गोकुळवर महायुतीची सत्ता, राजेश पाटील यांची अध्यक्षपदी निवड

गोकुळवर महायुतीची सत्ता, राजेश पाटील यांची अध्यक्षपदी निवड
Published
वाचन वेळ: 11 मिनिटे

'गोकुळ' अर्थात कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ मर्यादितच्या अध्यक्षपदी राजेश पाटील यांची निवड झाली आहे. महायुतीचे उमेदवार राजेश पाटील यांना 29 पैकी 16 मत तर समविचारी आघाडीचे उमेदवार शशिकांत पाटील चुयेकर यांना 13 मतं मिळाली.

पहिल्या टप्यात निवडून आलेल्या संचालकांची मतमोजणी पार पडली. त्यामध्ये शशिकांत पाटील चुयेकर यांना 13 मतं मिळाली, तर राजेश पाटील याना 12 मतं मिळाली.

दुसऱ्या टप्यात शासन नियुक्त संचालकांच्या मतमोजणीत राजेश पाटील यांना 16 मतं तर शशिकांत पाटील चुयेकर यांना 13 मत मिळाली.

यावेळी राजेश पाटील म्हणाले, '63 वर्षांनंतर चंदगडसारख्या भागाला नेतृत्व मिळालं याबद्दल मी आनंद व्यक्त करतो.' देर आये दुरुस्त आये असं म्हटलं जातं. 63 वर्षांनंतर चंदगडसारख्या दुर्गम भागाला जिल्ह्यानं न्याय दिला याबद्दल त्यांनी दूध उत्पादकांचे आभार मानले.

'आता झालं गेलं सगळं विसरून आपण गोकुळ आणि दूध उत्पादकांच्या हितासाठी काम करू', असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला.

अशी झाली निवडणूक

आज 10 नोव्हेंबररोजी गोकुळच्या शिरगाव येथील प्रशासकीय इमारतीत सभा पार पडली. उपविभागीय अधिकारी मोसमी चौगुले यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या सभेला सर्व नियुक्त संचालक उपस्थित होते. सभेदरम्यान शासन नियुक्त चार संचालकांच्या उपस्थितीबाबत काही संचालकांनी आक्षेप घेतला. त्यावर उच्च न्यायालयाचे आदेश तसेच निवडणूक अधिकाऱ्यांकडून मिळालेल्या स्पष्टीकरणाच्या आधारे शासन नियुक्त संचालकांना सभेत उपस्थित राहण्याची परवानगी देण्यात आल्याचे स्पष्ट करण्यात आलं.

सभेची गणपूर्ती पूर्ण झाल्यानंतर चेअरमनपदासाठी नामनिर्देशन प्रक्रिया सुरू करण्यात आली. राजेश नरसिंगराव पाटील आणि शशिकांत आनंदराव पाटील-चुयेकर यांनी उमेदवारी अर्ज दाखल केले.

दोन्ही अर्ज वैध ठरल्यानंतर माघारीसाठी वेळ देण्यात आली. मात्र, दोन्ही उमेदवारांनी निवडणूक लढवण्याचा निर्णय कायम ठेवला. त्यानंतर गुप्त मतदान पद्धतीने मतदान घेण्यात आलं.

उच्च न्यायालयाच्या 9 नोव्हेंबरच्या आदेशानुसार निवडून आलेले आणि शासन नियुक्त संचालक यांच्या मतांची स्वतंत्रपणे मतमोजणी करण्यात आली.

एकूण 29 संचालकांपैकी राजेश नरसिंगराव पाटील यांना 16 मते मिळाली, तर शशिकांत आनंदराव पाटील-चुयेकर यांना 13 मते मिळाली. त्यामुळे राजेश नरसिंगराव पाटील यांची गोकुळच्या चेअरमनपदी निवड झाल्याची घोषणा करण्यात आली. या निवड प्रक्रियेसाठी महसूल व सहकार विभागातील अधिकारी तसेच गोकुळचे पदाधिकारी उपस्थित होते

उच्च न्यायालयानं फेटाळली होती याचिका

राज्य शासनानं नियुक्त केलेल्या 4 संचालकांच्या निर्णयाविरोधात दाखल याचिकेत अध्यादेशास स्थगिती देण्याची मागणी सोमवारी (9 नोव्हेंबर) उच्च न्यायालयानं फेटाळली होती.

