ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ከተማ ጆሃንስበርግ ኣብ ዝርከብ ዋንነት እታ ከተማ ዝዀነ ህንጻ ብዘጋጠመ ባርዕ ዛጊድ ልዕሊ 70 ሰባት ከም ዝሞቱ ተገሊጹ።

ኣብ መንበሪ ስደተኛታት ብዘጋጠመ ባርዕ ዛጊድ ልዕሊ 70 ሰባት ሞይቶም 

ፕረዚደንት ኒጀር መሓመድ ባዙም ብናይ ገዛእ ርእሱ ወተሃደራት ፕረዚደንታዊ ሓለዋ ጅሆ ካብ ዝተሓዝ ወርሕን ሓደ ሰሙንን ገይሩ ኣሎ። ሕጂ ኽኣ፡ ኣፍሪቃ ካልእ ዕልዋ ኣአንጊዳ፤ ትማሊ ፕሬዝደንት ጋቦን ዓሊ ቦንጎ'ውን ኣብ መንበሪ ገዝኡ ተኣሲሩ ይርከብ።

ኣፍሪቃ፡ ስለምንታይ'ዩ ወተሃደራዊ ዕልዋታት ከም ማዕበል ዝላባዕ ዘሎ?

ኮምሽን መረጻ፡ ዓሊ ቦንጎ ዳርጋ ክልተ ሲሶ ድምጺ ብምርካብ ከምዝተዓወተ እኳ እንተኣፍለጠ ተቓዋሚ ሰልፊታት ኣብቲ መረጻ ምጥፍፋእ ከምዝነበረ ይኸሱ። 
እዚ ዕልዋ ነቲ ን53 ዓመታት ዝቐጸለ ስልጣን ስድራ እቲ ፕረዚደንት መኸተምታ ዝገብር ክኸውን ይኽእል እዩ። 

ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ጋቦን ስልጣን ከምዝተቖጻጸሩ ኣፍሊጦም

ብዙሓት ስደተኛታት ብመገዲ (ብእግሪ) ናብ ሊብያ ይኸዱ ነበሩ፣ ካብኡ ድማ ናብ ግሪኽ ብጃልባ ይኸዱ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ሰበስልጣን ሊብያ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ድሕሪ ምስጓጎምን ኣብ ገማገም ባሕሪ ሓለዋ ምስ በርትዐን እቲ ናብ ኤውሮጳ ክኣትው ዝደልዩ ስደተኛታት ዝመርጽዎ መስመር ናብ ቱኒዝያ ኣቕኒዑ።

ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ዝተቐልቀላ ትሸዓተ ጀላቡ ስደተኛታት

ሓላፊ ሰራዊት ሱዳን ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ትማሊ ሰሉስ ናብ ግብጺ ተጓዒዙ ምስ ፕረዚደንት ዓብደል ፋታሕ ኣል ሲሲ ከም ዝዘተየ ወተሃደራዊ መግለጺ ሓቢሩ።

ኣዛዚ ሰራዊት ሱዳን ድሕሪ ምጅማር ኲናት ንፈለማ ግዜ ናብ ወጻኢ ገይሹ

ቫግነር ኣብ ሓያሎ ሃገራት እታ ኣህጉር - ብፍላይ ድማ ኣብ ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ ን ማሊን - ንጡፍ ምንባሩ ይፍለጥ። ንብዙሓት መንግስታት ኣፍሪቃ ግን ሞት ፕሪጎዥን ምእዋጁ እፎይታ እዩ።

ቫግነር ኣብ ኣፍሪቃ፡ ድሕሪ ሞት ፕሪጎዥን መፃኢኡ እንታይ ክመስል'ዩ?

ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳይ “ብዕልዋ መንግስቲ ናብ ስልጣን ዝተሓንከቡ ወተሃደራት እዚ ሕቶ ናይ ምቕራብ መሰል የብሎሙን። ኣምባሳደር ፈረንሳይ ኣብታ ሃገር ተመዲቡ ዝሰርሕ ዘሎ ብሕጋዊ መገዲ ተመሪጹ ነታ ሃገር የመሓድር ብዝነበረ መንግስቲ’ዩ” ክብል ገሊጹ።

ወተሃደራዊ መንግስቲ ኒጀር ኣምባሳደር ፈረንሳይ ኣብ 48 ሰዓታት ንኽወጽእ ኣዚዙ

ዲመትሪ ኡትኪን መን’ዩ? ካልኦት ኣብታ ነፋሪት ፕሪጐዢን ዝነበሩ'ኸ በዓል መን’ዮም?

