افزايش کشت زیتون در ولایت‌های ننگرهار و لغمان

دو دهقان افغان در حال پاکاری محصولات زیتون
توضیح تصویر، محصولات زیتون در ننگرهار و جلال آباد افزایش یافته است
منتشر شده در
زمان مطالعه: ۳ دقیقه

در حالی که خشکسالی و کمبود آب زندگی بیش از نیمی از جمعیت افغانستان را تحت تأثیر قرار داده است، کشت زیتون در ولایت‌های ننگرهار و لغمان در حال گسترش است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، دهقانان و باغداران در شرق افغانستان به کشت زیتون روی آورده‌اند؛ محصولی که در مقایسه با گندم و برنج به آب کمتری نیاز دارد و می‌تواند منبع درآمد پایدارتر برای خانواده‌های روستایی باشد.

در این گزارش آمده است که سازمان خوراک و زراعت ملل متحد تاکنون در ۳۸۱ هکتار زمین نهال زیتون غرس کرده تا برای خانواده‌های روستایی منبع درآمد درازمدت فراهم شود.

یک کارخانه دولتی پروسس زیتون در جلال‌آباد، سال گذشته حدود ۱۳۵ هزار لیتر روغن زیتون تولید کرده است. پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال جاری به ۱۴۳ تا ۱۶۵ هزار لیتر افزایش یابد.

در ماه نوامبر، ۵۰۰ باشنده روستای سیدان عربی زیتون‌ها را به‌صورت دستی از باغ‌های ارگانیک خود برداشت می‌کنند و سپس آن‌ها را در یک فابریکه آزمایشی، واقع در باغی سرسبز با دیوارهای گِلی، به روش پرس سرد پروسس می‌کنند.

صدیق الله افغان یکی از کشاورزان گفت: «زیتون‌ها را بلافاصله پس از برداشت پرس می‌کنیم تا کیفیت بهتری داشته باشند.»

این روغن در فروشگاه‌های محصولات طبیعی شهر کابل، پایتخت افغانستان، هر کیلوگرام تا حدود ۱۷ دالر به فروش می‌رسد.

عبدالله اورزلا در روستای دیگری در ننگرهار نیز هزاران درخت زیتون غرس کرده است که در مجموع در این دو منطقه ۱۶ شغل دایمی ایجاد شده است.

این متخصص زارعت، که در کودکی افغانستان را ترک کرده بود، پس از تحصیل در ایالات متحده در سال ۲۰۰۳ به کشور بازگشت و اکنون امیدوار است یک کارخانه دایمی پروسس زیتون ایجاد کرده و فروش محصولاتش را در سراسر افغانستان و فراتر از آن گسترش دهد.

تصویر بوتل‌های روغن زیتون در یک فروشگاه

این صنعت اکنون در حال احیا است. ایتالیا در سال ۲۰۱۹ تجهیزات جدیدی در اختیار این فابریکه قرار داد و مقام‌های طالبان نیز پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، فعالیت‌های آن را گسترش داده‌اند.

تولیدات این شرکت دولتی رو به افزایش است. حدود ۷۰ نفر در این فابریکه کار می‌کنند و در آن روغن زیتون و زیتون خوراکی تولید می‌شود.

اگرچه تولید زیتون افغانستان در مقایسه با اسپانیا، بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان، بسیار اندک است، اما اختر محمد هاشمی، رئیس این فابریکه، گفته است که سال گذشته حدود ۱۳۵ هزار لیتر روغن زیتون، برابر با حدود ۱۲۴ تُن، در این مرکز تولید شده است.

آقای هاشمی گفت: «امسال انتظار داریم بین ۱۴۳ هزار تا ۱۶۵ هزار لیتر روغن تولید شود.» به گفته او، تمام این تولیدات در داخل افغانستان به فروش می‌رسد.

او به خبرگزاری فرانسه گفته است: «امیدواریم روزی بتوانیم به بازارهای بین‌المللی نیز راه پیدا کنیم.»

بر اساس آمار شورای بین‌المللی زیتون، مصرف جهانی روغن زیتون در ۳۰ سال گذشته تقریباً دو برابر شده است، اما انزوای بانکی و محدودیت‌های دیپلماتیک افغانستان تحت حاکمیت طالبان موانع بزرگی بر سر راه دسترسی به بازارهای جهانی ایجاد کرده است.

در ولایت لغمان در شرق افغانستان، محمد نذیر احمدزی، تاجری که سرمایه خود را از کار در کویت به دست آورده است، می‌گوید ۱۵ هزار نهال زیتون را در زمینی که «از دولت اجاره کرده» غرس کرده است.

زیتون اولین بار در سال ۱۳۴۹ در ننگرهار کاشته شد

یک مزرعه زیتون در افغانستان
توضیح تصویر، ننگرهار خاستگاه درختان زیتون در افغانستان

زیتون وحشی از گذشته‌های دور در برخی از ولایت‌های افغانستان مانند خوست، کنر، ننگرهار، لغمان، نورستان و پکتیا وجود داشت، اما احداث باغ‌های زیتون در دو طرف کانال معروف ننگرهار به سال ۱۳۴۹ بازمی‌گردد. حدود یک میلیون درخت در بیش از ۴۸۰۰ هکتار زمین کاشته شدند.

این پروژه افغانستان را در کنار اسپانیا، ایتالیا، یونان و امریکا، در شمار ۲۵ کشور اصلی توسعه‌دهنده درخت زیتون در جهان قرار داد. جنگ‌های چند دهه اخیر درختان زیادی را نابود کرد، اما باقی‌مانده باغ‌های زیتون هنوز زینت‌بخش دشت‌های وسیع دو طرف کانال و جاده منتهی به بندر تورخم است.

حکومت‌ها در افغانستان گفته‌اند که تلاش دارند با سر و سامان دادن به این باغ‌ها، افغانستان را دوباره به چرخه تولید روغن زیتون بازگرداند.

یکی از منابع مهم تولید زیتون فارم دولتی کانال ننگرهار شناخته می‌شود که ۷۱ کیلومتر طول دارد. کار ساخت آن در سال ۱۳۳۷ به کمک اتحاد شوروی سابق آغاز شد و در سال ۱۳۵۱ به پایان رسید.

تولیدات این کانال باعث شد که در دهۀ ۱۳۶۰ خورشیدی افغانستان یکی از صادرکنندگان فرآورده‌های زیتون به روسیه و آسیای مرکزی تبدیل شود.