منابع آگاه به بی‌بی‌سی: آمریکا در حال برنامه‌ریزی برای قطع کمک نظامی به اقلیم کردستان عراق است

به گفته چهار منبع آگاه، آمریکا در حال برنامه‌ریزی برای قطع کمک‌های نظامی به یکی از متحدان مهم‌اش در خاورمیانه است؛ متحدی که به آمریکا در شکست داعش کمک کرد و اکنون با حملات سنگین ایران مواجه است.

وزارت دفاع آمریکا در دیدارهای اخیر به رهبران اقلیم کردستان عراق گفته است که دولت آمریکا قصد ندارد توافق رو به انقضایی را که بر اساس آن کمک‌های امنیتی به پیشمرگه‌ها، نیروی امنیتی کردستان، ارائه می‌شود، تمدید کند.

بی‌بی‌سی با دو مقام که در این مذاکرات حضور داشته‌اند و دو منبع دیگر که مستقیما از موضوع اطلاع دارند گفت‌وگو کرده است.

خبرگزاری روداو، در واکنش به این خبر بی‌بی‌سی به نقل از مقامات پیشمرگه گزارش کرد که تا این لحظه خبری رسمی از واشنگتن در این خصوص دریافت نکرده است.

مقام‌های کرد نگران‌ هستند که قطع این کمک مالی باعث ایجاد خلا قدرت و جسورتر شدن ایران شود؛ کشوری که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه آن، صدها موشک و پهپاد به سمت اقلیم کردستان عراق شلیک کرده است.

تحلیلگران می‌گویند پایان دادن به کمک‌های امنیتی به پیشمرگه‌ها، به روابط دیرینه آمریکا با یکی از شرکای این کشور در عراق آسیب می‌زند و این پیام را به متحدان آمریکا در منطقه می‌دهد که واشنگتن قابل اعتماد نیست و نمی‌توان روی حمایت آن حساب کرد.

یروان سعید، مدیر «ابتکار جهانی کردها برای صلح» در دانشگاه آمریکایی، گفت: «آمریکا دارد کردها را کنار می‌گذارد؛ کردهایی که برای کمک به آمریکایی‌ها در دستیابی به اهدافشان در عراق و خاورمیانه خون زیادی داده‌اند.»

او افزود: «اگر کردها تا این حد رها شوند، این یک پیروزی بزرگ برای ایران، چین و روسیه خواهد بود.»

آقای ترامپ در تبلیغات دوره دوم ریاست‌جمهوری خود وعده داد که درگیری‌ها و تعهدات خارجی آمریکا در مناطقی مانند خاورمیانه را کاهش دهد؛ او اما جنگ با ایران را آغاز کرد؛ جنگی که روز جمعه وارد ششمین ماه خود شد و هنوز پایانی برای آن دیده نمی‌شود.

تفاهم‌نامه میان پنتاگون و دولت اقلیم کردستان قرار است در ۳۰ سپتامبر منقضی شود؛ همان روزی که آمریکا و دیگر کشورها آخرین نیروهای باقی‌مانده خود را از عراق خارج می‌کنند.

خروج این نیروها رسما به کارزار نظامی بین‌المللی علیه داعش پایان خواهد داد؛ کارزاری که در آن پیشمرگه‌ها در کنار نیروهای ائتلاف جنگیدند تا کنترل این گروه جهادی بر بخش‌هایی از عراق و سوریه را از بین ببرند. تنها پایگاه نظامی باقی‌مانده آمریکا در عراق، که در اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، قرار دارد، قرار است ماه آینده و پس از خروج نیروهای ائتلاف بسته شود.

پیشمرگه‌ها که حدود۱۸۰ هزار نیرو در اقلیم کردستان عراق دارند، در سال مالی ۲۰۲۶، از طریق برنامه پنتاگون برای مقابله با داعش، ۶۱ میلیون دلار برای خرید سلاح، آموزش نظامی و پرداخت حقوق دریافت کردند.

پنتاگون در درخواست بودجه سال مالی ۲۰۲۷ خود پیشنهاد کرده است تمام کمک‌های امنیتی به این نیرو قطع شود و استدلال کرده که با شکست داعش، این بودجه باید به بخش‌های دیگری اختصاص یابد. با این حال، این طرح در میان اختلاف گسترده‌تر بر سر بودجه در کنگره آمریکا فعلا متوقف مانده است.

این درخواست در اقلیم کردستان عراق نگرانی‌های جدی ایجاد کرد، اما مقام‌های کرد امیدوار بودند آمریکا با تمدید توافق فعلی، کمک‌های مالی را ادامه دهد.

با افزایش حملات ایران علیه اقلیم کردستان، نگرانی‌ها نیز بیشتر شده است. بر اساس پژوهشی که بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، با استفاده از جدیدترین داده‌های موجود تهیه کرده، ایران و گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت این کشور تا اواخر ماه مه ۱۵۸ حمله موشکی یا پهپادی در داخل اقلیم کردستان عراق انجام داده بودند.

اما منابع متعدد آگاه از مذاکرات می‌گویند با وجود افزایش حملات، مقام‌های وزارت دفاع آمریکا در دیدارهای اخیر با رهبران عراق و کردستان گفته‌اند واشنگتن قصد ندارد تفاهم‌نامه را تمدید کند.

پنتاگون نخستین تفاهم‌نامه برای ارائه کمک نظامی به پیشمرگه‌ها را در سال ۲۰۱۶ امضا کرد و در سال ۲۰۲۲ آن را تمدید کرد.

با این حال، به گفته یکی از منابع آگاه از دیدگاه پنتاگون، تصمیم نهایی درباره همکاری‌های امنیتی میان آمریکا و اقلیم کردستان هنوز در حال بررسی است. منابع می‌گویند آمریکا در حال بررسی راه‌هایی برای حفظ بخشی از حمایت‌های امنیتی در عراق و اقلیم کردستان پس از خروج نیروهای آمریکایی است.