ሓላፊ ዕሱብ ሰራዊት ቫግነር የቭገኒ ፕሪጎዢን፡ ኣብ ዝርዝር ተሳፈርቲ ናይታ ኣብ ሰሜን ርእሰ ከተማ ሩስያ ሞስኮ ዝወደቐት ናይ ብሕቲ ነፋሪት ሽሙ ይርከብ።ንሱ፡ ቁልፊ መሓዛ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዝነበረ ኰይኑ፡ ኣብቲ ኣብ ለካቲት 2022 ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ዝተጀመረ ወራር ሩስያ፡ ዓብዪ ተራ ተጻዊቱ እዩ።

ድሕሪ ሞት ፕሪጎዢን ዕጫ ቫግነር እንታይ’ዩ ክኸውን?

ነቲ ትማሊ ዝሞተ የቭገኒ ፕሪጎዢን ፡ ድሕሪ እቲ ኣብ ወርሒ መጋቢት ዝመረሖ ናዕቢ፡ ንጉዳይ ሩስያ ዝከታተሉ ሰባት “ዝንቀሳቐስ ሬሳ” ገይሮም'ዮም ክገልጽዎ ጸኒሖም።
 ምሕምሻሽ እታ ንፕሪጎዥን ሒዛ እትበርር ዝነበረት ነፋሪት ኮነ ተባሂሉ ብመንግስቲ ሩስያ ዝተፈጸመ ጨካን ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ እንተኾይኑ፡ ኣብ ታሪኽ ሩስያ ዝለዓለ  “ፍሉይ ወታሃደራዊ ስርሒት ተገይሩ” ክውሰድ እዩ።

መራሒ ቫግነር ፕሪጎዢን፡ “ዝንቀሳቐስ ሬሳ” ድዩ ነይሩ?

ቫግነር ኣብ ኣፍሪቃ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ተዋጋእቲ ከም ዘለውዎ ይእመን።ወተሃደራት ፕሪጐዢን ኣብ ማሊን ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን (CAR) ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ሃገራት ይርከቡ።

'ቫግነር ንኣፍሪቃ ዝያዳ ነጻ የውጽኣ ኣሎ'- ፕሪጐዢን

ኢኮዋስ ምስቲ ጉጅለ ዕልዋ ኣብ ስምምዕ እንተዘይበጺሑ፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዝነቱ ዝተኣለየ ፕረዚደንት ባዙም ናብ ቦትኡ ንምምላስ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ከምዝወስድ ኣጠንቂቑ እዩ።መራሒ ዕልዋ ኒጀር ብግዲኡ ኲናት ከምዘይደሊ ዝገለጸ ኮይኑ፡ ንዝኾነ ደጋዊ ምትእትታው ግን ከምዝምክት ኣፍሊጡ።


መራሒ ዕልዋ ኒጀር ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ስልጣን ከምዘረክብ ገሊጹ

ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብተደጋጋሚ ዘጋጥም ሞት ስደተኛታት ሕጂ'ውን እናወሰኸ እኸይድ ኣሎ። ናይዚ ምኽንያት እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ሞት ስደተኛታት ስለምንታይ ይውስኽ ኣሎ?

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኣሜሪካ ኦሪገን ኣብ ዝተኻየደ ውድድር፡ ኢትዮጵያን ኬንያን ኣብ ሰደቓ ሜዳልያ ብቕደም ሰዓብ ካልኣይን ራብዓይን ደረጃ ሒዘን ክዛዝማ እንከለዋ፡ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ግን ድሒረን እየን።ብሓፈሻ ኣፍሪቃ ዝኣከበቶ 28 ሜዳልያታት ሸውዓተ ሃገራት ጥራይ ዘምጽእኦ እዩ ነይሩ፤ ሞሮኮ፡ ናይጀርያን ኡጋንዳን ምስ ኢትዮጵያን ኬንያን ብሓባር ብውሑድ ሓደ ወርቂ ረኺበን።

ቻምፒዮንሺፕ ኣትሌቲክስ ዓለም 2023፡ ኣፍሪቃ ኣበየናይ ውድድር ወርቂ ክትዕወት ትኽእል?

ሕብረት ኣፍሪቓ፡ ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ሞንጎ ዕጡቓት ፋኖን ሰራዊት ምክልኻል እታ ሃገርን ዝካየድ ዘሎ ኵናት ከምዘሻቐሎ ብምግላጽ እቶም ተቐናቐንቲ ወገናት ውግእ ደው ኣቢሎም ናብ ዘተ ክኣትዉ ሓቲቱ።
ዋና ጽሓፊ ሕብረት ኣፍሪቓ ሙሳ ፋኪ መሓማት፡ እቶም ኣብ ኵናት ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት ኵናት ብቕልጡፍ ደው ከብሉን ድሕነት ሰለማውያን ሰባት ክሕልዉን ትማሊ ረቡዕ 16 ነሓሰ 2023 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ጸዊዑ።

