ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ተመራመርቲ ክታበት ኤችፒቪ ንመንሽሮ ክሳድ ማህጸን ብ90 ሚኢታዊት ከጉድሎ ከምዝኽእል'ዮም ዝሕብሩ ዘለዉ።
መንሽሮ ክሳድ ማህጸን፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ደቂ ኣንስትዮ እቲ ራብዓይ ብብዝሒ ዝርአ ዓይነት መንሽሮ ዀይኑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ከኣ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰብ ይቐትል።


ክታበት መንሽሮ ኣፍደገ-ማህጸን ንመን'ዩ ዝውሃብ? ንኹሉኸ ከበጽሕ ድዩ?

ሓደ ማርቆስ ኣባየ ዝተባህለ ወዲ 12 ዓመት ቈልዓን ዝፈትዋ ደርሆኡን ምሉእ ሰሙን መዘራረቢ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኰይኖም ኣለዉ።

ዝሓመመት ደርሆ ናብ ሆስፒታል ብምውሳዱ ኣዘራራቢ ዝዀነ ቈልዓ፡ ህያብ ተበርኪትሉ

እቲ ምኒስተር ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ኣፍሪቃውያን ኣብ ኣህጉራዊ ውሳነታት ንድሕሪት ክትረፉ ከም ዘይብሎም ብምግላጽ፡ "ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝቕየር ዘሎ ዓለማዊ ስርዓት ብፖለቲካዊ ኮነ ቍጠባዊ መዳይ ክትዓቢ እትኽእል ብሓድነት ጥራይ እዩ፡" ኢሉ።

ምኒስተር ዑስማን፡ ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝቕየር ዘሎ ዓለማዊ ስርዓት ግቡእ ቦታኣ ንምሓዝ ክትሓብር ጸዊዑ

ብሓፈሻ ክንርእዮ እንከለና፡ ናብ ገዛ ክንኣቱ ክንከላ ሳእንን ከነውጽእ ድዩ ዘለና ዋላ ምስ ሳእንን ክንኣቱ ብቐንዱ ምስ ዝዓበናሉ ከባቢ'ዩ ዝተኣሳሰር።

ምስ ሳእንኻ ናብ ገዛ ምእታው ኣብ ጥዕና ዘኸትሎ ሳዕቤን ኣሎ ድዩ?

ኤርትራዊት-ካናዳዊት ዶክተር ኣይዳ ሃብተጽዮን ኣብቲ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ብሉጽ ጽሬት ንዘለዎ ስነ-ህይወታዊ መድሃኒታት ዝሰርሕ ትካል ባዮ-ቴክኖሎጂ ዝዀነ ባዮ ኡሳዋ (Bio Usawa)፡ ኣባል ቦርድ ዳይረክተራት ብምዃን ብወግዒ ከም ዝተሸመት እቲ ትካል ኣፍሊጡ።

ዶ/ር ኣይዳ ሃብተጽዮን ኣብ ትካል ባዮ-ኡሳዋ ሓድሽ መዝነት ተዋሂቡዋ

ጓል ኣንስተይቲ እንተኾይንኪ ብደረጃ ዓለም ብማእከላይ ገምጋም ክረአ እንከሎ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ መዛንኹን ኣሕዋትክን ሓሙሽተ ዓመት ናይ ምንባር ዕድል ኣለኪ።
ንምንታይ'የን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ዝነወሐ ዕድመ ክነባራ ዝኽእላ? ንዝብል ሕቶ ምሉእ መልሱ የብሉን።
እንተዀነ: ተመራመርቲ ኣብዚ ዛዕባ ገለ ውሑዳት ሓሳባት የቕርቡ'ዮም።


ንምንታይ'የን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ዝነወሐ ዕድመ ዘለወን?

ኣብ ቻይና፡ ጃፓን ብዓቢኡ ከኣ ኣብ መላእ ኤስያ ኮፍ ኣባህላ ኤስያውያን ዝብሃል መቐመጫኻ ኣብ መሬት ከይተንከፍካ ዅይጥ ኢልካ ኮፍ ምባል መዓልታዊ ዘዘውትርዎ ዓይነት ኮፍ ኣባህላ'ዩ።

ንምንታይ'ዩ 'ኮፍ ኣባህላ ኤስያውያን' ንጥዕናና ኣገዳሲ ዝብሃል ዘሎ?

ካብ ውሑዳት ዓሌት (ብሄራት) ዝመጽኡ ሰባት፡ ዝበዝሕ ግዜ ሳሕቲ ዝርከቡ ዓይነት ኣካሊት (tissue types) ስለ ዘለዎም፡ ምስኦም ዝሰማማዕ ለጋሲ ንምርካብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ምዃኑ እቲ ትካል ይገልጽ።

ኤርትራዊ መበቈል ዘለዋ መንእሰይ ብዛዕባ መንሽሮ ደም ትጕስጕሶ ዘላ እንታይ እዩ?

