ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣርባዕተ ግዜ ዕዉት ብጫ ማልያ ቱር ዲ ፍራንስ ዝኾነ ክሪስ ፍሩም  “ብናተይ ኣረአእያ፡ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣዝየ ብዙሕ ተጻዋርነትን ዓቕምን ዘለዎም ኣትሌታት ኣለዉ፡ ክምህ ዘይብል ልብን ሳንቡኡን’ዩ ዘለዎም እንተኾነ ነዚ ዓቕሚ እዚ ዓለም ኣይረኣየቶን ዘላ። እቲ ምኽንያት ከኣ ትሕተ ቅርጽን ሓገዝን ስለዘይረኸቡ’ዩ” ይድምድም።

ቱር ዲ ፍራንስ፡  ቢንያም ግርማይ ‘ንጉስ ኣፍሪቃ’ መራሒ ሰውራ ቅድድም ብሽክለታ  

ሰብመዚ ዛንዚባር፡ ደቂ ተባዕትዮ ጸጉሮም ብዝኾነ ዓይነት ቅዲ ቁኖ ከይስርሑ ዝእግድ መምርሒ ኣብ ግብሪ ከምዝወዓለ ገሊፆም ኣለዉ።

ቑኑናት ደቂተባዕትዮ ክትቐጽዕ ዝወሰነት ኣፍሪቃዊት ሃገር

ኣካቢ ኢትዮጵያውያን ማሕበረሰብ ኣብ ግብጺ ኣቶ ጣሂር፡ ባጃጅ እናዘወረ ዝናበር ዝነበረን ኣብ መፋርቕ 20ታት ዕድመ ዝርከብን በዓል ሓዳር ኢትዮጵያዊ ስደተኛ ብኻራ ተወጊኡ ከምዝተቐትለ ኣረጋጊጹ።

ኣብ ግብጺ ሓደ ኢትዮጵያዊ ዝሞተሉን ሸውዓተ ዝቖሰሉሉን ግጭት ብኸመይ ኣጋጢሙ?

ኣይጂኤም፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝፍለጡ ኣብ ጸረ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝነጥፉ ትካላት ክኸውን ከሎ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣስታት 100 ሚልዮን ዶላር ዓመታዊ ምወላ ረኺቡ’ዩ። እንተዀነ ግን ቢቢሲ ዘካየዶ መርመራና፡ እቲ ትካል ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ከምዘሎ ዳርጋ ዝዀነ መርትዖ ኣብ ዘይነበረሉ ኵነታት ገለ ቆልዑ ካብ ስድራቤቶም ከምዝኣለየ የመልክት። 

ግርምቢጥ ምስጢር ብሓይሊ ምውሳድ ህጻናት ካብ ስድራኦም እንታይ እዩ?

‘ዘ ቴሌግራፍ’ ዝተበሃለ ኣብ ለንደን ዝመደብሩ ትካል መራኸቢ ብዙሃን፡ ኣብ 2023 ኣብ ዓለምና ብሉጻት ዝተበሃላ ሃገራትን ከተማታትን ዝርዝር ኣቃሊሑ።

ብሉጻት ሃገራትን ከተማታትን ዓለም፤ ኢትዮጵያን ኤርትራንከ? 

ራኢሲ፡ ኣብ ዝቕጽላ መዓልታት ናብ ዩጋንዳን ዚምባብወን ብምብጻሕ ምስ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ክራኸብ ትጽቢት ይግበር።

ኣቓልቦ ዝሰሓበ ዘይልሙድ ምብጻሕ ፕረዚደንት ኢራን ናብ ኣፍሪቃ

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ጐረባብቲ ሃገራት ሱዳን ብዛዕባ ሱዳን ንምዝታይ ኣብ ዝገብራኦ ኣኼባ ንምስታፍ፡ ካብ ፕረዚደንት ግብጺ ንዝቐረበሉ ዕድመ ተቐቢሉ ሎሚ ንግሆ ናብ ግብጺ ከምዝተበገሰ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብ 8 ሓምለ ብምክትል ፕረዚደንት መሰጋገሪ ልኡላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ማሊክ ዓጋር ዝተመርሐ ልኡኽ ኣብ ኣስመራ ረኺቡ፡ ንተስፋን ተኽእሎታትን ደው ምባል እቲ ግጭትን፡ ከምኡ’ውን ተራ ኤርትራ ኣብ ምፍታሕ እቲ ግጭት ኣመልኪቱ ከም ዘዘራረበ ይፍለጥ፤ 

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ኣኼባ ጎረባብቲ ሱዳን ንምስታፍ ካይሮ ኣትዩ

ጉጅለ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ናብታ ከተማ እናተጓዕዘት ከላ ኣብታ መኪና ዝነበረ መጠን ሙቐት 40C (104F) በጺሑ ነይሩ። ኣብ ቅድሚት ዝረኣናዮ ነገር ድማ ኣብ ጥቓ እቲ ሓመድ ዝበዝሖ ጽርግያ ደው ኢሎም "ሰላም" ዝብል ምልክታት ዝሓዙ ብዙሓት ስደተኛታት እዮም።