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या गोकुळबाबतच्या अध्यादेशाबाबत याचिकेवर औरंगाबाद खंडपीठात सोमवारी जवळपास 4 तास सुनावणी चालली.

उच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार, निवडून आलेल्या 25 सदस्यासोबत शासनाने नियुक्त केलेले 4 सदस्य मतदान करतील. पण त्यांची मतपेटी वेगळी असेल. मतदान प्रक्रियेचे छायाचित्रण करावे, असेही आदेश उच्च न्यायालयाने दिले होते.

सतेज पाटील आणि हसन मुश्रीफ
फोटो कॅप्शन, सतेज पाटील आणि हसन मुश्रीफ

निवडणुकीची संपूर्ण प्रक्रिया न्यायालयाच्या अंतिम निकालाच्या अधीन राहील, असे आदेश देत पुढील सुनावणी 25 नोव्हेंबरला होईल, असं उच्च न्यायालयानं स्पष्ट केलेलं आहे.

या घडामोडींनंतर वैद्यकीय शिक्षण मंत्री हसन मुश्रीफ यांनी पत्रकार परिषदेत म्हटलं, "समविचारी आघाडीला मॅन्डेट होतं. आम्ही म्हणालो की, तुमचा अध्यक्ष करा. मात्र, त्यांनी ते केलं नाहीये. त्यांचा आग्रह आमचे 12 सदस्य उपस्थित राहावे, असा होता."

"लोकशाहीचा खून वगैरे म्हणत टीका केली. विजयाचा उन्माद केला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही 'सोबत या' अशीही हाक दिली, पण, ते त्यांनी ऐकलं नाही. तांत्रिक अडचणीमुळे ही तज्ज्ञ संचालकांची नेमणूक करण्यात येत आहे."

पुढे ते म्हणाले,"परमेश्वराच्या मनात गोकुळमध्ये महायुतीचा अध्यक्ष व्हावा असेच होते."

उद्या महायुतीचा अध्यक्ष होणार, असाही कयास त्यांनी बांधला आहे.

मोर्चाला हजारोंची गर्दी

काँग्रेसचे वरिष्ठ नेते सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वात कोल्हापूरच्या दसरा चौकातून सोमवारी सकाळी संघर्ष मोर्चाला सुरुवात झाली.

या मोर्चामध्ये मोठ्या संख्येनं गोकुळचे सभासद सदस्य उपस्थित असल्याचं पाहायला मिळालं. 'गोकुळ वाचवायला आणि लोकशाही टिकवायला' या घोषणेसह या मोर्चाचं आयोजन करण्यात आलं.

कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ अर्थात गोकुळमध्ये सर्वाधिक संचालक निवडून येऊनही सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वातील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीला सत्ता स्थापन करता आली नाहीय.

याचं कारण राज्य सरकारनं अध्यादेश काढत 5 नव्या संचालकांच्या नेमणूक करण्याचा निर्णय घेतलाय आणि या निर्णयाविरोधातच सतेज पाटील यांनी आवाज उठवला आहे.

कोल्हापूर संघर्ष मोर्चा

नव्यानं नियुक्त होणाऱ्या 5 संचालकांपैकी चौघांना मतदानाचा अधिकार असणार आहे.

हा 'रडीचा डाव' असून या घडामोडी लोकशाहीविरोधी असल्याची टीका विरोधक करत आहेत, तर काहीही करून गोकुळ आपल्या ताब्यात घेण्यासाठी महायुतीनं प्रतिष्ठा पणाला लावल्याचं चित्र दिसत आहे.

त्यामुळे, निवडणुकीत काँग्रेसचे आमदार सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वातील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीला बहुमत मिळालेलं असलं तरीही गोकुळच्या अध्यक्षांच्या निवडणुकीचा तिढा अद्याप कायम आहे.

