కెప్టెన్ స్మిత్ మచ్చర్ ధైర్యసాహసాలపై ప్రశంసలు వెల్లువెత్తుతున్న వేళ నీర్జా భనోత్ పేరు ఎందుకు చర్చకు వస్తోంది

ఫ్లైదుబయ్ ఫ్లైట్ 1073 విమానంలో గాయపడిన భారతీయ పైలట్ కెప్టెన్ స్మిత్ మచ్చర్ ధైర్యసాహసాలు గురించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతోంది.

తీవ్ర గాయాలపాలైన కెప్టెన్ స్మిత్ స్పృహ కోల్పోవడానికి ముందు, తన సమయస్ఫూర్తితో కాక్‌పిట్ తలుపులు తెరిచారని ఆ విమానంలో ప్రయాణించిన యానివ్ హయూన్ ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహుకు చెప్పారు. ఫలితంగానే ప్రయాణికులు కాక్‌పిట్‌లోకి వెళ్లే వీలు కలిగిందని తెలిపారు.

ఆ తర్వాత నెతన్యాహు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు పెట్టారు. కెప్టెన్ స్మిత్ చూపిన ధైర్యాన్ని ప్రశంసించారు. ఒకవేళ కాక్‌పిట్ తలుపు మూసే ఉంటే, ఎవరూ లోపలికి వెళ్లేందుకు వీలులేకుండా పోయేదని, కాపాడే వీలులేకుండా పోయేదని అన్నారు. స్మిత్ తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రతి ఒక్కరి ప్రాణం కాపాడిందని తెలిపారు.

గతంలో కూడా భారతీయ విమాన సిబ్బంది ధైర్యసాహసాలు చూపిన ఇలాంటి ఘటన ఒకటి చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.

అదే నీర్జా భనోత్ స్టోరీ. ఆమె పాన్ యామ్ విమానయాన సంస్థకు చెందిన విమానంలో సీనియర్ ఫ్లైట్ పర్సన్‌గా పని చేసేవారు. 1986లో ఆమె విధులు నిర్వహిస్తున్న విమానాన్ని ఉగ్రవాదులు హైజాక్‌ చేశారు.

పాన్ యామ్ విమానంలో ఏం జరిగింది

నీర్జా తన తెలివితేటల, ధైర్యసాహసాలతో 300మందికిపైగా ప్రయాణికుల ప్రాణాలను కాపాడారు.

కానీ చివరికి హైజాకర్ల తూటాల నుంచి తనను తాను రక్షించుకోలేకపోయారు.

నీర్జా భనోత్ విధులు నిర్వహిస్తున్న పాన్ అమెరికా వరల్డ్ ఎయిర్‌వేస్‌కు చెందిన ఫ్లైట్ 73 1986 సెప్టెంబర్ 5న హైజాక్‌కు గురైంది. ముంబయి నుంచి కరాచీ, ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ మీదుగా న్యూయార్క్‌ వెళ్లాల్సి ఉంది.

విమానంలో మొత్తం 360 మంది ప్రయాణికులు, 19 సిబ్బంది ఉన్నారు. హైజాకింగ్‌కు పాల్పడిన నలుగురు వ్యక్తులు విమానాన్ని పేల్చివేయడంతోపాటు, తమ ప్రాణాలు కూడా త్యాగం చేసేందుకు సిద్ధపడ్డారని దర్యాప్తులో తేలింది.

విమానం హైజాక్‌కు గురైన వెంటనే విషయాన్ని పైలట్లకు నీర్జా చేరవేశారు. దీంతో పైలట్, కో-పైలట్, ఫ్లైట్ ఇంజినీర్‌లు ఎమర్జెన్సీ ద్వారంలోంచి సురక్షితంగా బయటపడ్డారు.

హైజాకర్లతో 16 గంటలపాటు కొనసాగిన ఉత్కంఠభరిత పోరాటం అనంతరం, చీకటి పడగానే విమానం అత్యవసర ద్వారాన్ని నీర్జా తెరిచారు. దీంతో ప్రయాణికులు ఒక్కొక్కరుగా బయటకు వెళ్లడం ప్రారంభించారు.

దాదాపు అందరు ప్రయాణికులు విమానం నుంచి బయటపడిపోయారు. అయితే ముగ్గురు చిన్నారులు మాత్రం ఇంకా విమానంలోనే చిక్కుకుపోయి ఉన్నారు.

