ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

መብዛሕትኦም ለበዋታት ዶክተር ቶፖል ነቲ መብዛሕትኡ ግዜ እንኽተሎ መምርሒታት ጥዑይ-መነባብሮ ዘንጸባርቑ እዮም። ንሱ፡ ኣመጋግባና ኣብ ተኽሊ ዝተመኰሰ ወይ ብፍሩታታትን ኣሕምልትን ዝሃብተመ ሚዛናዊ ዝተሞኰሰ ክኸዉን ኣለዎ ይብል።


'ሱፐር-ኤጀርስ' ብዛዕባ ጥዑይ እርጋን እንታይ ይነግሩና?

ሕብሪ ቆርበትኩም ንምሕያሽ ብዝብል ተስፋ፡ ኣብ ኣመጋግባኹም ለውጢ ክትገብሩ ፈቲንኩም ትፈልጡ’ዶ? ኣመጋግባን ፈጸጋን ዝምልከት ግጉይን ዘይግጉይን ሓበሬታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተዘርጊሖም ምርኣይ ንቡር ኰይኑ ኣሎ።  ኣመጋግባና ግን ብሓቂ ፈጸጋ ንምፍዋስ ኣበርክቶ ኣለዎ’ዶ?

ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝፈርሕኦ ፈጸጋ ብኣመጋግባ ክፍወስ ይኽእልዶ?

በዅሪ፡ ማእከል፡ ሕንሳስ-ልደ ምዃን ኣብ ባህርያት ጽልዋ ኣለዎ ድዩ?

ኤን.ኤች.ኤስ. ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ሰሙናት ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት እንግሊዝ ፍቓድ ዘይተውሃቦ መድሃኒት ዝተውሃቦም 38 ሰባት ናይ ምምራዝ ሓደጋ ከምዘጋጠሞም ገሊጹ።

ምዕጣር ቆርበት ገጽ ንምውጋድ ዝተሓከሙ ልዕሊ 30 ሰባት ተመሪዞም

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ብሕዱር ሕማም ሰራውር ደም ይሽገር ከም ዘሎ ዋይት ሃውስ ትማሊ ሓሙስ ኣፍሊጡ።

ዋይት ሃውስ፡ ብዛዕባ ሕማም ትራምፕ እንታይ ኢሉ?

ሲንግ ኣብታ ዝተወልደላ ዓዲ ኣብ ፑንጃብ ጽርግያ እናሰገረ እንከሎ ብዘይተፈልጠት መኪና ተሃሪሙ ደቂ'ቲ ከባቢ ናብ ሆስፒታል ድሕሪ ምውሳዶም ኣብኡ ከምዝሞተን ፖሊስ ሓቢሩ። 

ወዲ 114 ዓመት ተቐዳዳማይ ማራቶን ብመኪና ተሃሪሙ ሞይቱ

ቆርበትና ናይ ገዛእ ርእሱ ዓቕሚ  ምክልኻል ክህልዎ ከም ዝኽእል ሓድሽ መጽናዕቲ የመልክት።

ፍሉይ ርኽበት፡ ብክሬማ ዝወሃብ ክታበት ስርዓተ ምክልኻል ሕማም

እዚ ብኖቫርቲስ ዝተበሃለ ትካል ዝተሰርሐ ሓድሽ መድሃኒት፡ ብሰብ መዚ ስዊዝ ወግዓዊ ኣፍልጦ ተዋሂብዎ ኣብ ውሑዳት ሰሙናት ናብቲ ብዓሶ ኣዝዩ ዝተጠቕዐ ዞባታታን ሃገራትን ክዝርጋሕ'ዩ።

ንዕሸላትን ህጻናትን ዝወሃብ ፈላማይ መድሃኒት ዓሶ

ኤኤስኤምኣር ጸላዕላዕ ዝብል ስምዒት ከም ማለት እዩ። ብተለምዶ ካብ ቆርበት ርእሲ ጀሚሩ ናብ ክሳድን ዓንዲ ሕቖን ንታሕቲ ዝወርድን ብምዝንጋዕን ድሕነትን ዝተሰነየ ስምዒት እዩ። መበገሲኡ ድማ ከም ልስሉስ ድምጺ፡ ሕሹኽታ፡ ልኡም ምትንኻፍ ወይ ገለ ተርእዮታት ክኸውን ይኽእል።