ንፈለማ እዋን ኣብ 1976 ኣብ 'ዛየር' (ናይ ሕጂ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጐ) ዝተቐልቀለ ኢቦላ፡ ካብ መንካዕ፡ ቅንፍዝን ካልኦት ዓሌታት ኣህባይን ብዝተበገሰ ቫይረስ ዝስዕብ ምዃኑ'ዩ ዝእመን።

ኤርትራ፡ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዝግበር ምክትታል ሕማም ኢቦላ

'ብዘፍርሕ' መንገዲ ዝስፋፋሕ ዘሎ ኢቦላ፡ ኣብ ክልተ ሰሙኑ

ቃንዛ ርእሲ ንምውጋድ እንታይ ኢና ክንገብር ዘለና ኢልኩም ክትሓቱ ቡር'ዩ።
ሰብ ሞያ ጥዕና ዝሃብዎ ነዚ ከምዚ ዓይነት ቃንዛ ንምውጋድ ክንክተሎ ዘለና ሓሙሽተ ዝበለጸ ዝበልዎ ሜላታት ኣሎ ናብኡ ከነብል።


ጥዕና፡ ቃንዛ ርእሲ ንምውጋድ ሓሙሽተ ዝበለጹ ሜላታት

ኣብ ቀረባ እዋን ሓደ ነገር ንጹር ኰይኑ ኣሎ፤ ረብሓታት ኣካላዊ ንጥፈታት ንምርኣይ፡ ከቢድ ስፖርታዊ ምንቅስቓስ ምግባር ከም ዘየድልየና እዩ።

ሚልዮናት ሰባት ነዊሕ ዕድመ ንኽነብሩ ዝሕግዙ ንጥፈታት ሓሙሽተ ደቒቕ

ሓግጊ ምግዳፍ ዝብል ሓሳብ ሒደት ግዝያት ተሪፉና ኢሎምን ንዝሓስቡ ኣረጋውያን ወይ ብሕማም ንዝሳቐዩ ዘለዉ ሰባት ህጹጽ ጉዳይ እኳ እንተዀነ፡ ገለ ተመራመርቲ ግን እዚ ድርኺት'ዚ ገና ካብ ንእስነት'ውን ክጅምር ከም ዝኽእል ይከራኸሩ።

ስለምንታይ ኢና ድሕሪ ሞትና ክንዘከር እንደሊ?

ቴክኖሎጂ እናማዕበለ ኣብ ዝመጽኣሉ ተመራመርቲ'ውን ኣካላትና ብኸመይ'ዩ ዝምዕብልን ወዲ ሰብ ጥዕናኡ ምሉእ ገይሩ ከመይ ኢሉ'ዩ ነዊሕ ዓመታት ዝነብርን ዝክእልን ኢሎም ካብ ምምርማር ዓዲ ኣይውዓሉን።
ኣብ መጀመርታ፡ እቲ ምርምር ወዲ ሰብ ከመይ ኢሉ ንነዊሕ ዓመታት ክነብር ይኽእል ኣብ ዝብል'ዩ ዘተዅር ነይሩ።
ሕጂ ግን ከመይ ኢሉ ዝተወሰኑ ከበድቲ ዘይኰኑ ልምድታት ብምምዕባል ጥዕናኡ ሓልዩ ንነዊሕ ዓመታት ክነብር ይኽእል ናብ ዝብል'ዩ ዝያዳ ዘተዅር ዘሎ።


ጥዕናና ንምውሓስ መዓልታዊ ክንገብሮም ዘለና ሓሙሽተ ቀለልቲ ልምድታት

ኣብዚ እዋን ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝረአ ዘሎ ለበዳ ኢቦላ ዘስዕቦ ሓደጋ ህዝባዊ ጥዕና፡ ካብ "ልዑል" ናብ "ኣዝዩ ልዑል" ክብ ከም ዝበለ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣስጋእነቱ ገሊጹ።

ኢቦላ፡ ኣስጋእነቱ ካብ 'ልዑል' ናብ 'ኣዝዩ ልዑል' ተሰጋጊሩ

ካብ መዐሸጊ መግቢ ክሳብ ኣብ ዝስተ ማይ ኮታስ ኣብ ኵሉ  ክረአዩ ዝጸንሑ 'ኬሚካላት ፎርኤቨር ' ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝያዳ ኣቓልቦ ረኺቦም።
ተመራመርቲ'ውን ነቲ ምስኡ ተተሓሒዙ ክመጽእ ዝኽእል  ሳዕቤን ንምርዳእ ይረባረቡ ኣለዉ።