ముగ్గురు చిన్నారులను విమానం నుంచి బయటకు పంపించే ప్రయత్నంలో ఉన్న సమయంలో హైజాకర్ల దృష్టి నీర్జాపై పడింది. ఈ క్రమంలో జరిపిన కాల్పుల్లో నీర్జా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. పిల్లలను మాత్రం ఆమె సురక్షితంగా బయటపడేశారు.

ఈ ఘటనలో 22 మంది మరణించగా, మరో 150 మంది గాయపడ్డారు.

దర్యాప్తు నివేదిక ప్రకారం, విమానాన్ని హైజాక్ చేసిన వారు పాలస్తీనియా మిలిటెంట్లు. వారిలో జాయెద్ హాసన్ అబ్ద్ అల్ లతీఫ్ మసూద్ అల్-సఫారినీ ప్రధాన సూత్రధారిగా గుర్తించారు.

పాకిస్థాన్‌లో తలదాచుకుంటున్న ఆయన్ని 2001లో అమెరికా దర్యాప్తు సంస్థ ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్‌కు అప్పగించింది. అనంతరం అమెరికాకు తరలించగా, అక్కడి కోర్టు 160 ఏళ్ల జైలు శిక్ష విధించింది.

ఆ రోజు ఘటనపై విమాన సిబ్బంది ఏం చెప్పారు

ఈ ఘటన గురించి విమాన సిబ్బంది తమ అనుభవాలను వివరంగా పంచుకున్నారు.

పాన్ యామ్ ఫ్లైట్ 73 హైజాక్ ఘటన జరిగి 30 ఏళ్లు పూర్తైన సందర్భంగా, ఆ విమాన సిబ్బందికి చెందిన ఆరుగురు సభ్యులు తొలిసారిగా 2016లో మీడియాతో మాట్లాడారు.

"మొదట నేను విమానం రెక్క వద్ద ఉన్న ఎమర్జెన్సీ డోర్‌ను తెరిచాను. కొంతమంది ప్రయాణికులతో కలిసి బయటకు దూకేయాలని అనుకున్నాను. కానీ అలా చేస్తే మిగిలిన ప్రయాణికుల ప్రాణాలు ప్రమాదంలో పడతాయని వెంటనే అర్థమైంది" అని ఫ్లైట్ అటెండెంట్ నూపూర్ అబ్రోల్ బీబీసీతో అన్నారు.

"ఆ హైజాక్ ఘటన నన్ను, నా తోటి వారిని ఇప్పటికీ వెంటాడుతూనే ఉంది. విమాన సిబ్బంది కొందరు ప్రయాణికుల్లో మరికొందరు ఆ భయానక జ్ఞాపకాల నుంచి పూర్తిగా బయటపడలేకపోతున్నారు. ఆ రోజు ఏం జరిగిందో అర్థం చేసుకుని, ఆ మానసిక వేదనను అధిగమించేందుకు వారు ఇప్పటికీ ప్రయత్నిస్తూనే ఉన్నారు" అని ఆమె అన్నారు.

ఆయుధాలతో హైజాకర్లు విమానంలోకి ఎలా వచ్చారు

ముంబయి నుంచి బయల్దేరిన ఈ విమానం ఉదయం ఆరు గంటల ప్రాంతంలో కరాచీ విమానాశ్రయానికి చేరుకుంది. ఆ సమయంలోనే నలుగురు విమానాశ్రయ భద్రతను ఛేదించి, ఆయుధాలతో కాల్పులు జరుపుతూ విమానంలోకి ప్రవేశించారు.

ఒక తూటా తన తోటి ఉద్యోగి కాలి పక్కనే వచ్చి తగలడాన్ని నూపూర్ గమనించారు. వెంటనే ఆమె గట్టిగా అరిచి, విమానం తలుపు మూసివేయాలని మరో సహచరుడికి సూచించారు.

హైజాకర్లు గమనించకపోవడంతో కాల్పుల శబ్దం వినిపించగానే ఇంటర్‌కామ్ వద్దకు వెళ్లిన ఫ్లైట్ అటెండెంట్ షిరీన్ పవన్‌ కాక్‌పిట్‌కు సంబంధించిన అత్యవసర నంబర్‌కు కాల్ చేశారు.