'ድርዘት ሓንጎል' - ብዘሰልክይ ነገር ባህታ ዝስምዖም ሰባት

እታ ምህርቲ ኬሚካል ምህንድስና፡ ክኢላ ማርኬቲን መሃዚት ስራሕን ዝዀነት ፋና፡ መስራቲትን ኣካያዲት ስራሕን 'ፋና ኬሚካልስ' ዝተባህለ ትካል መፍረ ናውቲ ጽርየት ውልቀን ከባቢን እያ።

ፋና ሓረጐት፡ 'ምህዞይ ዝሓለፍክዎ ቃንዛ ዘንቀሎ እዩ' 

ተመራመርቲ ካብ ባዶ ተበጊሶም ሰብ-ሰርሖ ወይ ኣርቲፊሻል ዲኤንኤ ክፈጥሩ ይሰርሑ ኣለዉ።ናብ ዘይግቡእ መዓላ እንተውዒሉ ግን ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ተመራመርቲ ሰብ-ሰርሖ ዲኤንኤ ንምፍጣር ይሰርሑ ኣለዉ

ንዓሰርታት ዓመታት ዝተገበረ መጽናዕቲ፡ ደቂ ተባዕትዮ ምስ ደቀንስትዮ ብምንጽጻር ሕክምናዊ ሓገዝ ናይ ምሕታት ድሌቶም ብ40 ሚእታዊት ዝወሓደ ከምዝዀነ የነጽር።

ስለምንታይ'ዮም መንእሰያት ደቂ ተባዕትዮ ብብዝሒ ብኣእምሮኣዊ ሕማማት ዝሳቐዩ ዘለዉ?

ነሓሰ 1973 ቀዝሒ ወዲቕሉ ኣብ ዝነበረ ንግሆ፡ ጃን-ኤሪክ ኦልሰን ኣብ ስቶክሆልም ናብ ዝርከብ ባንክ ኣተወ - ምስ ሽጕጡ። መደቡ ገንዘብን ጅሆታትን ሒዙ ንምኻድ እዩ ዝነበረ። 

'ስቶክሆልም ሲንድሮም' እንታይ እዩ፣ ከምዘጥቅዓናኸ ብኸመይ ንፈልጥ? 

ተሸላሚ ጸሓፊ ሳይንስን ደራስን ዴቪድ ሮብሰን፡ 'ዘ ሎውስ ኦቭ ኮኔክሽን' ኣብ ዘርእስታ መጽሓፉ፡ ማሕበራዊ ህይወትና ንምቕያር ዝሕግዙ ኣብ ሳይንስ ዝተመስረቱ 13 ሜላታት ይጠቅስ። ካብዚኦም ነቶም ሓሙሽተ ሜላታት ክንነግረኩም. . .


ቅኑዕ ዓርኪ ንምዃን ዝሕግዙ ሓሙሽተ ለበዋታት

ነዚ ፍሉይ ቀጠልያ ሕብሪ ዘለዎ ሻሂ ዝሓዙ ሰባት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምርኣይ ልሙድ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ።
ኣብዚ ዝለዓል ሕቶ ድማ ማቻ [matcha] ዝምልከት ይኸውን። ማቻ እንታይ'ዩ?

ሓያሎ ሰባት ዝቀዳደምሉን ሪጋ ዝሕዝሉን ዘለዉ ሻሂ 'ማቻ'

ጥዕይቲ ልቢ ምውናን ጽቡቕ ዝሰርሕ ውሽጣዊ ኣካላት ከም ምህላው'ዩ ዝግለጽ።ልቢ ኦክስጅንን ካልእ ንኣካላትና ኣገደስቲ ዝዀኑ ንጥረ ነገራት ዝሓዘ ደም ናብ መላእ ኣካላትና ትጭንጉዕ።
ምስ ልብን መትንን ዝተሓሓዙ ሕማማት ካብ ቀንዲ ጠንቅታት ሞት'ዮም።


ጥዕና ልብና ብኸመይ ክንሕሉ ንኽእል?

