ټرمپ: له ایران سره خبرې روانې دي او له سخت اقدام مخکې وروستی فرصت ورکوو
عباس عراقچي، چې د اربعین مراسمو ته د نژدې کېدو په درشل کې نجف او کربلا ته سفر کړی، ویلي چې د تهران او بغداد اړیکې اوس مهال په خپل تر ټولو ښه حالت کې دي. له ښاغلي عراقچي د سفر سره هممهاله، د عراق لومړي وزیر علي زیدي هم کربلا ته تللی دی. بل لور ته، ډونلډ ټرمپ ویلي چې له تهران سره خبرې روانې دي او دا به د ایران لپاره "وروستی فرصت" وي چې له امریکا د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي چې له ایران سره خبرې روانې دي او غواړي له هر ډول ویجاړوونکي اقدام مخکې تهران ته یو وروستی فرصت ورکړي.
ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې په لومړي پړاو کې به د هرمز تنګی پرانیستل کېږي او په دویم پړاو کې به د ایران د اټومي پروګرام په اړه خبرې وشي.
هغه زیاته کړه: "زموږ دریځ ډېر روښانه دی؛ ایران ته د اټومي وسلو د لرلو اجازه نه شي ورکول کېدای."
سره د "یوه هوکړه لیک د لاسلیکولو" په اړه تفاهم ته ورسېږي.
وروستی, امریکا د ایران مرکزي بانک "له ۱۳۰ میلیون ډالرو ډېره شتمني" کنګل کړه
د عکس سرچینه، Getty Images
د عکس تشریح، د امریکا د خزانې وزارت
د امریکا د خزانې وزارت ویلي چې د ایران "له ۱۳۰ میلیون ډالرو ډېره" ډيجيټل شتمني یې کنګل کړې ده.
د دغه وزارت وزیر سکاټ بیسېنټ دا اعلان پرخپله اېکسپاڼه کړی دی او لیکلي یې دي چې، "د امریکا د خزانې وزارت ژمن دی چې له ډيجيټل شتمنیو د ناوړه ګټې اخیستنې په ګډون د ایران ناقانونه مالي فعالیتونه ګډوډ او ویجاړ کړي".
بیسېنټ همداراز لیکلي، "د امریکا د خزانې وزارت د بهرنیو شتمنیو د کنټرول دفتر نن د ایران په مرکزي بانک پورې تړلې ډېرۍ بټوې/کڅوړې محدودې کړې چې په پایله کې یې له ۱۳۰ میلیون ډالرو ډېره [شتمني] کنګل شوه".
هغه ویلي، "موږ په کلکه پر پیسو څار روان ساتو او ناقانونه عایداتو ته د ایران رژيم لاسرسی لنډوو".
ښاغلی بیسېنټ پر خپله اېکسپاڼه په جلا پوسټ کې ادعا کړې چې ګواکې "د ایران رژيم د نورو په تېر ایستلو پايي" او په وینا یې، د امریکا خزانې وزارت پرې هغه "مالي زېربناوې تړي چې پر مټ یې ایران د امریکا متحده ایالتونو ملي امنیت او نړیوال سمندري چلند ته ګواښ پېښوي".
دا په داسې حال کې د چې د امریکا او ایران ترمنځ یو ځل بیا د هرمز تنګي پر سر ناندرۍ راپورته شوې دي او دواړه لوري دا پرلهپسې څلور ورځې د یوه بل هدفونه بمباروي.
ایرانیو رسنیو مخکې پر کوېت د "ډرون برید" خبر ورکړی و او ویلي یې وو چې د کوېت دافع هوا له بریدونو سره پر مقابلې اخته ده.
وروستی, ټرمپ: که ایران مذاکراتو ته راستون نه شي نو پلونه او د برېښنا کارخونې یې بمباروو
د عکس سرچینه، Getty Images
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ایران ته ګواښ کړی چې که بېرته خبرو اترو ته ور و نه ګرځي نو را روانه اوونۍ به د د دغه هېواد پر پلونو او د برېښنا پر فابریکو بریدونه وکړي.
هغه دا څرګندونې داسې مهال له فاکس نیوز سره په یوه مرکه کې کړې دي چې دواړو هېوادونو پر یوه بل پرلهپسې څلورمه ورځ هم بریدونو کړي دي.