మొదటి ప్రయత్నంలో ఎవరూ స్పందించలేదు. రెండోసారి ప్రయత్నించగా పైలట్ ఫోన్ ఎత్తారు. వెంటనే షిరీన్, విమానం హైజాక్‌కు గురైనట్టు తెలియజేసే అత్యవసర కోడ్‌ను చెప్పారు.

నీర్జా భనోత్‌ను హైజాకర్లు పట్టుకొని ఆమె తలపై తుపాకీ గురిపెట్టి ఉంచడాన్ని మరో ఫ్లైట్ అటెండెంట్ సన్‌షైన్ వెసువాలా చూశారు.

ఏకే-47, హ్యాండ్ గ్రెనేడ్లతో ఉన్న ఓ ఉగ్రవాది తనను కెప్టెన్ వద్దకు తీసుకెళ్లాలని సన్‌షైన్‌పై ఒత్తిడి తెచ్చారు.

హైజాకర్లకు విమానం గురించి పెద్దగా అవగాహన ఉన్నట్టు అనిపించలేదని సన్‌షైన్ వెసువాలా చెప్పారు. అందుకే తెరిచి ఉన్న ద్వారాలు, విమానంలోని కీలక పరికరాలను వారు గమనించలేకపోయారని పేర్కొన్నారు.

పైలట్లు తప్పించుకోవడంతో చాలా మంది ప్రాణాలు దక్కాయి

హైజాక్ ఘటన తర్వాత పైలట్లు విమానం విడిచిపెట్టి, ప్రయాణికులను వారి పరిస్థితికే వదిలేశారంటూ చాలా మంది విమర్శించారు. అయితే ఆ విమాన సిబ్బందిలో ఒకరైన దిలీప్ బీడీ చందానీ మాత్రం వేరే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు. పైలట్లు విమానం నుంచి బయటకు రావడం వల్లే అనేక మంది ప్రాణాలు దక్కాయని ఆయన భావించారు.

"పైలట్లు విమానం నుంచి బయటకు వెళ్లిపోవడం వల్ల మేం పూర్తిగా ఉగ్రవాదుల చేతుల్లో చిక్కుకోలేదు. వారు అక్కడే ఉండి ఉంటే, విమానాన్ని ఏదైనా భవనాన్ని ఢీకొట్టేలా నడపమని ఉగ్రవాదులు బలవంతం చేసి ఉండేవారు. లేదా విమానాన్ని గాల్లోనే పేల్చివేసే ప్రమాదం ఉండేది" అని ఆయన చెప్పారు.

సైప్రస్, ఇజ్రాయెల్‌లలో వారి సంస్థకు చెందిన మరికొందరు సభ్యులు జైళ్లలో ఉన్నారు. వారి కోసం పైలట్‌ను బెదిరించి విమానాన్ని సైప్రస్, ఇజ్రాయెల్ మీదుగా నడిపించాలని ఉగ్రవాదుల ప్రణాళిక.

ఇదిలా ఉండగా, కరాచీలో పాన్ అమెరికన్ సర్వీసెస్ డైరెక్టర్ వీరాఫ్ దరోగా ఉగ్రవాదులతో చర్చలు జరిపారు.

వెళ్లాలనుకున్న చోటుకు విమానాన్ని పైలట్లు తీసుకెళ్తారని వీరాఫ్ దరోగా మిలిటెంట్లకు చెప్పారు. విమానంలోకి కొత్త పైలట్లను పంపించే విషయాన్ని విమానాశ్రయ అధికారులు పరిశీలిస్తున్నట్టు కూడా వివరించారు.

అయితే ఇదే సమయంలో విమానంలో ఉన్న 29 ఏళ్ల అమెరికన్ పౌరుడు రాజేశ్ కుమార్‌ను సీటు నుంచి బలవంతంగా ఉగ్రవాదులు లాక్కెళ్లారు.

విమానం తలుపు దగ్గర మోకాళ్లపై కూర్చోబెట్టి తలపై తుపాకీ గురి పెట్టారు. గంటలోగా పైలట్ రాకపోతే చంపేస్తామని హెచ్చరించారు. అయితే నిర్ణయించిన సమయానికి ఎవరూ రాకపోవడంతో రాజేశ్ కుమార్‌ను కాల్చి చంపి, మృతదేహాన్ని విమానం బయట విసిరేశారు.