دولت اقلیم کردستان از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد. کاخ سفید بی‌بی‌سی را به پنتاگون ارجاع داد و یک سخنگوی پنتاگون نیز به بیانیه‌ای درباره دیدار پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، با علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در ماه ژوئیه اشاره کرد.

در این بیانیه آمده است: «آمریکا، عراق و شرکای ائتلاف به موفقیت‌های چشمگیری در شکست داعش دست یافته‌اند و اکنون نیروهای امنیتی عراق، از جمله پیشمرگه‌ها و دیگر نیروهای امنیتی اقلیم کردستان عراق، رهبری مبارزه با تروریست‌ها در عراق را بر عهده خواهند داشت.»

یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز به بی‌بی‌سی گفت این وزارتخانه بر اجرای خروج نیروها و «اطمینان از آنکه نخست‌وزیر زیدی در موقعیتی قرار داشته باشد که شبه‌نظامیان تروریست همسو با ایران را خلع سلاح کند و از حاکمیت عراق حفاظت کند» تمرکز دارد.

پایان کمک‌های امنیتی به پیشمرگه‌ها کمتر از یک سال پس از افتتاح بزرگ‌ترین کنسولگری آمریکا در جهان در اربیل اتفاق خواهد افتاد.

مایکل ریگاس، یکی از مقام‌های ارشد وزارت خارجه آمریکا، در مراسم افتتاح این مجتمع ۸۰۰ میلیون دلاری در دسامبر گذشته گفت این کنسولگری «گواهی بر ارزش روابط میان آمریکا و اقلیم کردستان عراق» است.

گفت‌وگوهای اخیر درباره امنیت کردها بخشی از مذاکرات گسترده‌تر میان آمریکا، دولت عراق و دولت اقلیم کردستان درباره خروج قریب‌الوقوع نیروهای آمریکایی بود. این تاریخ بر اساس توافق سال ۲۰۲۴ میان واشنگتن و بغداد برای خروج باقی نیروهای آمریکایی در عراق، تعیین شده بود.

نیروهای رزمی آمریکا در سال ۲۰۱۱ عراق را ترک کردند، اما در سال ۲۰۱۴ و پس از آنکه خلأ قدرت به ظهور داعش منجر شد، دوباره به این کشور بازگشتند.

جیمز جفری، که در نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ رهبری ائتلاف جهانی علیه داعش را بر عهده داشت، گفت آمریکا می‌تواند با ادامه حمایت از پیشمرگه‌ها از تکرار همان اشتباه جلوگیری کند.

جفری، سفیر پیشین آمریکا در عراق و ترکیه در دولت باراک اوباما، گفت: «این هزینه‌ای است که ارزش آن را دارد؛ همانطور که وقتی داعش وارد شمال عراق شد، این موضوع را فهمیدیم.»

دولت دونالد ترامپ اعلام نکرده است که از میان نیروهایی که بیش از یک دهه پیش برای مبارزه با داعش به عراق اعزام شدند، چه تعداد همچنان در این کشور حضور دارند. کارشناسان معتقدند این تعداد کمتر از هزار نفر است؛ در حالی که شمار نیروهای آمریکایی در اوج جنگ عراق به ۱۷۰ هزار نفر می‌رسید.

چهار منبع گفتند در دیدارهای اخیر درباره امنیت عراق، کاخ سفید و وزارتخانه‌های دفاع و خارجه آمریکا حضور داشتند و تام باراک در این تعاملات به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی آمریکا در امور عراق فعالیت می‌کرد. آقای باراک از متحدان نزدیک دونالد ترامپ، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه این کشور در امور عراق و سوریه است.

دولت آمریکا علنا اعلام کرده است که از یک توافق امنیتی دوجانبه با عراق استقبال می‌کند. دو کشور در مذاکرات اخیر درباره احتمال انعقاد یک پیمان دفاعی گفت‌وگو کردند، اما هنوز مشخص نیست این توافق چگونه تنظیم خواهد شد یا اقلیم کردستان عراق چه نقشی در آن خواهد داشت.

علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در سفر ماه گذشته خود به واشنگتن به خروج نیروهای آمریکایی اشاره کرد. او که در ماه مه انتخاب شده بود، با دونالد ترامپ در کاخ سفید، همچنین با پیت هگست و اعضای کنگره دیدار کرد.

دفتر آقای الزیدی در آن زمان در بیانیه‌ای اعلام کرد: «اول اکتبر روزی جدید در مسیر دولت عراق خواهد بود؛ روزی که عراق از هرگونه حضور نظامی خارجی آزاد خواهد شد.»

تحلیلگران می‌گویند خروج نیروها باعث کاهش خطر برای نیروهای آمریکایی در خاورمیانه خواهد شد؛ نیروهایی که در جریان جنگ هدف حملات ایران قرار گرفته‌اند. تهران به پایگاه‌های آمریکا در سراسر منطقه، از جمله پایگاه اربیل، حمله کرده است.

جیسون کمپبل، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، هم گفت این اقدام باعث می‌شود نیروهای پیشمرگه و سایر بخش‌های منطقه‌ای که آنها از آن محافظت می‌کنند، بیش از گذشته در معرض خطر قرار بگیرند.

آقای کمپبل که کارشناس مؤسسه خاورمیانه است، گفت: «پیشمرگه‌ها خط مقدم جنگ آمریکا و جامعه بین‌المللی علیه داعش بوده‌اند» و افزود: «اگر آمریکا این اقدام را پیش ببرد، کردها احتمالا به آسیب‌پذیرترین اهداف بالقوه ایران تبدیل خواهند شد.»