ኣብ ዓሌታዊ መጥቃዕቲ ዝተቐርቀሩ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ቱኒዝያ

“ኩስቶ’ኮ ካብ ኣፍካዩ ማስቲካ ዘውጽእ”፡ “እገለ’ውን ካብ ዓይንኻ’ዩ ኦክያለ ዝሰርቕ” ዝብላ ዘረባታት ንኣዝዮም ዝተራቐቝ ወይ ንገለ ዓይኒ ዘይብሎም ሰረቕቲ ንምግላጽ ሰባት ዝጥቀሙለን ኣበሃህላታት ንሰምዕ ኢና።

ኣብ ‘ራንወይ’ መዓርፎ ነፈርቲ ዘጋጠመ ዘስደምም ስርቂ

ኣብ ኣተገባብራ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ርኡይ ክፍተታት ከምዘሎ ‘አፍሪካንስ ፎር ዘ ሆርን’ ዝተባህለ ጥምረት ሲቪላዊ ማሕበራት ገሊጹ። እቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ደማዊ ኲናት ብሰላም ንኸብቅዕ ህወሓትን ፌደራል መንግስትን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ፕሪቶርያ ስምምዕ ሰላም ከም ዝፈጸሙ ዝዝከር እዩ። ነዚ ስምምዕ ሰላም ዝገምገመ አፍሪካንስ ፎር ዘ ሆርን፡ ምስ ብዙሓት ሰባት ዝተገብረ ቃለ መሕትት፡ ዝተፈላለየ ህዝባዊ ሓበሬታ፡ ርኡይ ክፍተታትን ለበዋታትን ዘጠቓለለ 25 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ’ዩ ኣውጺኡ። 

ኣብ ኣተገባብራ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ‘ዓበይቲ ክፍተታት’ ከምዘለዉ ተገሊጹ

ክልተ ተመሳሰልቲ ጀላቡ እውን ተወሰኽቲ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ጽዒነን ከም ዝጠፍኣ ይግለጽ። ብዛዕባ እተን ደሃየን ዝተስኣነ ጀላቡ ዝርዝር ሓበሬታ የለን ተባሂሉ ኣሎ።

እቶም ኣብ ባሕሪ ዝጠፍኡ ስደተኛታት ይርከቡ ዶ ይዀኑ?  

መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ናብ ዘላ ሃገር ካብ ምጉዓዝ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ምብራር ይረክስ፡፡ እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ንግዲ ንምሳላጥ ኣዝዩ ከቢድን ክቡርን ይገብሮ፡፡ 

ምኽባር ዋጋ በረራ ንቝጠባ ኣፍሪቃ ብኸመይ ይጸልዎ'ሎ?

ድሕሪ እቲ ብዓርቢ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ነበርቲ እቲ ከባቢ ጥሪቶም እናገንሑ ፓዌ ናብ ዝበሃል ቦታ ከምዝተፈናቐሉን ኣብታ ከተማ ዝነበረ ኣገልግሎት መጓዓዝያን ካልእ ንጥፈታትን ደው ከምዝበለን እቲ ናይ ዓይኒ ምስክር ወሲኹ ገሊፁ።

ኣብ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 18 ሰባት ተቐቲሎም

ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ስጳኛ፡ ነታ ቅድሚ ልዕሊ ሓደ ሰሙን ብውሑድ 200 ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ጽዒና ኣብ ከባቢ ደሴታት ካናሪ ዝጠፍአት ጃልባ ንምርካብ ኣለሻ የካይዱ ኣለዉ።

ብውሑድ 200 ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ተሰዊራ

ኣብ ካርቱም ብዝተፈጸመ ደብዳብ ነፋሪት ብውሕዱ 22 ሰባት ከምዝሞቱን ሓያለ ከምዝቘሰሉን መሰካኽር ዓይኒን ሰብ መዚ ጥዕናን ገሊጾም።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣብ ካርቱም ብደብዳብ ነፈርቲ 22 ሰባት ተቐቲሎም

ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ሻውዓይ መድረኽ ቱር ዲ ፍራንስ ቢንያም ግርማይ ንጃስፐር ፍሊፕሰንን ንማርክ ካቫንድሽን ተኸቲሉ ሳልሳይ ብምውጻእ ታሪኻዊ ዓወት ተባሂሉ ክግለጽ ዝክኣል ውጽኢት ኣመዝጊቡ። ኣብዚ ዓመት ቱር ዲ ፍራንስ ንመጀመርታኡ ዝሳተፍ ዘሎ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ታሪኽ ቱር ዲ ፍራንስ ዝኾነ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ኣመዝጊብዎ ዘይፈልጥ ደረጃ’ዩ ኣመዝጊቡ።