"ఈ ఘటనతో విమానంలోని పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. వారు ఎలాంటి కనికరం లేని హంతకులని అందరికీ అర్థమైంది" అని సన్‌షైన్ వెసువాలా గుర్తు చేసుకున్నారు.

అమెరికన్ ప్రయాణికులను రక్షించేందుకు ప్రయత్నం

విమానం హైజాక్ అయిన దాదాపు నాలుగు గంటల తర్వాత ఉగ్రవాదులు అమెరికా పౌరుల కోసం వెతకడం ప్రారంభించారు. వారు చెందిన అబూ నిదాల్ ఆర్గనైజేషన్ మధ్య ప్రాచ్యంలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ విధానాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది.

ఈ నేపథ్యంలో సన్‌షైన్ వెసువాలా, మాధవి బహుగుణ తదితర ఫ్లైట్ అటెండెంట్లు ప్రయాణికుల పాస్‌పోర్టులను సేకరించడం ప్రారంభించారు. అయితే వారు రహస్యంగా ఒక వ్యూహాన్ని అమలు చేశారు. అమెరికా పౌరులకు చెందిన పాస్‌పోర్టులను ఉగ్రవాదులకు ఇవ్వకుండా దాచిపెట్టారు. దీంతో వారు అమెరికన్ ప్రయాణికులను గుర్తించడం కష్టమవుతుందని భావించారు.

విమాన సిబ్బందిలోని షిరీన్, సన్‌షైన్ ఇద్దరూ ప్రధాన హైజాకర్ జాయెద్ హాసన్ అబ్ద్ అల్ లతీఫ్ సఫారినీతో ఎక్కువ సమయం గడపాల్సి వచ్చింది.

విమానం బయట పరిస్థితులను గమనించేందుకు వారిద్దరిని మానవ కవచాలుగా సఫారీని ఉపయోగించేవాడు.

"ఆ పరిస్థితిలో అతను నా జుట్టు పట్టుకొని నా ముఖాన్ని కిటికీని ఆనించి, బయట ఏం కనిపిస్తోందని అడిగేవాడు. అమెరికా యుద్ధ విమానాలు వస్తాయని అతను ఎదురుచూస్తున్నాడు. " అని షిరీన్ గుర్తు చేసుకున్నారు.

రేడియో ద్వారా మాట్లాడుతున్న అధికారులతో సంప్రదింపులు జరిపాలని విమానంలో మెకానిక్‌గా పని చేస్తున్న 28 ఏళ్ల మెహర్జీ ఖారస్‌పై ఉగ్రవాదులు ఒత్తిడి తెచ్చారు.

ఎలాగైనా కొత్త పైలట్‌ను రప్పించి విమానాన్ని అక్కడి నుంచి తీసుకెళ్లే ప్రయత్నాన్ని వారు ఆపలేదు.

సఫారినీ పలుమార్లు రొమాంటిక్‌గా మాట్లాడేందుకు ప్రయత్నించాడు. తనతో కలిసి సైప్రస్ రావాలని కూడా ప్రతిపాదించాడని సన్‌షైన్ చెప్పారు.

కొంత సమయం అయిన తర్వాత, పైలట్ రాకపోతే మాత్రం ప్రతి 15 నిమిషాలకో ప్రయాణికుడిని కాల్చి చంపుతామని ఉగ్రవాదులు ప్రకటించారు.

ఆ సమయంలో మెహర్జీ ఖారస్‌ను హత్య చేసినట్టు షిరీన్ గమనించారు.

తర్వాత ఏర్పడిన గందరగోళంలో నూపూర్, మాధవి ఇద్దరూ విమానం రెక్కపై నుంచి బయటకు దూకేశారు. దాదాపు 20 అడుగుల ఎత్తు నుంచి దూకడంతో వారి ఎముకలు విరిగాయి.

సన్‌షైన్, దిలీప్ కూడా విమానం రెక్కపైకి చేరుకున్నారు. అయితే అప్పటికే చీకటి పడటంతో ఎటు దూకాలో అర్థం కాలేదు. దీంతో సిబ్బంది అత్యవసర స్లైడ్‌ల సాయంతో ప్రయాణికులను విమానం నుంచి బయటకు తరలించడం ప్రారంభించారు.

ప్రయాణికులంతా రెక్కల మార్గం గుండా బయటకు వెళ్లిన తర్వాత, సిబ్బంది సభ్యులు మళ్లీ విమానం లోపలికి వెళ్లారు. అప్పటికి కాల్పుల శబ్దం ఆగిపోయింది. ఉగ్రవాదులు ఎక్కడ ఉన్నారో వారికి తెలియదు.