ټرمپ ویلي، "راتلونکې اوونۍ به د دوی [ایران] لپاره ډېره بده وي. که د مذاکراتو مېز ته راستانه نه شي نو موږ به د دوی ټول پلونه او ټولې برېښنايي زېربناوې به له منځه یوسو".
ټرمپ تر دې مخکې دا ګواښ هم کړی و چې له هرمز تنګي تېرېدونکو بار وړونکو بېړیو باندې ۲۰ سلنه تعرفه لګوي خو وروسته له خپلې خبرې په شا شو مګر د ایران پر بندرونو یې کلابندي بیا پيل کړه.
دا په داسې حال کې ده چې ایران ویلي، نور له امریکا سره د "اسلام اباد هوکړې" په نوم څه نه پېژني.
دا خبرې د ایران د بهرنیو چارو وزارت حقوقي مرستیال کاظم غریبابادي کړې دي. هغه ویلي چې امریکا د ایران د سمندري کلابندۍ له بېرته پیلولو سره د اسلام اباد د هوکړې ټول ژمنې تر پښو لاندې کړې دي نو ځکه ایران هم نوره ورته "هېڅ ژمنتیا نه احساسوي".
وروستی, ایران: نور د اسلام اباد د هوکړهلیک په نوم څه نشته
د ایران د بهرنیو چارو وزارت حقوقي مرستیال کاظم غریبابادي
ویلي، چې امریکا د ایران د سمندري کلابندۍ له بېرته پیلولو سره د اسلام اباد د
هوکړې ټول ژمنې تر پښو لاندې کړې دي.
هغه د امریکا د وروستیو ورځو بریدونه هم د دې هوکړې د
چوکاټ او بنسټ لمنځه وړونکي بللي او زیاته کړې یې ده چې ایران هم ورته "نوره
هېڅ ژمنتیا نه احساسوي."
غریبابادي ویلي، "نور د هوکړې یاداښت نشته، چې
وغواړو په اړه یې وغږېږو. امریکا د هوکړې یاداښت لمنځه تللو لپاره ټول اړین ګامونه
واخیستل، هېڅ هېواد باید له ایرانه دا تمه ونه لري چې د دې یاداښت له مخې دې پر خپلو ژمنو عم ته دوام
ورکړي."
هغه دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې د امریکا د پوځ مرکزي
قومندانۍ اعلان کړی چې د ایران د بندرونو او سویلي سواحلو کلابندي یې بېرته پیل
کړې ده.
دغه کلابندي د ایران او امریکا ترمنځ د لاسلیک شوې هوکړې
له مخې پای ته رسېدلې ده.
وروستی, ایراني ځواکونه وايي په کویت، بحرین او اردن کې یې د امریکا پر پوځي اډو بریدونه کړي
د عکس سرچینه، EPA / Shutterstock
تر هغې لږ وروسته چې د امریکا متحدو
ایالتونو د پوځ مرکزي قومندانۍ یا سېنټکام په ایران کې د تازه بریدونو خبر ورکړ، ایراني
ځواکونو اعلان کړی چې په کویت، بحرین او اردن کې یې د امریکا پر پوځي اډو بریدونه
کړي دي.
سپاه پاسداران په دې تړاو خپره کړې اعلامیه کې ادعا کړې
چې د بحرین په شیخ عیسی اډه کې یې د امریکا پوځ د وسلو زیرمتون او د بېړیو او
الوتکو د پرزو زېرمه له منځه وړې او د کویت په علي السالم اډه کې یې د اېمکیو-۹
بېپیلوټه الوتکو د درېدو ځای په نښه کړی او یو شمېر ډرونونو ته یې پکې زیان اړولی
دی.
"دروغجن، تاوتریخجن او بدخواه مشرتابه، ایران د بشپړ له منځه تلو پر لور بیایي."
هغه همداراز لیکلي: "موږ به بشپړ بندیز ولګوو، خو یوازې پر هغو بېړیو چې د ایران بندرونو ته تګ راتګ کوي یا ترې وځي، یا هغه څه لېږدوي چې د ایراني توکو له بارونو سره تړاو لري."
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سېنټکام) د اعلان له مخې، د ایران سمندري محاصره به څو ساعته وروسته پيل شي.
