ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

መራሒ ዞባ ደሴታት ካናሪ ኣንጀል ቪክቶር ቶረስ ድማ  ነቲ ፍጻመ "ትራጀዲ" ክብል ብምግላጽ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ንጉዳይ ስደት "ዝተዋደደን ደጋፍን ምላሽ ዝህብ" ፖሊሲ ስደት ክተክል ጸዊዑ።
ደሴታት ካናሪ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ኣፍሪቃ እኳ እንተሃለዋ፡ ኣካል ስጳኛ ብምዃነን፡ ብዙሓት ስደተኛታት ናብ መሬት ኤውሮጳ ክበጽሑ ተስፋ ብምግባር ካብ ኣፍሪቃ ናብቲ ደሴታት ይጓዓዙ።


ኣብ ደሴታት ካናሪ ጃልባ ስደተኛታት ብምጥሓላ 30 ሞይቶም 

ቁጽሪ ናይቶም ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ይውስኽ ኣሎ፤ ብዙ መጠን ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሞቱ ሰባት’ውን ይውስኽ።
ሰበስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ስደት ንምቁጽጻር ኣብ ዝቃለሱሉ ዘለዉ እዋን፡ ጸገም ናይቶም ስደተኛታት ኣብ ገማግም ቱኒዝያ ዘሕዝን ኣሰር ይገድፍ ኣሎ።

‘ሬሳ ስደተኛታት ኣብ መርበብ ዓሳ ይረክብ ኣለኹ’

ኣብዚ እዋን ሸሞንተ ኣባል ሃገራት ዘለውዎ እዚ ትካል ቀዳማይ ዕላማኡ እቲ ብተደጋጋሚ ንሃገራት እቲ ከባቢ ዘጥቅዕ ድርቂ ብሓባር ምክልኻልን ሓባራዊ ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ናብ ልምዓት ዝወስዱ መፍትሒታት ምንጻርን እዩ ነይሩ። ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ሶማልያ፡ ሱዳንን ዩጋንዳን መስረትቲ ሃገራት ክዀና እንከለዋ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ድማ ድሒረን ተጸንቢረን። ኤርትራ ግን ንዝሓለፈ 16 ዓመታት ኣባልነታ ስሒባ ጸኒሓ እያ፡ ደጊማ ትጽንበረን ዘላ። እዚ ዞባዊ ትካል ካብ ዝምስረት ድሕሪ 10 ዓመት ማለት'ውን ኣብ 1996 [ኣ.ኣ] ንዕላማታቱን ሸቶታቱን ኣስፊሑ ብሓድሽ ጽገና ዳግማይ ተቐልቂሉ። 

ኣገዳስነት ዞባዊ ውህደት ኢጋድን ምምላስ ኤርትራን

እዚ ኰይኑ ግን እቲ ተልእኾ፡ ዝዀነ ዘዐወቶ ነገር ኣሎ ድዩ? ወይስ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጸገማት ምኽንያት፡ ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ኣቓልቦ ንምርካብ ራማፎሳ ዝገበሮ ፈተነ ጥራይ እዩ?

ልኡኽ ሰላም ኣፍሪቃ ኣብ ሩስያን ዩክረይንን፡ እንታይ ሒዙ ነቒሉ፡ እንታይ ከ ኣፍርዩ?

ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ሲሪል ራማፎሳ፡ ንመራሒ ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ‘ኲናት ዩክረይን ደው ክብል ኣለዎ‘ ከም ዝበሎ ተገሊጹ።

'ኲናት ዩክረይን ደው ክብል ኣለዎ’ - ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ 

እቶም ምርመራታት ዲ-ኤን-ኤ፡ ኣብ ርእሰከተማ እታ ሃገር ካምፓላ ኣብ ዝርከብ መንግስታዊ ቤተ-ቅምሶ (ላባራቶሪ) እዮም ዝካየዱ ዘለዉ።

ኣብ ዩጋንዳ ቁፅሪ ኣቦነቶም ከረጋግፁ ዝደልዩ ደቂተባዕትዮ ከም ዝወሰኸ ተገሊፁ

እቲ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ግብጺ፡ ሴኔጋል፡ ኮንጎ ብራዛቪል፡ ኮሞሮስ፡ ዛምብያን ዩጋንዳን ዝተዋጽአ ጉጅለ፡ ትማሊ ዓርቢ ምስ ፕረዚደንት ቮሎድሚር ዘለንስኪ ክራኸብ እንከሎ፡ ሎሚ ቀዳም ከኣ ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ክራኸብ  ትጽቢት ይግበር። 

መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ መንጐ ሩስያን ዩክረይንን ሰላም ከስፍኑ ይኽእሉ 'ዶ?