నీర్జా భనోత్‌ను ఏ పరిస్థితుల్లో గుర్తించారు

విమానంలో నీర్జాను చూసిన సన్‌షైన్, ఆమె తుంటి భాగంలో తూటా గాయం అయినట్టు గుర్తించారు. తీవ్ర రక్తస్రావం అవుతున్నప్పటికీ, నీర్జా అప్పటికీ స్పృహలోనే ఉన్నారు. వెంటనే ఆమె సహాయం కోసం దిలీప్‌ను పిలిచారు. ఇద్దరూ కలిసి నీర్జాను అత్యవసర స్లైడ్‌ దగ్గరకు తీసుకెళ్లారు.

ముందుగా నీర్జాను స్లైడ్ ద్వారా కిందికి దించారు. అనంతరం తామూ ఆమె వెంట బయటకు వచ్చారు. షిరీన్, సహచరురాలు రాణి వాస్వానీ విమానం నుంచి బయటకు వచ్చిన చివరి బందీలు.

అంతలో తప్పించుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న ముగ్గురు హైజాకర్లను విమానాశ్రయ భద్రతా దళాలు పట్టుకున్నాయి.

పాకిస్థాన్ భద్రతా బలగాలు విమానంలోకి ప్రవేశించే సమయానికి ప్రధాన హైజాకర్ సఫారీనీ ఇంకా లోపలే ఉన్నారు. కరాచీలోని జిన్నా ఆసుపత్రికి తరలించే వరకు నీర్జా ప్రాణాలతో ఉన్నారని సహచరులు చెప్పారు.

"నీర్జాను మరింత మెరుగైన వైద్యం అందించే ఆసుపత్రికి త్వరగా తరలించి ఉండి ఉంటే, ఆమె ఈ రోజు బతికి ఉండేవారు" అని సన్‌షైన్‌ తెలిపారు.

"విమానాశ్రయంలో కేవలం ప్రాథమిక వైద్య సదుపాయాలే కనిపించాయి. ఆసుపత్రి కూడా విమానాశ్రయానికి చాలా కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. నీర్జాను స్ట్రెచర్ కూడా లేకుండా అంబులెన్స్‌లోకి ఎక్కించారు" అని గుర్తు చేశారు.

నీర్జా ఎవరు?

నీర్జా భనోత్ గురించి ఆమె సోదరుడు అఖిల్ భనోత్ చాలా విషయాలు పంచుకున్నారు.

నీర్జా ఒక పంజాబీ కుటుంబంలో 1963 సెప్టెంబర్ 7న జన్మించారు. ఇంట్లో ఆమెను అందరూ ప్రేమగా 'లాడో' అని పిలిచేవారు. వారి కుటుంబం చండీగఢ్‌కు చెందినది. తండ్రి హరీశ్ భనోత్, తల్లి రమా భనోత్. ఆమెకు అనీష్ భనోత్, అఖిల్ భనోత్ అనే ఇద్దరు అన్నలు ఉన్నారు.

హరీశ్ భనోత్ హిందుస్థాన్ టైమ్స్ పత్రికలో జర్నలిస్టుగా పని చేశారు.

నీర్జా ఆరో తరగతిలో చదువుతున్న సమయంలో తండ్రి ముంబయికి బదిలీ అయ్యారు. దీంతో కుటుంబం ముంబయికి వెళ్లింది. అక్కడ ఆమె బాంబే స్కాటిష్ స్కూల్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, అనంతరం సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలో డిగ్రీ చదువుకున్నారు.

"నీర్జా ఎవరికీ భయపడేది కాదు. తాను నమ్మిన సిద్ధాంతాల విషయంలో రాజీపడలేదు. నాన్నలాగే ఆమె నిర్భయ స్వభావం కలిగి ఉండేది. ఆయనే ఆమెకు ఆదర్శం" అని అఖిల భనోత్ చెప్పారు.

ఒకసారి నీర్జా, అఖిల్‌తో కలిసి స్కూటర్‌పై కళాశాలకు వెళ్తున్నారు. మార్గమధ్యంలో ఒక వ్యక్తి తన భార్యను కొడుతున్నారు.