'ኩሉ ግዜ የሳሓየኒ ብምንባሩ፡ስለዝሓኮ ጭንዳሕን ዝደሚ ቁስልን ኔርኒ። ዓይኒ ምድሪ ኣብ ዝጥቀመሉ ድማ ኣዝዩ የሕምመኒን ሓውሓው ይብለንን ኔሩ። ብምባል ንክትንቀሳቀስ ኮነ ኮፍ ክትብል ትጽገም ምንባራ ተረደእ።

ብዙሕ ዘይዝረበሉ ሳሓ ብልዕቲ ዘስዕብ ጸገም እንታይ እዩ?

ዶክተር ፓንት  ግና  ሓደ ሓደ ግዜ ድሕሪ ምትካል ጸጉርኻ ምክንኻን እንተ ኣቋሪጽካዮ፡ ድሕሪ ሓሙሽተ ክሳብ ሽዱሽተ ዓመት ተፈጥሮኣዊ ጸጉርኻ  ተመሊጡ ፡ ምስቲ ዝተተኽለ ጸጉርኻ ጥራይ ከም እትተርፍ እቶም ተጠቀምቲ  ከም ዘይርድእዎ  ይዛረብ።

ጸጕርና ካብ ምርጋፍን ምብራሕን ክንዓግቶ ንኸእልዶ?

ዝበቘለ ድንሽን ሽጉርቲን ምብላዕ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

ንሓደ ቘልዓ ዝወጽእ ወጻኢታት ድሮ ልዕሊ ዓቐን ኰይኑዎም ኣሎ፤ ክፍሊት ቤት ትምህርቲ፣ ኣውቶቡስ ቤት ትምህርቲ፣ ትምህርቲ ምሕንባስ፣ ክፍሊት ሕክምናን ካልእ ተዛማዲ ወጻኢታትን ክቡር እዩ።

መጠን ፍርያምነት ደቂሰብ ስለምንታይ'ዩ ዘንቈልቍል ዘሎ?

ምኽንያቱ ብዘይንፈልጦ መንፋሕቲ፡ ረሸሽታ ወይ ዕግርግር እንተኢሉና፡ ከስዐና ብዛዕባ ጥዕናና ገለ ነገር ክብለና ደልዩ ኣሎ።
ጥዑይ ከስዐ ምውናን ንስርዓተ ምሕቓቕ መግቢ ጥራይ ኣይኮነን ዝጠቅም፡ ወይ ንስርዓተ ምሕቓቕ መግቢ ጥራይ ዝጠቅም ዝመስለና እንተሃሊና ካብቲ ክውንነት ኣዚና ርሒቕና ኣለና።


ጥዑይ ከስዐ ክህልወና ክንምገቦን ከነወግዶን ዘለና እንታይ እዩ?

እንግሊዛውያን ሓካይም፡  ኣብ ከስዐ ወዲ ሰብ ብምዃን ንኽፍወስ ዘጸግም ረኽሲ ዝፈጥሩ ባልዓት ንምጥፋእ ካብ ቀልቀል ሰብ ብዝተሰርሐ ከኒና ይፍትኑ ከምዘለዉ ኣፍሊኦም።
እቲ ከኒና ዝተሰርሓሉ ቀልቀል ካብ ኣዝዩ ጥዑይ ውልቀ ሰብ ብልግሲ ዝተረኸበ ኮይኑ ባክተርያ ተሓዊስዎ ብዛሕሊ ዝደረቐ'ዩ።
እቶም ሓካይም፡ እዚ ፈተነ ነቶም ጸረ ባክተርያ መድሃኒታት ናይ ምጽዋር ዘጥረዩ ባልዕ ንምጥፋእ ዝግበር ዘሎ ፈተን ከምዝኾነ ገሊጾም።


ካብ ቀልቀል ሰብ ብዝተሰርሐ ከኒና ንሓደገኛታት ውሽጣዊ ባልዓት ንምጥፋእ ይፍተን ኣሎ

ሽጋራ ዘየትክኹ ሰባት ግዳያት መንሽሮ ሳንቡእ ዝዀኑሉ ዘለዉ ምኽንያት

ባህጊ ጾታዊ ርክብ (ወሲብ) መብዛሕትኡ ግዜ ከም ረስኒ ወሲብን ኣመና ህርፋን ወሲብን (ሊቢዶ) ዝደናገሮም ሰባት ኣለዉ።