ښاغلي ټرمپ همداراز لیکلي:
"د منځني ختیځ له مشرانو سره د ډېرو رغنده خبرو پر بنسټ، ما پرېکړه وکړه چې د امریکا لپاره د ۲۰ سلنه لګښتونو د بېرته اخیستلو پر ځای، دا موضوع د هغو سوداګریزو تړونونو او پانګونو له لارې بدله کړم چې د خلیج هېوادونه به یې په متحده ایالاتو کې کوي."
هغه په پای کې لیکلي:
"امریکا به بیا بریالۍ شي؛ داسې بریا چې ساری به ونه لري. په ایران کې د سلګونو زرو کسانو د وژلو دوره، چې پکې ۵۲ زره مظاهره کوونکي هم شامل دي، پای ته رسېدلې ده او تر ټولو مهمه دا چې ایران به هېڅکله اټومي وسلې ونه لري."
کوپر ایران هم تورن کړ چې د عمان په اوبو کې د سوېلي سمندري لارې پر سوداګریزو بېړیو د بریدونو له لارې یې "پر ټولو خواوو فشار زیات کړی" او ویې ویل چې دا کار "د سمندرونو نړیوال قانون په بشپړه توګه تر پښو لاندې کوي."
وروستی, د ایران د پارلمان له ۱۸۰ ډېرو استازو "د غچ اخیستنې" د ملاتړ ژمنه وکړه
د ایران بهرنیو چارو وزارت د سپاه پاسداران په تړاو د برېتانیا ''امنیتي نومول'' وغندل
د ایران بهرنیو چارو وزارت د برېتانیا حکومت هغه پرېکړه وغندله چې له مخې یې د سپاه پاسداران ځواک ملاتړ ممنوع کړی او دغه ځواک یې د ''ملي امنیت لپاره ګواښ'' بللی دی. ایران دا اقدام ''دښمنانه'' وباله.
د ایران بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې راغلي چې د ''ملي امنیت قانون'' له مخې د اسلامي انقلاب سپاه پاسداران د یو ګواښ په توګه معرفي کول هغه اقدام دی چې ''د نړیوالو حقوقو له بنسټیزو اصولو او قواعدو سره په ټکر کې دی''، په ځانګړي ډول د دولتونو د حاکمیت د برابرۍ او د هېوادونو په کورنیو چارو کې د نه لاسوهنې له اصولو سره.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ټینګار کړی چې سپاه پاسداران د اسلامي جمهوریت د رسمي وسله والو ځواکونو ''نه بېلېدونکې برخه'' ده. د وزارت په وینا، دې رسمي بنسټ ته ''امنیتي نوم اېښودنه'' یو ''مسخره، پاروونکی او د نړیوالو حقوقو او د ملګرو ملتونو د منشور خلاف اقدام'' دی.
د برېتانیا کورنیو چارو وزیرې پرون اعلان وکړ چې سپاه پاسداران به د ''ملي امنیت پر ضد ګواښ'' په توګه طبقه بندي شي او هر ډول ملاتړ به یې ممنوع وي. د برېتانوي چارواکو په وینا، دا اقدام حکومت یو ګام دې ته نژدې کوي چې سپاه پاسداران د ترهګرو ډلو په رسمي نوملړ کې شامل کړي.
پر ټانکرونو برید ښيي، چې له درنو امریکايي بمباریو سره سره ایران اوس هم بریدونه کولای شي, کریس پاتریج-بي بي سي نیوز- د وسلو ماهر شنونکی
د ایران هغه تګلاره چې یو ځل بیا بېړۍ، په ځانګړي ډول د تېلو
ټانکرونه په نښه کوي، د دې هېواد له لوی ستراتیژیک هدف سره تړاو لري، یعنې غواړي د
هرمز تنګي پر کنټرول خپل نفوذ او واک وساتي.
دغه بریدونه یو ځل بیا ښيي چې تهران لا هم د بریدونو د ترسره
کولو وړتیا لري، سره له دې چې د روان کال په پیل کې د امریکا او اسرائیل له لوري پرې
پراخې او سختې بمبارۍ شوې وې.
دا دوو احتمالي پایلو ته اشاره کوي، یا خو هغه سختې بمبارۍ
د ایران د وسلو له منځه وړلو لپاره کافي نه وې، او یا هم ایران اوس توانېدلی چې له
بلې سرچینې خپلې وسلې او مهمات بېرته برابر کړي.