అది గమనించిన నీర్జా వెంటనే స్కూటర్ ఆపించి, ఆ వ్యక్తి దగ్గరకు వెళ్లి ఆయన చెయ్యి పట్టుకున్నారు.

అప్పుడు బాధిత మహిళ ఇది తమ వ్యక్తిగత విషయమని, జోక్యం చేసుకోవద్దని చెప్పినా నీర్జా వెనక్కి తగ్గలేదు. చివరకు అతి కష్టమ్మీద ఆమెను ఇంటికి తీసుకెళ్లినట్టు అఖిల్ చెప్పారు.

"ఈ జీవితం ఎప్పుడు ముగిసిపోతుందో తెలియదు. నా సిద్ధాంతాలతో ఎప్పుడూ నేను రాజీపడలేను. అక్కడ జరుగుతున్నది చూసి ఊరుకోలేకపోయాను" అని నీర్జా తనతో చెప్పారని అఖిల్ గుర్తు చేసుకున్నారు.

మోడలింగ్ ప్రపంచంలోకి నీర్జా ఎలా వచ్చారు

"నీర్జా భనోత్ చదువుతోపాటు మోడలింగ్ కూడా ప్రారంభించారు. కేవలం 19 ఏళ్ల వయసులోనే ఆమె మోడలింగ్ రంగంలోకి అడుగు పెట్టారు" అని ఆమె సోదరుడు అఖిల్ భనోత్ చెప్పారు.

'గర్ల్స్ నెక్స్ట్ డోర్'పేరుతో బాంబే పత్రిక ప్రచురించిన కథనంలో నీర్జా ఫోటోతో పబ్లిష్ అయ్యింది. దీని తర్వాత ప్రముఖ కంపెనీల నుంచి ప్రకటనల్లో నటించే అవకాశాలు ఆమెకు వచ్చాయి.

1980వ దశకంలో ఆమె వివిధ సంస్థల కోసం 70 నుంచి 80 వరకు ప్రకటనల్లో నటించారు.

"నీర్జా ఎంత ఉల్లాసంగా, ఉత్సాహంగా ఉండేవారు. సంగీతం అంటే ఆమెకు అమితమైన ఇష్టం. చుట్టూ ఉన్నవారిని నవ్వించడం ఆమెకు అలవాటు" అని అఖిల్ భనోత్ తెలిపారు.

ఇంట్లో ఎవరైనా బాధపడితే లేదా ఏడిస్తే, "పుష్పా... ఐ హేట్ టియర్స్" అని రాజేశ్ ఖన్నా సినిమా డైలాగ్‌ చెప్పేవారని గుర్తు చేశారు. ఆమె రాజేశ్‌ ఖన్నాకు వీరాభిమాని అని తెలిపారు.

నీర్జాకు తన తండ్రి అంటే చాలా ఇష్టమని, 1985లో ఆయన తీసుకొచ్చిన పెళ్లి సంబంధాన్ని కాదనకుండా చేసుకున్నారని అఖిల్ వివరించారు.

వివాహమైన తర్వాత భర్తతో కలిసి షార్జా వెళ్లారు. అయితే అక్కడ అత్తింటి వారు కట్నం కోసం వేధించడంతో ముంబై వచ్చేశారని పేర్కొన్నారు. తర్వాత మళ్లీ షార్జా వెళ్లలేదన్నారు.

ముంబైకి వచ్చేసిన తర్వాత ఆమె మళ్లీ మోడలింగ్ రంగంలో తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించారు.

ఎయిర్ హూస్టెస్‌గా ఎలా మారారు

నీర్జా స్నేహితురాలు ఒకరు పాన్ యామ్ విమానయాన సంస్థలో ఎయిర్ హూస్టెస్‌ ఉద్యోగం కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. ఇంటర్వ్యూకు తనతోపాటు రావాలని, మేకప్‌లో సహాయం చేయాలని ఆమె నీర్జాను కోరారు.

ఆ సందర్భంలోనే ఎయిర్‌లైన్‌కు చెందిన ఓ అధికారి దృష్టి నీర్జాపై పడింది. ఆమె కూడా పాన్ యామ్‌లో ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేయాలని సూచించారు.

నీర్జా ఎంపికై, శిక్షణ కోసం అమెరికాలోని మయామి వెళ్లారు. అక్కడ శిక్షణ పొందుతున్న సమయంలో ఆమెకు పర్సర్ హోదాకు పదోన్నతి లభించింది.