या पार्श्वभूमीवर सतेज पाटील यांनी घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत 9 नोव्हेंबरला कोल्हापूर संघर्ष मोर्चा काढणार असल्याची घोषणा केली आहे.

त्यांनी म्हटलं, "गोकुळमध्ये डेडलॉक नाही, तर लोकशाही डेड करण्याचाच हा प्रयत्न आहे."

या सगळ्या घटनाक्रमामागे भाजपचे नेते आणि मंत्री चंद्रकांतदादा पाटील आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि मंत्री हसन मुश्रीफ असल्याचीही टीका त्यांनी केली आहे.

'हा कोल्हापुरकरांचा अपमान आहे,' असं म्हणत पूर्वलक्षी प्रभावाने कायदा कसा लागू होऊ शकतो, हा मुद्दाही त्यांनी उपस्थित केला आहे.

'गोकुळ'सारख्या शिखर संस्थांवर शासनाच्या माध्यमातून पाच संचालकांची नियुक्ती करण्याचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आल्यामुळे 'गोकुळ'मधील सत्तासंघर्ष आता आणखीनच तीव्र झाला आहे.
फोटो कॅप्शन, 'गोकुळ'सारख्या शिखर संस्थांवर शासनाच्या माध्यमातून पाच संचालकांची नियुक्ती करण्याचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आल्यामुळे 'गोकुळ'मधील सत्तासंघर्ष आता आणखीनच तीव्र झाला आहे.

लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधींनीही सोशल मीडियावर पोस्ट टाकून म्हटलंय, "गोकुळमध्ये दूध उत्पादकांनी भाजपाला हरवलं. तर भाजपानं निवडणुकीनंतर नियम बदलून टाकले. 4 संचालकांना घुसवा, 12 चे 16 करा, बहुमत चोरा. ही दूध उत्पादकांच्या मतांची चोरी आहे. जनादेशात भेसळ आहे. भाजपा इतकी हतबल झाली आहे की प्रत्येक ठिकाणी सत्ता वाचवण्यासाठी कुठल्याही थराला जात आहे. दूध उत्पादकांच्या मतांची चोरी करणाऱ्यांनी लक्षात ठेवावं, शेतकरी हे विसरणार नाही."

निवडणुकीत जोर लावूनही पराभव पत्कारावा लागलेल्या महायुतीनं आता अध्यक्षपद या आघाडीला मिळू न देण्यासाठी इतकी प्रतिष्ठा पणाला का लावली आहे, याविषयी चर्चा राजकीय वर्तुळात होताना दिसते आहे.

सतेज पाटलांकडे बहुमत तरीही अध्यक्षपदाचा तिढा कायम

सतेज पाटील
फोटो कॅप्शन, सतेज पाटील
Skip podcast promotion and continue reading
BBC News मराठी आत्ताच फॉलो करा WhatsApp कर
बीबीसी न्यूज मराठी आता व्हॉट्सॲपवर

तुमच्या कामाच्या गोष्टी आणि बातम्या आता थेट तुमच्या फोनवर

फॉलो करा

End of podcast promotion

अत्यंत अटीतटीच्या निवडणुकीमध्ये, सतेज पाटील यांच्या राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीने 25 पैकी 13 जागांवर विजय मिळवला. तर, महायुतीच्या पॅनेलला 12 जागा मिळवता आल्या.

अध्यक्ष निवडण्यासाठी आवश्यक असलेले 14 संचालकांचे संख्याबळ पाटील यांच्या पॅनेलकडे नसल्याने अद्याप अध्यक्षांची निवड होऊ शकलेली नाही.

शिवाय, महायुतीचे 12 संचालक अध्यक्ष निवडीसाठी होणाऱ्या बैठकींना अनुपस्थित राहिले. त्यामुळेही गणपूर्तीचा (कोरम) अभाव निर्माण झाल्याने निवडीची प्रक्रियाच पूर्ण होऊ शकलेली नाही.

यानंतर पाटील यांच्या पॅनेलच्या 13 संचालकांनी स्वतंत्र बैठक घेत शशिकांत पाटील चुयेकर यांची अध्यक्षपदी निवड झाल्याचे जाहीर केले.