ስድራቤታት እቶም ዝጠፍኡ ሰባት፡ ሃለዋት ዝፈትውዎም ንምርካብ ናብ ካላማታ ይመፅኡ ኣለዉ።

እታ ኣብ ግሪኽ ዝጠሓለት ጃልባ 100 ህጻናት ከም ዝነበርዋ ይንገር ኣሎ 

ኣብቲ ዞባ፡ ኣብ መንጎ ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎምን ዓረባዊ መበቆል ዘለዎም ሚሊሻን ንነዊሕ ዝቐጸለ ናብ ግፍዕን ቅትለትን ዘምርሐ ምትፍናንን ወጥርን ምጽንሑ ይፍለጥ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ዳርፉር ተቐቲሉ

ካብቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ኲናት ሃዲማ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ምስ ደቃ ዝኣተወት ኣደ፡ ንሰሙናት ኣብ ሆቴል ብምጽንሓ ኣብ "ሕማቕ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኵነታት" ከምዘላ ተዛሪባ።

ኣብ ሓደ ሆቴል እንግሊዝ ዝተዓጽወት ስደተኛ ስድራ ሓገዝ ትምሕጸን 

መሓመድ ኣደል ዝተበሃለ ውልቀሰብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ፍርዲ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ነቲ ቅትለት ከምዝፈፀሞ ተኣሚኑ እዩ።

ሕቶ ሓዳር ንዘይተቐበለቶ ተምሃሪት ዩኒቨርሲቲ ዝቐተለ ብሞት ተቐፂዑ

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ሮማንያ ኣብ ኬንያ ናብ ሃገሩ ክምለስ እዩ። ሮማንያ፡ ኣምባሳደር ድራጎስ ቲጋው ናብ ሃገሩ ክምለስ ጸዊዑ ወግዓዊ ይቕሬታ ​​ሓቲታ።

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ኤውሮጳ ናብ ሃገሩ ክምለስ ይግደድ'ሎ

ኣብ ለካቲት ፕረዚደንት ካይስ ስዒድ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ትሕቲ ሰሃራ "ህጹጽ ስጉምትታት" ክውሰድ ብምእዛዝ፡ ዲሞግራፊካውን ባህላዊ መንነትን እታ ሃገር ንምቕያር "ገበናዊ ውዲት ይፍትኑ ኣለዉ" ክብል ከሲሱ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ዓመጽ ይውስኽ ከምዘሎ ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝሕብር ኮይኑ፡ እቲ መግለጺ ነቶም ካብ 10-15% ካብ ህዝቢ ቱኒዝያ ዝኾኑ ጸለምቲ ቱኒዝያውያን ኩነታቶም ኣጋዲድዎም ይርከብ።

‘ሕብሪ ቆርበተይ የነጽለኒ ኣሎ’ 

ዓሌታዊ ጨፍጫፍ፡ ኣንጻር ሰብኣውነት ዝፍጸሙ ገበናትን ገበናት ኲናትን ኣብ ዝኣመሰሉ ዓለምለኻዊ ገበናት ዝተሳተፉ ጥርጡራት ናብ ፍርዲ ንምቕራብ ዘኽእል ሓድሽ ስምምዕ ተፈሪሙ። እዚ፡ ቅድሚ ሕጂ ካብ ዝነበሩ ስምምዓት ብተወሳኺ ከበድቲ ዓለምለኻዊ ገበናት ንከይፍጸሙን ተፈጺሞም ምስ ዝርከብ ድማ ተሓተትቲ ናብ ፍርዲ ንክቐርቡን ፍርዲ ንክርከብን ተመሓላሊፎም ንክወሃቡ ዘገድድ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።

ሃገራት ጥርጡራት ዓለምለኻዊ ገበናት ኣሕሊፍካ ንምውህሃብ ተሰማሚዐን

ተዋጋእቲ ወገናት ሱዳን፡ ኣብ ጅዳ ብመንጐኝነትን ጸቕጥን ኣሜሪካን ስዑድ ዓረብን፡ ንሓደ ሰሙን ዝጸንሕ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ከም ዝበጽሑ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ሕጂ ከኣ እቲ ስምምዕ ንሓመሽተ መዓልታት ከናውሕዎ ከምዝተሰማምዑ ሸምገልቲ ሃገራት ኣሜሪካን ስዑድ ዓረብን ኣብ ዘውጻኦ ሓባራዊ መግለጺ ኣፍሊጠን። ክልቲኦም እቶም ኣብ ውግእ ኣትዮም ዘለዉ ወገናት ንውዕል ጅዳ ኣብ ምጥሓስ ንሓድሕዶም'ዮም ክካሰሱ ጸኒሖም።