ዕጡቓት ሓይልታት ኣምሓራን መንግስትን ናብ ዘተ ክኣትዉ ሕብረት ኣፍሪቓ  ጸዊዑ

ወኪል ዜና ኤኤፍፒ ከምዝጸብጸቦ እታ ጀልባ ብሰኑይ እያ ንፈለማ እዋን ተራእያ። ኣብ መጀመርታ እኳ እታ ጀልባ ከምዝጠሓለት ተገሊጹ እንተነበረ ደሓር ግን ክትጥሕል ክትብል ከምዝተረኸበት ተገሊጹ።

ኣብ ኣትላንቲክ ልዕሊ 60 ስደተኛታት ሞይቶም ክዀኑ ከም ዝኽእሉ ተሰጊኡ

ቢቢሲ ስፖርት ኣፍሪቃ ንዝፈረሙለን ሓደሽቲ ክለባት ዓቢ ጽልዋ ከሕድሩ ዝኽእሉ ሽዱሽተ ተጻወትቲ መሪጹ ኣሎ።

ትጽቢት ዝግበረሎም ኣፍሪቃውያን ተጻወትቲ ፕሪምየር ሊግ  

ዝበዝሓ ኣዋልድን ደቂኣንስትዮን ኣብ ግዘ ወርሓዊ ፅግያት ንሓንሳብ ትጥቀመሉ መናፅህታት ወርሓዊ ፅግያት ንምርካብ ዓቕሚ ስለ ዘይብለን፡ ዝኣረገ ጨርቂ፣ ላስቲክ፣ ናይ ስሚንቶ ወረቐትን ዝደረቐ ቅራፍ ፕላንተይን (ሙዝ ዝመስል ተኽሊ) ከም ዝጥቀማ  ትገልፅ።

መናፅሂ ወርሓዊ ፅግያት-ሞዴስ ንምርካብ ፆታዊ ርክብ ክፍፅማ ዝግደዳ ደቂኣንስትዮ

ዞባዊ ውድብ ኢኮዋስ ተጸባባዪ ሰራዊቱ ናብ ዶባት ኒጀር ክዋፈር ድሕሪ ምእዛዙ፡ ሩስያ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ምትእትታው ምግባር “ንነዊሕ ዝጸንሕ ግጭት” ከምርሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቓ። 

ኢኮዋስ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ስጉምቲ ከይወስድ ሩስያ ኣጠንቂቓ

ኣሲሳት ኦሾኣላ 5 ግዜ ብልጽቲ ተጻዋቲት ኩዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ ኣፍሪቃ ተባሂላ ተመሪጻ እያ።

ካብ እምቢተኛ ጐርዞ ክሳብ ኮኾብ ተጻዋቲት ኩዕሶ እግሪ 

ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ኣብ ምብራቓዊ ቈላታት እቲ ዞባ፡  ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ዝንብ ዝብ ዝይእውን ድሕሪ ምህራሙ፡ ኣብ ከባቢታት ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክጫጨሕ ዕድል ዝረኸበ እቲ ዕስለ ኣንበጣን ናብ ዞባታት ደቡብን ማእከላይን ተዘርጊሑ። 
እቲ ባልዕ ኣብተን ሰለስተ ዞባታት ብድምር 2300 ሄክታር መሬት ከምጥቅዐ ተፈሊጡ።

ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ዕስለ ኣንበጣ ኣብ ቍጽጽር ከምዝኣተወ ተገሊጹ

እቶም ውጻእ ሓደጋ ሰለስተ ደቂ ተባዕትዮን ሓንቲ ጓል ኣንስተይትን ክኾኑ ከለዉ፡ ሰለስተ ህጻናት ዝርከብዎም 45 ሰባት ኣብታ ጃልባ ከምዝነበሩ ሓቢሮም።

ላምፔዱሳ፡ 41 ስደተኛታት ብሰንኪ ሓደጋ ጀልባ ኣብ ሞይቶም 

ኣብ ዓለም፡ ካብ 4 ንኣሽቱ ህጻናት እቶም 3 ብቐጻሊ ኣብ ገዛ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ኣብ ካልእ ቦታታት ብኣለይቲኦም ዓመጽ ዘጠቓልል ኣካላዊ መቕጻዕቲ የጋጥሞም። ህጻናት ኣደብ ዘይገዝእሉ ምኽንያት "ኣጋንንቲ" ስለዝቖጻጸርዎም’ዩ፡ ካብ ቁጽጽር "ድያብሎስ" ንኽወጹ ድማ እንኮ መንገዲ ማህረምቲ ጥራይ’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ ገለ ማሕበረሰባት ኣለዉ። እዚ ጽሑፍ፡ ኣካላዊ መቕጻዕቲ ሕጋውን ውጽኢታዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ይድህስስ።

ንህጻናት፡ ‘ኣጋንንቲ ዘውጽእ’ መቕጻዕቲ ብኸመይ ይጸልዎም?

ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ዓሊ ማሃማን ላሚነ ዘይን፡ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኒጀር ኰይኑ ተመዚዙ።