मात्र, गोकुळच्या प्रशासनाने या निवडीला मान्यता दिली नाही. त्यामुळे पाटील यांच्या पॅनेलने मुंबई उच्च न्यायालयाच्या कोल्हापूर सर्किट बेंचकडे धाव घेतली.

समविचारी आघाडीकडून न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावल्यानंतर, 2 नोव्हेंबर रोजी न्यायालयाने 10 नोव्हेंबरला अध्यक्ष निवडीसाठी नव्याने बैठक घेण्याचे आदेश दिले.

या बैठकीसाठी सर्व 25 संचालकांना नोटीस बजावण्याचेही निर्देश देण्यात आले.

चंद्रकांत पाटलांचं पत्र आणि नवा ट्विस्ट

या सगळ्या घटनाक्रमादरम्यानच, भाजपचे आमदार चंद्रकांत पाटील यांनी निवडणुकीपूर्वी म्हणजेच 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी मुख्यमंत्र्यांना लिहिलेल्या पत्र माध्यमांसमोर आलं आणि या घटनाक्रमात एक नवा ट्विस्ट आला.

सध्या त्या पत्राबरहुकूम घटना घडत असल्यामुळे एका सहकारी संस्थेतील ही निवडणूक राज्य आणि देशपातळीवरील राजकारणातही प्रचंड चर्चेत आलेली आहे.

गोकुळ दूध संघामध्ये तज्ज्ञ व शासन नियुक्त संचालकांची संख्या वाढवण्यात यावी, या मागणीचं निवेदन उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी मुख्यमंत्र्यांना पाठवलं होतं.

त्यानुसारच, सरकारने संचालक नियुक्तीचे अधिकार देणारा हा प्रस्ताव काल (4 नोव्हेंबर) मंजूर केल्याने गोकुळमधील सत्तासंघर्षाला आणखी गुंतागुंतीचं वळण मिळताना दिसत आहे.

कारण, मंत्रिमंडळाच्या अशा प्रकारच्या निर्णयामुळे निवडणुकीत पराभव होऊनही महायुतीला गोकुळच्या संचालक मंडळाच्या रचनेवर प्रभाव टाकण्याची संधी मिळू शकते आणि हा प्रकार लोकशाहीच्या विरोधात जाणारा आहे, असं विरोधकांचं म्हणणं आहे.

संपूर्ण राज्याचं लक्ष 'गोकुळ'च्या निवडणुकीवर का असतं?

संपूर्ण महाराष्ट्राचं लक्ष लागून राहिलेल्या गोकुळ दूध संघाच्या निवडणुकीत सत्ताधारी पक्षाचा पराभव करत काँग्रेसचे आमदार सतेज उर्फ बंटी पाटील यांच्या नेतृत्वातील समविचारी पॅनलने विजय मिळवला आहे.

गोकुळ दूध संघ अर्थात 'कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ लिमिटेड' या सहकारी संस्थेच्या निवडणुकीची नेहमी राज्यात चर्चा असते. दरवेळी प्रमाणे या वेळी देखील ही निवडणूक अत्यंत चुरशीची झाली. केवळ दोन सदस्यांचा अपवाद वगळता सर्व सदस्यांनी आपला मतदानाचा हक्क बजावला.

गोकुळच्या 25 संचालकपदांसाठी झालेल्या या निवडणुकीत समविचारी पॅनेलच्या 13 उमेदवारांनी विजय मिळवला आहे.

या निवडणुकीसाठी 18 ऑक्टोबरला मतदान झालं. 2 मतदारांचा अपवाद वगळता जवळपास सर्व मतदारांनी मतदानाचा हक्क बजावला होता.

सोमवारी (19 ऑक्टोबर) सकाळी मतमोजणीला सुरुवात झाली, तेव्हा सत्ताधारी महायुतीच्या पॅनेलचे उमेदवार आघाडीवर होते. मात्र, दुपारनंतर चित्र बदलू लागलं आणि समविचारी पॅनेलच्या उमेदवारांनी आघाडी घेतली.