تر اوسه موږ کره معلومات نه لرو.
خو هغه څه چې موږ پرې پوهېږو دا دي چې د متحده ایالاتو لپاره
نور هدفونه راڅرګندېږي چې ښايي خپلو بریدونو ته دوام ورکړي، د هوا له لارې او د سمندر له لارې هم.
د متحده ایالاتو له لوري د بندر عباس پر سمندري اډې د برید
لپاره د یواړخیزو، بېپیلوټه سطحي سمندري وسایطو کارول موږ ته د اوکرایین هغه ټکنالوژي
راپه یادوي چې د روسیې پر وړاندې په جګړه کې یې کارولې ده، هغه جګړه چې تر ډېره یې
د جګړې دودیزه بڼه بدله کړې او د جګړې کولو ډولونه یې له سره تعریف کړي.
خو که لا ختیځ ته وګورو، نو د غیر عمدي پایلو قانون یو ځل
بیا وښوده چې د هرمز تنګي پر سر د نفوذ ساتل د ایران تر ټولو اغېزمنه ستراتیژیکه وسله
ثابته شوې ده.
د عکس سرچینه، US Central Command
د عکس تشریح، د ایران پر بندر عباس پوځي اډې د برید لپاره امریکا یواړخیز ډرون کارولي، چې د سمندر پر سطح ګرځي.
وروستی, د ایران دولتي رسنۍ وايي، په بېلابېلو سیمو کې د چاودنو غږونه اورېدل شوي دي
د ایران او امریکا ترمنځ د کړکېچ په زیاتېدو سره په نړیوالو بازارونو کې د نفتو د بیو د لوړېدو بهیر دوام لري. د سې شنبې پر ورځ د نفتو بیه نږدې ۳ سلنه لوړه شوه او د تېرو څلورو اوونیو تر ټولو لوړې کچې ته ورسیده.
د ګرینویچ وخت د سهار له ۷:۰۰ بجو مخکې سودا کې د برنټ خامو تېلو د راتلونکو قراردادونو بیه ۱ ډالر او ۹۰ سنټه (شاوخوا ۲.۳ سلنه) لوړه شوه او د هر بېرل بیه ۸۵ ډالرو او ۲۰ سنټو ته ورسېده.
دغه راز د لوېدیځ ټکساس (ډبلیو ټي ای) اومو تېلو بیه هم ۱ ډالر او ۹۱ سنټه (شاوخوا ۲.۴ سلنه) لوړه شوه او د هر بېرل بیه ۸۰ ډالرو ته پورته شوه.
دغه زیاتوالی له هغه وروسته رامنځته شو چې متحده ایالاتو اعلان وکړ چې د ایران سمندري کلابندي بېرته پيلوي. په ورته وخت کې، د هرمز په تنګي کې د دواړو هېوادونو د متقابلو بریدونو شدت د انرژۍ د رسولو په اړه اندېښنې او بې باوري نوره هم زیاته کړې ده.
متحده عربي امارات وايي، په هرمز تنګي کې د ایران په ''دښمنانه'' بریدونو کې یو کس وژل شوی
د متحده عربي اماراتو د دفاع وزارت تېره شپه وویل چې دوه نفت لېږدونکې بېړۍ، چې د عمان په اوبو کې د هرمز تنګي له لارې تېرېدلې، د ایران د کروز توغندیو هدف ګرځېدلې دي.
د یاد وزارت په وینا، په دې بریدونو کې د عملې یو هندی غړی وژل شوی او اته نور ټپیان شوي دي.
په ټپیانو کې شپږ هندي او دوه اوکراییني وګړي شامل دي.
یاد وزارت زیاته کړې چې دواړه بېړۍ، "ممباسا" او"الباهية" په بریدونو کې زیانمنې شوې دي او له امله یې اورونه هم لګېدلي دي.
متحده عربي امارات دغه "دښمنانه" بریدونه غندلي او هغه یې د نړیوالو قوانینو "جدي سرغړونه" او "روښانه نقض" بللی دی. اماراتو ویلي چې د دغو بریدونو په ځواب کې د "ټولو اړینو اقداماتو" د ترسره کولو بشپړ حق لري.