ኬሚካል 'ፎርኤቨር ' ኣብ እትሰትይዎ ማይ ዘሎ ዘደንጹ ሓቅታት 

ጥዕናና ኣብ መኣድና እዩ፣ ግናኸ መኣድና ክንፈልጦ ኣለና። ኣብ መኣዲ ገዚፍ መግቢ እንተ ተቐሪቡ ብዙሕ ኢኻ እትበልዕ። ሓደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ መጠን መግቢ ዕጽፊ ክኸውን ከሎ፡ ሰባት ብ35% ዝያዳ ይምገቡ።

ዓቐን መኣዲ፡ እቲ ንጥዕናና ዝብድሆ ዘሎ ኣመጋግባ

ስታር (Sperm Track and Recovery system) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቴክኒክ ኰይኑ፡ ዩኒቨርሲቲ ኮሎምብያ ኣብ ኣዞስፐርሚያ ዘለዎም ደቂ ተባዕትዮ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ንምርካብ ዝተማህዘ እዩ።

'ቈልዓ ክወልድ ኣይክእልን'የ ኢለ ሓሲበ ነይረ'፡ ደቂ ተባዕትዮ ሕቡእ 'ስፐርም' ንኽረኽቡ ዝሕግዞም ዘሎ ኤኣይ

እዚ ዛንታ ንኽርድኣና 'ሶሮጋሲ' ማለት፡ ዘርኢ ሓደ ወዲ ተባዕታይን እንቋቝሖ መጻመድቱን ኣብ ማህጸን ካልእ ጓለንስተይቲ ከም ዝጥነስ ናይ ምግባር መስርሕ'ዩ፤ ሕጽር ብዝበለ ከኣ ክራይ ማህጸን ኢልና ክንገልጾ ኢና።
ካሪና ነፍሰ-ጾር ሽዱሽተ ወርሒ እያ፣ እታ ኣብ ማህጸና ዘላ ናጽላ ግን ናታ ኣይኰነትን።


ውግእ ዩክረይን ገንዘብ ንምርካብ ክብል 'ማህጸነይ ከካሪ ቀሲቡኒ'፣ ሓድሽ ሕጊ ግን ንመደባተይ ክገትኦ ይኽእል እዩ

ብቫይረስ 'ሃንታ' ካብ ዝተለኽፉ እቲ ቀዳማይ ካብ ዝመዉት ኣብ ወርሑ፡ እታ መርከብ መወዳእታኡ ኣብ ደሴታት ካናሪ ናብ ዝርከብ ቴነሪፍ በጺሓ ኣላ። ነታ መርከብ ኣብ ወደብ ግራናዲላ ንምቕባልን ልዕሊ 100 ሰባት ናብ ሃገሮም ንምምላስን ሰፊሕ ምድላዋት እዩ ክግበር ጸኒሑ።

ዛዛሚ ጕዕዞ ናይታ ተሳፈርታ ብቫይረስ ዝተጠቕዑ መርከብ

ቅድሚ ሕጂ ዝተገበረ መርመራ ከምዘረደኦ ኣብ መንደቕ ናይ ገዛና፡ ኣብ ስክሪን ናይ ኮምፒተርናን ሞባይልናን ልሙዕ በታ ዘርኢ ስእሊ ምልጣፍ ኣእምሮና ኣብ ምርግጋእን ጸቕጢ ኣብ ምጉዳልን ዓቢ ግደ'ዩ ዘለዎ።

20 ደቂቕ ምስ ተፈጥሮ - ኣብ ጥዕናና ዘለዎ ረብሓ

እዚ ሳሕቲ ዝርአ ሕማም ካብ ዝሞታን ርስሓትን ኣናጹ ብምትንፋስ ናብ ሰብ ክመሓላለፍ ዝኽእል’ዩ።

ግዳይ ቀታሊ ቫይረስ ዝኾነት መርከብ ናብ ወደብ ክትኣቱ ተፈቒዱላ

ኣብ ሓንጎልና ክልለዩ ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ፍቕሪ ከምዘለዉ ገለ ክኢላታት ስነ መትኒ ይገልጹ።

ፍቕሪ ከምዝሓዘና ብኸመይ ንፈልጥ?

እቶም ማንታ ቈልዑ ካብ ሓንቲ ኣደ እኳ እንተ ተወለዱ፡ ብኣቦ ግን ይፈላለዩ ነበሩ። እዚ ኣዝዩ ሳሕቲ ዝረአ ተርእዮ እዩ። ሄተሮፓተርናል ሱፐርፌኩንደሽን ብዝብል ድማ ይፍለጥ እዩ።