पण असं या निवडणुकीत नेमंक काय असतं, ज्यामुळे संपूर्ण राज्याचे या निवडणुकीवर लक्ष असतं. हे आपण या लेखातून समजून घेऊ.

प्रातिनिधिक छायाचित्र
फोटो कॅप्शन, प्रातिनिधिक छायाचित्र

या निवडणुकीचे महत्त्व समजून घेण्याआधी आपण पाहू की या निवडणुकीत उमेदवार कोण होते आणि कुणाचा विजय झाला?

निवडणुकीत महायुतीच्या 'राजर्षी शाहू शेतकरी विकास आघाडी' आणि सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील 'राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडी' यांच्यात प्रमुख लढत झाली. दोन्ही पॅनेलचे मिळून 50 उमेदवार रिंगणात होते.

महायुती सरकारमधील मंत्री, आमदार आणि खासदारांची प्रतिष्ठा या निवडणुकीत पणाला लागली होती. त्यामुळे या निकालाकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचं लक्ष लागलं होतं.

निकालानंतर राजकीय स्तरातून सतेज पाटील यांचे कौतुक होत आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार) नेते जयंत पाटील यांनी सोशल मीडियावरील पोस्टमध्ये म्हटले, "अवघ्या महाराष्ट्राचे लक्ष लागून राहिलेल्या बहुप्रतिष्ठित 'गोकुळ' दूध संघाच्या निवडणुकीत माझे सहकारी, राज्याचे माजी मंत्री सतेज पाटील यांच्या कणखर नेतृत्वाखाली 'राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडी'ने मिळवलेला विजय ऐतिहासिक आणि दणदणीत आहे. या शानदार विजयाबद्दल सतेज पाटील आणि त्यांच्या सर्व सहकाऱ्यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन."

कशी झाली 2026 ची गोकुळ निवडणूक?

याआधीच्या निवडणुकीत मंत्री हसन मुश्रीफ आणि सतेज पाटील यांनी एकत्र निवडणूक लढवली होती. मात्र, 2026च्या निवडणुकीत हे दोन्ही नेते एकमेकांविरोधात उभे ठाकले.

या निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेस, भाजप, शिवसेना आणि जनसुराज्य पक्षाची महायुती होती.

सतेज पाटील (फाइल फोटो)
फोटो कॅप्शन, सतेज पाटील (फाइल फोटो)

तर महायुतीविरोधात माजी मंत्री आणि काँग्रेसचे आमदार सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली समविचारी पॅनेलने निवडणूक लढवली.

महायुतीकडे सत्तेची ताकद आणि अनेक राजकीय नेत्यांचं पाठबळ होतं.

मात्र, सतेज पाटील यांनी केलेला प्रचार, त्यांचे राजकीय डावपेच आणि मतदारांना केलेली भावनिक साद यामुळे निवडणुकीत चुरस निर्माण झाली.

सतेज पाटील यांच्या समविचारी पॅनेलचे विजयी उमेदवार

  • अभिजित प्रभाकर तायशेटे
  • शशिकांत आनंदराव पाटील चुयेकर
  • किसन बापूसाहेब चौगले
  • बाबासाहेब श्रीपती चौगले
  • राहुल बजरंग देसाई
  • विद्याधर बाबुराव गुरबे
  • बाबासाहेब विष्णू देवकर
  • विश्वजीत दिनकरराव जाधव
  • अंजना केदारी रेडेकर
  • भाग्यश्री धीरज डोंगळे
  • शशिकांत शामराव खोत
  • राजू बाबा आवळे
  • बयाजी शेळके

महायुतीच्या पॅनेलचे विजयी उमेदवार

  • राहुल पांडुरंग पाटील
  • चेतन अरुण नरके
  • अजित शशिकांत नरके
  • अंबरीषसिंह संजय घाटगे
  • विरेंद्र संजय मंडलिक
  • मदन बाबुराव देसाई
  • राजेश नरसिंगराव पाटील
  • रणजितसिंह दिलीपराव पाटील
  • रणजितसिंह कृष्णराव पाटील
  • अजित पांडुरंग पाटील
  • कर्णसिह गायकवाड
  • अमर पाटील कोडोली

दिग्गजांचा पराभव

या निवडणुकीत राज्याचे वैद्यकीय शिक्षण मंत्री हसन मुश्रीफ यांचे चिरंजीव नाविद मुश्रीफ यांचा पराभव झाला. ओबीसी गटातून नाविद मुश्रीफ निवडणुकीच्या मैदानात होते. मात्र त्यांच्याविरोधात समविचारी आघाडीच्या शशिकांत खोत यांचा 69 मतांनी विजय झाला.