ቢንያም ግርማይ ሳልሳይ ብምውጻእ ሓድሽ ክብረወሰን ኣመዝጊቡ

ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ብዙሓት ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝመጹ ስደተኛታት ካብታ ስፋክስ ዝተብሃለት ቱኒዝያዊት ከተማ ከምዝተሰጎጕ ይግለፅ።

ቱኒዝያ፡ ስደተኛታት 'ካብ ባልኮኒታት ተደርብዮም'

ኣብ 2013 ኣብ መንጎ’ቲ ፕረዚደንትን ቀንዲ ተቐናቓኒኡ ዝኾነ ማቻርን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ናብ ኲናት ሓድሕድ ኣምሪሑ ነይሩ። ኣብ ነሓሰ 2018 ኣብ መንጎ እቶም ተዋጋእቲ ወገናት ነቲ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝቐጸለ ኲናት ሓድሕድ ደው ንምባል ስምምዕ ምክፍፋል ስልጣን ተፈሪሙ።

ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ናጽነታ ንፈለማ እዋን ሃገራዊ ምርጫ ከተካይድ'ያ

ኣብታ መዳውብቲ ካርቱም ዝዀነት ከተማ ኡምዱርማን፡ ጽዑጹዕ ኲናት ይቕጽል ከምዘሎ ነበርቲ ገሊጾም።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣብ ኡምዱርማን ጽዕጹዕ ኲናት ይቕጽል ኣሎ

ቢንያም ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዘይድፈር ዝመስል ዝነበረ ዓወታት ዝተጐናጸፈ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ሓድሽ ታሪኽዶ የመዝግብ ይኸውን ኣብ ዝብል እቶም ዕሉላት ኣፍቀርቲ ብሽክልታ ዝዀኑ ኤርትራውያን፡ እቶም ብቢንያም ጥራይ ተወኪሎም ዘለዉ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያውን ብዓቢኡ ከኣ ኵሎም ኣፍቀርቲ ቅድድም ብሽክለታ ብሃንቀውታ ዝጽበይዎ ዘለዉ’ዩ።

ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ልዑል ኣቓልቦ ተዋሂብዎ ዘሎ ተቐዳዳማይ

እቶም ኣብ ኲናት ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት ሱዳን፡ ትማሊ ዝወዓለ ዒድ ኣልኣድሓ ንምብዓል ክልተኣዊ ምቍራጽ ተዅሲ ከምዝገብሩ’ኳ እንተገለጹ፡ ሱዳናውያን ኣመንቲ ምስልምና እቲ በዓል ብተዅሲ ብረትን ደብዳብ ነፈርትን ተሰንዩ ከምዝተብዓለን ንቢቢሲ ገሊጾም።

ኣብ ኲናት ተቐርቒሮም ዘለዉ ሱዳናውያን ንዒድ ከመይ ኣሕለፍዎ?

ሃለዋት ጕጅለ ቫግነር፡ 2014 [ኣ.ኣ] ኣብ ምብራቕ ዩክረይን ንዝርከቡ ተገንጸልቲ ሓይልታትን ደገፍቲ ሩስያን ክድግፍ ክጅምር እንከሎ እዩ ተፈሊጡ። 

መጻኢ ጕጅለ ቫግነር እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ዝኾነ ስደተኛ ናብ ከም በዓል ሩዋንዳ ዝበላ "ውሑስቲ ሃገር" ንምልኣኽ ዝግብር ወጻኢታት ካብቲ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ምጽናሕ ብገምጋም 63 ሽሕ ፓውንድ ዝያዳ ገንዘብ ክሓትት ከምዝኽእል መንግስቲ ገሊጹ’ሎ። ብባይቶ ዝሓልፍ ዘሎ እማመ ‘ገምጋም ቁጠባዊ ጽልዋ’ ዘይሕጋዊ ስደት ንሓደ ውልቀሰብ ንምግዓዝ 169 ሽሕ ፓውንድ ሓፈሻዊ ወጻኢታት ከምዘድሊ ኣመልኪቱ።

ስደተኛታት ካብ ብሪጣንያ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምፍናው ዝግበር ወጻኢ ንምንታይ ኣዘራሪቡ?

ቅደሚ ቅሩብ መዓልታት ዝተኻየደ ማራቶን ኣስመራ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም’ዩ ተዛዙሙ፡ ኣብቲ ውድድር ከኣ ዝኾነ ትጽቢት ዘይተገበረሉ ውልዶ ተቐዳዳማይ ናሆም ኤርምራያስ ንስሙያት ኦሎምፕካውያን ተቐዳደምቲ ብምስዓር ቀዳማይ ክወጽእ ክኢሉ’ዩ፡ መን ይፈልጥ ጽባሕ ሰንበት’ውን ሜዳ ባሕቲ መስከረም ተመሳሳሊ ክስተት ተአንግድ ትኸውን።