ټرمپ: له ایران سره خبرې روانې دي او له سخت اقدام مخکې وروستی فرصت ورکوو
عباس عراقچي، چې د اربعین مراسمو ته د نژدې کېدو په درشل کې نجف او کربلا ته سفر کړی، ویلي چې د تهران او بغداد اړیکې اوس مهال په خپل تر ټولو ښه حالت کې دي. له ښاغلي عراقچي د سفر سره هممهاله، د عراق لومړي وزیر علي زیدي هم کربلا ته تللی دی. بل لور ته، ډونلډ ټرمپ ویلي چې له تهران سره خبرې روانې دي او دا به د ایران لپاره "وروستی فرصت" وي چې له امریکا د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي چې له ایران سره خبرې روانې دي او غواړي له هر ډول ویجاړوونکي اقدام مخکې تهران ته یو وروستی فرصت ورکړي.
ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې په لومړي پړاو کې به د هرمز تنګی پرانیستل کېږي او په دویم پړاو کې به د ایران د اټومي پروګرام په اړه خبرې وشي.
هغه زیاته کړه: "زموږ دریځ ډېر روښانه دی؛ ایران ته د اټومي وسلو د لرلو اجازه نه شي ورکول کېدای."
سره د "یوه هوکړه لیک د لاسلیکولو" په اړه تفاهم ته ورسېږي.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي چې امریکا به د
ایران پر ضد خپل سمندري بندیز بېرته نافذ کړي. دا پرېکړه په داسې حال کې اعلان شوې
چې د دواړو هېوادونو ترمنځ له یوې اوونۍ راهیسې د بریدونو له زیاتېدو وروسته
اوربند له سخت فشار سره مخامخ دی.
ښاغلي ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې په یوه پوسټ کې
ویلي چې امریکا به له دې وروسته دا هم وغواړي چې د هرمز تنګي له لارې پر لېږدول
کېدونکو ټولو مالونو شل سلنه فیس واخلي، ځکه د ده په وینا امریکا هغو بېړیو ته
امنیت برابروي چې له دې مهمې سمندري لارې تېرېږي.
د ایران پوځي قوماندانۍ دا غوښتنه رد کړې او
ویلي یې دي چې امریکا د دې حق نه لري چې د دې حیاتي اوبو د لارې د راتلونکي په اړه
پرېکړه وکړي. د ایران انقلاب ساتي ځواک وویل چې امریکا ته به
د هرمز تنګي د کنټرول اجازه ورنکړي.
پر تسنیم خبري آژانس د
ایران د پوځ اعلامیه کې دا هم ویلي چې له امریکا سره هر ډول همکاري به هم د ایران
خلاف د جګړې اعلان ولري او په سیمه کې به نورو هېوادونو ته هم وغځېږي.
برېتانیا وايي چې د ایران پر وړاندې یې وار د مخه "قوي ګامونه" اوچت کړي او په سپاه پاسدران او په ایران او ادارو پورې یې تړلو ۵۵۰ نه ډېرو کسانو باندې بندیزونه لګولي دي.
د برېتانیا د کورنیو چارو وزیرې شبانه محمود ویلي، هغه کسان چې د دغو ډلو لپاره کار کوي "پیدا او زندان ته به واچول شي".
پوځ همداراز ویلي چې دافع هوا یې نن سهار د ایران د څو بریدونو "مخه ونیوه او شنډ یې کړل" او زیاته کړې یې ده چې له ځانه دفاع ته "چمتو" او "په لوړه کچه په تیار سئ" حالت کې دي.
بحرین د ایران او امریکا ترمنځ جګړه کې له پیل راهیسې څو ځلې په نښه شوی دی او دا وروستي بریدونه هم وروسته له هغه کېږي چې امریکا تېره شپه په ایران کې بېلابېل هدفونه ویشتي دي.
د ایران دولتي اژانس (ایرنا) د اصفهان ولایت د والي امنیتي مرستیال له خولې ویلي چې په ناین ښار کې پر پوځي اډه برید کې یو کس وژل شوی او اووه نور ژوبل دي.
د خوزستان ولایت مرستیال والي ویلي چې د ایران په جنوب لوېدیځ کې پراتې ابادان سیمه کې هم په تازه بریدونو کې دوه تنه وژل شوي او درې نور ټپيان دي.
امریکا تر اوسه د دغو بریدونو د رد یا تایید په اړه څه نه دي ویلي خو مخکې یې پوځ ویلي چې تېره شپه یې د ایران په بېلابېلو سیمو کې لسګونه پوځي هدفونه او تاسیسات په نښه او بمبار کړي دي.
وروستی, ایران: "له ځانه دفاع کې به هېڅکله زړهنازړه نه شو"
د عکس سرچینه، Reuters
د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي ویلي چې د امریکا او ایران تفاهم لیک "کړکېچن شوی" او په وینا یې، د ایران "دفاعي بریدونه" یوازې پر هغو اډو او تاسیساتو کېږي چې امریکا یې پر ایران د برید لپاره کاروي.
ښاغلي بقايي ویلي، "موږ به له خپل ځانه په دفاع کې زړهنازړه نه شو". ده زیاته کړې چې ایران امریکا ته دا اجازه نه شي ورکولی چې د هزمز تنګي له ټرانزيټه په کار اخیستو سره د دغه هېواد [ایران] حاکمیت او امنیت ته زیان ورسوي.