गोकुळ दूध संघाच्या विद्यमान संचालिका शौमिका महाडिक यांचा देखील पराभव झाला आहे. शौमिका महाडिक यांनी फेर मतमोजणीचा अर्ज दाखल केला. त्यानुसार फेर मतमोजणी पार पडली. मात्र यामध्ये देखील शौमिका महाडिक यांचा पराभव झाला.

महायुती प्रणित राजश्री शाहू विकास आघाडीचे उमेदवार व गोकुळ दूध महासंघाचे माजी अध्यक्ष विश्वास पाटील आणि महायुतीचे उमेदवार युवराज पाटील यांनीही निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांकडे फेर मतमोजणीचा अर्ज दाखल केला होता. मात्र त्यांचे अर्ज नामंजूर करण्यात आले.

फेर मतमोजणीचा अर्ज केल्याने, निकाल लागण्यास 3 तास उशीर झाला.

गोकुळ आणि अमूलचा मुद्दा

5 हजार 414 मतदार संख्या असलेल्या गोकुळ दूध संघाच्या निवडणुकीत अत्यंत चुरशीने प्रचार करण्यात आला. यानिमित्ताने आरोप प्रत्यारोपाने निवडणूक गाजली.

या निवडणुकीत गोकुळ दूध संघाच्या स्वायत्ततेचा मुद्दा चर्चेत राहिला.

सतेज पाटील यांनी गोकुळच्या भवितव्याबाबत चिंता व्यक्त करत महायुती सरकारवर जोरदार टीका केली होती.

गुजरातमधील अमूल दूध संघाच्या माध्यमातून गोकुळचं अस्तित्व संपवण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो, असा आरोप त्यांनी केला होता.

गोकुळ दूध संघ कोल्हापुरात असल्याने त्याचे सर्व निर्णयही कोल्हापुरातूनच घेतले गेले पाहिजेत. मात्र, या दूध संघाचे निर्णय मुंबईतून घेण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचा आरोपही त्यांनी प्रचारादरम्यान केला होता.

"गोकुळला गुजरातमधील सरदार वल्लभभाई पटेल मल्टिस्टेट सहकारी संस्थेच्या माध्यमातून होणाऱ्या संभाव्य हस्तक्षेपापासून वाचवायचं असेल, तर समविचारी पॅनेलला निवडून द्या," असं आवाहन त्यांनी मतदारांना केलं होतं.

गोकुळची उत्पादन
फोटो कॅप्शन, गोकुळची उत्पादन

कर्नाटक, तामिळनाडू आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्येही अमूलच्या माध्यमातून स्थानिक दूध संघांचं अस्तित्व संपवण्याचे प्रयत्न झाल्याचा दावा सतेज पाटील यांनी केला होता. या राज्यांमध्ये अशा प्रयत्नांना विरोध झाल्याचं सांगत, कोल्हापुरातही स्थानिक दूध संघाची स्वायत्तता टिकवण्यासाठी एकत्र येण्याची गरज असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

स्थानिक माध्यमांशी बोलतानाही त्यांनी महायुती सरकारच्या धोरणांमुळे गोकुळचं अस्तित्व धोक्यात येऊ शकतं, असा आरोप केला होता.

हसन मुश्रीफ
फोटो कॅप्शन, हसन मुश्रीफ

दरम्यान, निवडणुकीच्या प्रचाराच्या शेवटच्या टप्प्यात महायुतीच्या नेत्यांकडून मतदारांना देवीची शपथ, अंगारा, भंडारा देऊन शपथ देण्याचा प्रकार झाल्याचा आरोप करण्यात आला होता. तसे काही व्हीडिओ देखील सोशल मीडियावर व्हायरल झाले होते.