నీర్జా 1986లోనే పాన్ యామ్‌లో చేరారు. విమానం హైజాక్‌కు గురైన రోజున ఆమెకు అది ఏడో విమాన ప్రయాణం.

ఆ రోజు నిజానికి నీర్జాకు సెలవు. అయితే విధులకు హాజరుకావాల్సిన తోటి ఉద్యోగి ఆరోగ్యం బాగాలేకపోవడంతో ఆమె స్థానంలో డ్యూటీ చేయాల్సి వచ్చింది.

హైజాకింగ్ వారం ముందే ప్రత్యేక శిక్షణ

విమానం హైజాక్‌కు గురికావడానికి దాదాపు వారం రోజుల ముందే, ఇలాంటి అత్యవసర పరిస్థితులను ఎలా ఎదుర్కోవాలన్న అంశంపై ప్రత్యేక శిక్షణ పొందేందుకు నీర్జా లండన్ వెళ్లివచ్చారు.

ఆ శిక్షణలో హైజాకింగ్ వంటి ఘటనల సమయంలో ప్రయాణికుల భద్రత, సిబ్బంది బాధ్యతలు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో అనుసరించాల్సిన విధానాల గురించి ఆమెకు అవగాహన కల్పించారు. ఆ శిక్షణలో నేర్చుకున్న సమయ స్ఫూర్తి, ధైర్యసాహసాలే తర్వాత పాన్ యామ్ ఫ్లైట్ 73 హైజాక్ ఘటనలో ఆమె ప్రదర్శించిన నాయకత్వానికి కీలకంగా మారాయి.

చివరి రోజు ఏం చేశారు

హైజాక్‌కు గురైన ఆ విమానంలో విధులకు వెళ్లే ముందు , నీర్జా ఒక యాడ్ షూటింగ్‌లో పాల్గొన్నారు. ఆ రోజు రాత్రి సుమారు ఎనిమిది గంటలకు ఇంటికి చేరుకొని, షూటింగ్‌కు సంబంధించిన విషయాలను కుటుంబ సభ్యులతో పంచుకున్నారు.

అదే సమయంలో ఆమె పుట్టినరోజు గురించి కూడా చర్చ జరిగింది. ఈసారి తన పుట్టినరోజును స్నేహితులతో కాకుండా కుటుంబ సభ్యులతో మాత్రమే జరుపుకోవాలనుకుంటున్నట్టు తెలిపారు.

"కానీ, పుట్టిన రోజు నాడే ఆమె మృతదేహం ఇంటికి వచ్చింది" అని సోదరుడు అఖిల్ భనోత్ ఆమె జ్ఞాపకాలను బీబీసీతో పంచుకున్నారు.

సాహసానికి లభించిన గుర్తింపు

నీర్జా చూపిన అసాధారణ ధైర్యసాహసాలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం 1987లో ఆమెకు దేశ అత్యున్నత శాంతికాల సాహస పురస్కారం అశోక చక్రను మరణానంతరం ప్రదానం చేసింది.

ఆమె సేవలను గుర్తిస్తూ పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం తమ్గా-ఎ- పాకిస్థాన్, అమెరికా ప్రభుత్వం హీరోయిజం అవార్డుతో సత్కరించాయి.

నీర్జా కథపై తెరకెక్కిన సినిమా

నీర్జా జీవిత కథ ఆధారంగా 2016లో 'నీర్జా' పేరుతో ఒక సినిమా రూపొందింది. ఇందులో నటి సోనం కపూర్ నీర్జా పాత్ర పోషించారు.

నీర్జా తల్లి రమా భనోత్ తనతో చెప్పిన ఒక ఘటన గురించి సినిమా విడుదల సందర్భంగా ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో సోనం కపూర్ వివరించారు.

అశోక చక్ర పురస్కారాన్ని స్వీకరించేందుకు రమా భనోత్ వెళ్లినప్పుడు, అప్పటి రాష్ట్రపతి జ్ఞానీ జైల్ సింగ్ ఆమెను చూసి ఎందుకు ఏడుస్తున్నారని, ఇలాంటి గొప్ప కుమార్తెను కన్నందుకు మీరు గర్వపడాలి అని చెప్పినట్టు రమా భనోత్ గుర్తు చేసుకున్నారని సోనం కపూర్ వెల్లడించారు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)