بقايي ویلي چې تېره شنبه یې له امریکا سره خبرې یوازې پر سمندري لارې باندې ورټولې وې او موخه یې د بېړیو تګراتګ ډاډمنول وو. خو د ده په وینا، پر عمان د امریکا فشار دا هڅې له خنډ سره مخامخ کړې دي.
له هرمز تنګي د تېرېدونکو بېړیو د څارنې معلومات ښيي چې له پرون ماښام راهیسې یوه کښتۍ هم له دغه تنګي نه ده تېره شوې.
د تېرې جون میاشتې پر ۱۷ د ایران او امریکا ترمنځ د لاسلیک شوي تفاهم لیک په اړه اسماعیل بقايي وویل چې که امریکا ورته ژمنه پاتې نه شي نو ایران به هم په دغه تفاهم لیک کې کړې وعدې پلې نه کړي.
وروستی, پر ایران د امریکا د تازه (درېیم پړاو) بریدونو ویډيو
د امریکا مرکزي قومندانۍ یا سېنټکام پر ایران د خپلو تازه بریدونو ویډيو خپره کړې. سېنټکام ویلي چې پر ایران د درېیم پړاو بریدونو کې یې شاوخوا ۱۴۰ پوځي هدفونه په نښه کړي دي. د سېنټکام په اعلامیه کې راغلي چې دغه بریدونه په وچه او اوبو کې د ځایپرځای جنګي الوتکو، ډرونونو او کښتیو پر مټ ترسره شوي.
د ویډیو تشریح، پر ایران د امریکا د تازه (درېیم پړاو) بریدونو ویډيو
هغه وویل چې د دغه تنګي کنټرول ترلاسه کولو لپاره به په دې سمندري لاره کې د امریکا بېړیو د ځایپرځای کولو اړتیا وي او په وینا یې، "د امریکا سمندري ځواکونه داسې کار کولو ته لېواله نه دي خو وړتیا یې لري".
د سېنټکام دغه کورناستی قومندان زیاتوي چې که څه هم د امریکا ولسمشر له ایران سره له "ډېپلوماتیکو لارو" د کشالې حل غواړي خو د تهران مشرتابه "نږدې هر پوځي فشار ته غبرګون ښکاروي".
جنرال مکینزي وايي، "که له ایرانه امتیاز اخیستل غواړئ نو باید نېغ یې پر حکومت فشار رواړئ او دا فشار باید داسې وي چې د دوی له نظره، مهمه مسئله وي".
ښاغلی مکینزي دا څرګندونې په داسې حال کې کوي چې ایران د هرمز تنګي تړلو اعلان کړی او پر یوې سوداګریزې بېړۍ برید نه وروسته د امریکا او ایران ترمنځ بېرته نښتې او د پوځي بریدونو تبادله پيل شوه.
د امریکا پوځ ادعا کړې چې په دغو تازه
بریدونو کې یې د ایران د هوايي دفاع سیستمونه، د ساحلي رادار سایټونه، د توغندیو
او ډرونونو وړتیاوې او همدا راز کوچنۍ پوځي بېړۍ هدف ګرځولې دي.
د سېنټکام اعلامیه کې راغلي چې "هرمز
تنګی د نړیوالې سوداګرۍ لپاره یوه مهمه سمندري لار ده او ایران پرې کنټرول نه
لري."
د امریکا پوځ مرکزي قومندانۍ پر دې هم
ټینګار کړی، چې امریکايي ځواکونه سیمه کې د بشپړ چمتووالي په حال کې دي چې
سوداګریزې بېړۍ د دوی په وینا د ایران "له یرغلیزو ګامونو، ځورونې، ګواښونو
او خپلسره اعلامیو" خوندي وساتل شي.
وروستی, د سیمې هېوادونو ته د تهران ګواښ: د ایران خلاف پوځي تېري کې همکاري مو موږ لپاره مشروع هدف ګرځوي
د عکس سرچینه، Reuters
د ایران بهرنیو چارو وزارت په یوه تازه بیان کې د فارس
خلیج هېوادونو ته ګواښ کړی چې که "د ایران پر وړاندې پوځي یرغل" کې
همکاري وکړي، نو د ایران وسلهوالو ځواکونو لپاره به مشروع هدف وګرځي.
دغه اعلامیه پر ایران د امریکا د تازه بریدونو په غبرګون
کې خپره شوې ده.
په بیان کې راغلي، په داسې حال کې چې د جګړې د پای ته
رسېدو هوکړې پر لاسلیکېدو یوازې ۲۵ ورځې اوړي، "د امریکا رژیم د دغه تړون له
نږدې ټولو اجزاوو په ښکاره سر غړولی" او د ایران د مالونو د لېږد رالېږد پر
زېربناوو، د کب نیونې پر بېړیو، پر کوچنیو باري کښتیو او د هواپېژندنې په ودانیو
او تاسیساتو بریدونو سره یې "تر ټولو ناوړه جنګي جنایتونه" ترسره کړي
دي.
د ایران بهرنیو چارو وزارت ټینګار کړی چې ګاونډي
هېوادونه د نړیوالو حقوقو له مخې دنده لري چې "د یرغلګرو خواو له اړخه د
ایران خلاف پوځي تېري لپاره د دوی د قلمرو او امکاناتو د کارېدو" مخه ونیسي.
په بیان کې زیاته شوې چې "د ایران پر واندې د
بریدونو منشا او مبدا به د ایران اسلامي جمهوریت د زړورو وسلهوالو ځواکونو د دفاعي
ګوزارونو مشروع هدف واوسي."