या शपथ नव्हत्या तर 'आणाभाका' घेण्यात आल्याचे हसन मुश्रीफ यांनी म्हटले होते.

विजयानंतर सतेज पाटील काय म्हणाले?

या विजयानंतर सतेज पाटील म्हणाले, "गोकूळच्या या निवडणुकीत कोल्हापूरमधील दूध उत्पादकांनी जे बहुमत आम्हाला दिले त्यासाठी मी साडेपाच लाख शेतकऱ्यांसह ठराव धारकांना मी धन्यवाद देतो."

"या निवडणुकीत जनरलमधील 98 मतं अपात्र झाली आहेत. त्या मतांचा हिशोब बघितला तर यातील 20 मतं शिट्टी चिन्हावर मारलेली आहेत आणि एक मत दुसरीकडे मारलेलं आहे. अन्यथा आणखी 7 ते 8 उमेदवार 100 टक्के निवडून आले असते. अपात्र मतांची बेरीज बघितली तर जनमत पूर्णपणे आमच्याच बाजूने होते. ही मतं अपात्र झाली नसती तर 20 उमेदवार विजयी झाले असते," असं मत सतेज पाटील यांनी व्यक्त केलं.

सतेज पाटील पत्रकार परिषदेत बोलताना

मुश्रीफांपासून अनेकांना नाकारण्यामागे काय कारण आहे याबाबत पत्रकारांनी प्रश्न विचारला असता सतेज पाटील म्हटले, "आपण सत्तेत असलो, निवडणुकीला उभे राहिलो की सगळंच आपलं आहे असं गृहीत धरून काही लोक चालले होते. विशेष करून अरुण डोंगळेंनी चेअरमन निवडीच्या वेळी जे राजकारण केलं त्याचा कदाचित फटका त्यांना बसला असावा."

"आबाजी माझ्यासोबत होते. कदाचित शेवटी ते तिकडे गेल्यामुळे त्यांना त्याचा फटका बसला असेल. यावेळी या दोघांनी दोन पावलं मागे राहून मार्गदर्शकाच्या भूमिकेत राहिले असते तर संयुक्तित झालं असतं."

यावेळी त्यांनी 'त्यांच्या पोरांसाठी आमच्या पोरांचा बळी देता का?' अशा चिट्ठ्या लोकांच्या भावना आहेत. त्या लोकांनी तिथं व्यक्त केल्या आहेत, असं म्हटलं.

"निवडणुकीत दिलेल्या शपथांचा परिणाम काय झाला हे निकालावरून स्पष्ट होतं. परंतु पुरोगामी महाराष्ट्रात आणि विशेष करून कोल्हापुरात सत्तेतील लोक हे करत होते हे दुर्दैव आहे. त्याला चांगली चपराक बसली आहे", असंही मत व्यक्त केलं.

चंद्रकांत पाटलांच्या 25-0 निकालावर भाष्य करताना सतेज पाटलांनी दूध उत्पादकांनी त्यांना उत्तर दिलं आहे, असं म्हटलं.

गोकुळ कोल्हापूरच्या दूध उत्पादक शेतकऱ्यांचं अर्थकारण

कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ म्हणजेच गोकुळची स्थापना 16 मार्च 1963 रोजी झाली.

कोल्हापूरच्या राजकारणात सहकारी संस्थांना दीर्घकाळापासून महत्त्वाचं स्थान आहे. साखर कारखाने, जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका, दूध संघ आणि इतर सहकारी संस्थांच्या माध्यमातून आर्थिक व्यवहारांबरोबरच स्थानिक नेतृत्वाची जाळीही तयार झाली.

या संस्थांवर नियंत्रण असणं म्हणजे केवळ आर्थिक व्यवहारांवर प्रभाव असणं नव्हे. त्यातून ग्रामीण भागातील मतदारांशी संपर्क, कार्यकर्त्यांचं जाळं, स्थानिक नेतृत्वाची ताकद आणि राजकीय प्रभाव वाढवण्याची संधीही मिळते.

