Eksperci ONZ: są podstawy, by sądzić, że USA popełniły zbrodnie wojenne w Iranie

Eksperci ONZ ds. praw człowieka twierdzą, że istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że Stany Zjednoczone dopuściły się zbrodni wojennych podczas dwóch ataków w Iranie, w których zginęło co najmniej 177 cywilów.

Nowy raport Niezależnej Międzynarodowej Misji Śledczej ds. Iranu wskazuje, że lutowe ataki rakietowe na szkołę podstawową w Minab oraz kompleks sportowy w Lamerd były przeprowadzone bez rozróżnienia celów, co doprowadziło do śmierci cywilów i zniszczenia infrastruktury cywilnej.

Stany Zjednoczone wcześniej zaprzeczyły, jakoby przeprowadziły atak na Lamerd, i oświadczyły, że badają okoliczności zdarzenia w Minab. Przedstawiciel Departamentu Stanu USA stwierdził, że Waszyngton nie uznaje ustaleń zawartych w raporcie za wiarygodne.

Eksperci uznali również, że irańskie władze dopuściły się zbrodni przeciwko ludzkości podczas tłumienia masowych protestów antyrządowych w styczniu.

Według autorów raportu zabójstwa popełniane przez siły bezpieczeństwa miały miejsce na „szokującą i bezprecedensową skalę" we wszystkich 31 prowincjach Iranu. Teheran nie skomentował jeszcze ustaleń, ale wcześniej odrzucał zarzuty systematycznego łamania praw człowieka.

„Cywile w Iranie znaleźli się między rażącymi naruszeniami praw człowieka i zbrodniami przeciwko ludzkości popełnianymi przez własny rząd a śmiercionośnym konfliktem kraju ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem" – ostrzegła w czwartkowym oświadczeniu misja ds. Iranu.

W najnowszym raporcie przedstawionym Radzie Praw Człowieka ONZ trzech niezależnych ekspertów misji zbadało dwa z najtragiczniejszych ataków na ludność cywilną podczas konfliktu.

28 lutego, gdy USA i Izrael rozpoczęły wojnę przeciwko Iranowi, pociski manewrujące Tomahawk uderzyły w szkołę podstawową Shajareh Tayyebeh w południowym mieście Minab. Według lokalnych władz zginęło co najmniej 156 osób, w tym 120 dzieci.

Eksperci podkreślili, że szkoła znajdowała się obok kompleksu marynarki Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC), który również był tego dnia celem ataku. Zaznaczyli jednak, że budynek szkoły był wyraźnie oznaczony i nie znaleziono żadnych informacji wskazujących, że był wykorzystywany do celów wojskowych.

Zdaniem ekspertów, na podstawie zgromadzonych dowodów, w tym doniesień medialnych mówiących o wstępnym śledztwie amerykańskiej armii wskazującym na odpowiedzialność sił USA oraz faktu, że Stany Zjednoczone są jedyną stroną konfliktu dysponującą pociskami Tomahawk, istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że atak na szkołę przeprowadziły właśnie USA.

Amerykańskie wojsko nie opublikowało jeszcze wyników dochodzenia dotyczącego ataku w Minab. Sekretarz obrony Pete Hegseth zapewniał jednak, że USA „nigdy nie atakują celów cywilnych".

Tego samego dnia, 28 lutego, pociski Precision Strike Missile (PrSM) rozrzuciły chmurę wolframowych odłamków nad kompleksem sportowym i osiedlem mieszkaniowym w mieście Lamerd. Według lokalnych władz zginęło co najmniej 21 cywilów, w tym siedmioro dzieci.

Również w tym przypadku eksperci stwierdzili, że kompleks sportowy był łatwy do zidentyfikowania i nie było żadnych informacji wskazujących na jego wykorzystanie do celów wojskowych.

Eksperci uznali, że istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że ten atak również został przeprowadzony przez USA. Wskazali m.in., że Stany Zjednoczone są jedyną stroną konfliktu posiadającą pociski PrSM.

Amerykańskie wojsko utrzymuje jednak, że tego dnia nie przeprowadziło żadnego ataku na Lamerd i kwestionuje doniesienia, według których użyto tam pocisków PrSM.

W obu przypadkach eksperci misji ONZ stwierdzili, że istnieją „uzasadnione podstawy, by sądzić, że Stany Zjednoczone popełniły zbrodnię wojenną polegającą na przeprowadzeniu ataku bez rozróżnienia celów, który doprowadził do śmierci lub obrażeń cywilów oraz zniszczenia obiektów cywilnych".

Tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu użyto narzędzi AI, w ramach projektu pilotażowego.

Opracowanie: Nicole Frydrych