ሱዳን፡ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ንሓሙሽተ መዓልቲ ተናዊሑ 

ኣብ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዝተኻየደ መረጻ 37 ሚእታዊት ድምጺ ብምርካብ ዝተዓወተ ሓድሽ ፕረዚደንት ናይጀርያ ቦላ ቲኑቡ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣቡጃ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ቃለ-መሓላ ፈጺሙ።

ቦላ ቲኑቡ ሓድሽ ፕረዚደንት ናይጀርያ ኰይኑ ቃለ መሓላ ፈጺሙ

ነቲ ሓድሽ ዝሑል ኲናት ንምፍጣር ዝቕስቕስ እዩ ዝበሎ እናጻዕጽዐ ዝኸይድ ዘሎ ሳዐቤን  ዓለማዊ ምትፍናን ኣፍሪቃ ክትቃለሶ ኣለዋ ኢሉ።

ኣፍሪቃ ንናይ ዓለም ሓያላን ዓውደ ውግእ ክትከውን የብላን- ሕብረት ኣፍሪቃ 

ፕረዚደንት ራማፎሳ፡ ልዕለ ሓያላን ሃገራት "ኣብ መሬት ኣፍሪቃ ናይ ውክልና ኲናት " ብምክያደን፡ እታ ኣህጉር ዘሕምም ተዘክሮታት ከምዘለዋ ገሊጹ።

ደቡብ ኣፍሪቃ  መጋበርያ  ሓያላን ሃገራት  ከምዘይትኸውን ኣፍሊጣ 

ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝነበሩ ክስተታት ንገለ ዝሓቖፈ ስእልንታት ንቐደም በሉ፤ እዚ ኣሳእል ካብ 19 ክሳብ 25 ግንቦት ኣብ ዝሓቘፈት ሰሙን ዝተሳእለ'ዩ።

ምሩጻት ኣሳእል ኣፍሪቃ እዚ ሰሙን 19-25 ግንቦት

ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት ጽልዋ ቱርኪ ኣብ ኣፍሪቃ ኣዝዩ እናዓበየ’ዩ መጺኡ። እቲ መጻኢ ሰንበት ዕውት ምዃኑ ዝፍለጥ ፕሬዝደንት ግን እቲ ዝቕጽል ምሕዝነት ናበይ ከቕንዕ ከም ዘለዎ ዝውስን ክኸውን እዩ።

ስለምንታይ ኣፍሪቃውያን ንመረጻ ቱርኪ ብዕቱብ ይከታተልዎ ኣለው?

እዚ መዓርፎ ነፈርቲ ሰራዊት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ቅልጡፍ ደገፍ (RSF) መጥቃዕቲ ኣየር ንምፍጻም ዝጥቀመሉ ኮይኑ፡ መንግስታት ወጻኢ ሃገራት እውን ኣብ መጀመርታ እቲ ግጭት ዜጋታቶም ንምውጻእ ይጥቀሙሉ ነይሮም።

ሰራዊት ሱዳን መዓስከር ሓይሊ ኣየር ንምክልኻል ይዋጋእ ከም ዘሎ ነበርቲ ገሊጾም 

ኣብ ምብራቓዊ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጐ ብዘጋጠመ ሓደጋ ውሕጅን መንደረጋሕን ልዕሊ 400 ሰባት ሞይቶም። ካብቶም ግዳያት ሓደ ዝዀነ ተወላዲ ኮንጐ 13 ደቁ ስኢኑ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ዓሚቝ ሓዘን ጥሒሉ ይርከብ።

ብሓደጋ ውሕጅ 13 ደቁ ዝተወሰዱዎ ኣቦ

እቲ መራሒ ኬንያ፡ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ንገበነኛታትን ግብረሽበራውያንን ንምምካት እምበር ንህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ክውዕል ከምዘይግባእ።

ፕረዚደንት ኬንያ፡ 'ዕሽነት ይኣክል' ብምባል ጀነራላት ሱዳን ውግእ ደው ከብሉ ጸዊዑ

ኣብ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ወሽመጥ ዓደንን ዝርከብ መትረብ ባብኤል-መንደብን ሓይሊ ባሕሪ ንምቛም ገለ ሃገራት ይቀዳደማ፤ ገሊአን ድማ ኣብቲ ዞባ ወተሃደራዊ መዓስከራት ይሃንጻ ኣለዋ። ንምዃኑ ኣየኖት ሃገራት እየን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ወተሃደራዊ መዓስከራት ዘቘማ?