गोकुळच्या वेबसाइटवर देण्यात आलेल्या माहितीनुसार, कोल्हापूर जिल्हा आणि परिसरातील एकूण 8461 ग्रामस्तरीय प्राथमिक केंद्रावरुन दूध गोळा केले जाते. गोकुळशी अंदाजे 4,91,000 जण संलग्नित आहेत. गोकुळच्या माध्यमातून महिलांना पूरक आर्थिक उत्पन्नाचा स्रोत मिळाल्याचे या भागातील तज्ज्ञ सांगतात.

गोकुळची निवडणूक महत्त्वाची का?

ज्येष्ठ पत्रकार आणि दैनिक सकाळचे मुख्य बातमीदार निवास चौगले म्हणाले, "गोकुळ ही कोल्हापूर जिल्ह्याच्या राजकारणावर प्रभाव टाकणारी प्रमुख आर्थिक सत्ता आहे. जवळपास 5 हजार कोटी रुपयांची वार्षिक उलाढाल असलेल्या गोकुळकडून दर 10 दिवसांनी दूध उत्पादक महिलांच्या खात्यांमध्ये 100 ते 125 कोटी रुपये जमा होतात. त्यामुळे गोकुळची सत्ता ज्याच्या ताब्यात असते, त्याला जिल्ह्याच्या राजकारणावरही प्रभाव टाकता येतो. यापूर्वी महादेवराव महाडिक आणि दिवंगत आमदार पी. एन. पाटील यांनी गोकुळच्या ताकदीच्या जोरावर जिल्ह्याच्या राजकारणात आपला प्रभाव निर्माण केला होता."

"गोकुळच्या संचालकपदामागे केवळ सहकाराचं काम नसून आर्थिक उलाढाल, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि राजकीय ताकद यांचंही आकर्षण आहे. त्यामुळे अनेकदा राजकीय नेत्यांचे वारसदार या संस्थेच्या सत्ताकेंद्रात दिसतात. यंदाच्या निवडणुकीत मात्र घराणेशाहीविरोधातील नाराजी, दूध संस्थांना सुनावण्यांच्या प्रक्रियेत झालेला त्रास आणि 'तुमच्या मुलांचं करिअर घडवण्यासाठी आम्ही शपथ घ्यायच्या का?' या भावनेतून निर्माण झालेला असंतोष महत्त्वाचा ठरला असावा.'

गोकुळ दूध संघाचे कार्यालय
फोटो कॅप्शन, गोकुळ दूध संघाचे कार्यालय

"सतेज पाटील यांच्या पॅनेलने तुलनेने सामान्य कार्यकर्त्यांना संधी दिली. त्याचबरोबर गोकुळ गुजरातला जाण्याची भीती आणि संस्थेवरील नियंत्रणाबाबत केलेल्या भावनिक आवाहनालाही मतदारांनी प्रतिसाद दिल्याचं दिसतं. क्रॉस व्होटिंग आणि अरुण डोंगरे व विश्वास पाटील यांसारख्या दीर्घकाळ संचालक राहिलेल्या नेत्यांचा पराभव हा या निकालातील विशेष धक्कादायक भाग आहे."

"या निकालामुळे सतेज पाटील यांची केवळ गोकुळमधील ताकद वाढली आहे असं नाही, तर बाराही तालुक्यांतील त्यांचा राजकीय गटही मजबूत होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे गोकुळची निवडणूक ही केवळ दूध संघाच्या सत्तेची लढाई न राहता, कोल्हापूर जिल्ह्याच्या आगामी राजकारणावर परिणाम करणारी घडामोड ठरू शकते," असंही त्यांनी नमूद केलं.

गोकुळची निवडणूक ही कोल्हापूर जिल्ह्यातील अर्थकारण आणि समाजकारण प्रभावित करते. पर्यायाने संपूर्ण पश्चिम महाराष्ट्रावर प्रभाव टाकणारी ही निवडणूक मानली जाते, त्यामुळेच सर्व राज्याचे या निवडणुकीकडे लक्ष लागलेले असते.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन)