Việt Nam lập kỷ lục thặng dư thương mại với Mỹ bất chấp thuế quan của ông Trump

Việt Nam đã vượt Trung Quốc, Mexico và Đài Loan, trở thành đối tác có thặng dư thương mại hàng hóa lớn nhất với Mỹ trong nửa đầu năm 2026, ở mức khoảng 114 tỷ USD, theo số liệu của chính phủ Mỹ.

Các chuyên gia đánh giá rằng điều này cho thấy dòng hàng hóa từ châu Á vào Mỹ vẫn tăng mạnh, bất chấp chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại.

Từ đầu năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã công bố chính sách thuế đối ứng trên hàng nhập khẩu từ các đối tác thương mại với mục tiêu là xử lý tình trạng thâm hụt thương mại lớn và kéo dài của Mỹ, theo website của Nhà Trắng.

Với Việt Nam, Mỹ ban đầu công bố mức thuế đối ứng 46%.

Sau đó, trong thời gian 90 ngày, ông Trump cho "tạm hoãn", Việt Nam bị áp thuế 10%.

Kết thúc khoảng thời gian này, Việt Nam bị áp thuế 20%, có hiệu lực từ 7/8/2025.

Mới đây nhất, vào cuối tháng 7/2026, Tổng thống Trump lại áp các chính sách thuế mới lên 60 nền kinh tế, trong đó Việt Nam chịu mức 12,5%.

Quyết định này liên quan đến việc Mỹ thực thi lệnh cấm hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, nhưng cũng không nằm ngoài bối cảnh chính quyền ông Trump dùng thuế để định hình lại quan hệ thương mại của Washington, theo các nhà quan sát.

Trong trường hợp Việt Nam, theo các nhà phân tích, nguyên nhân thâm hụt thương mại với Mỹ tăng không chỉ do "hàng Trung Quốc đội lốt hàng Việt Nam" để lách thuế Mỹ như Washington thường cáo buộc, mà còn phản ánh sự dịch chuyển sản xuất sang Việt Nam.

Thâm hụt thương mại tăng bất chấp thuế quan

Trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam có thặng dư thương mại hàng hóa với Mỹ khoảng 114 tỷ USD, lớn nhất trong số các đối tác thương mại của Mỹ, theo Wall Street Journal (WSJ).

Mỹ nhập khẩu 123 tỷ USD hàng hóa từ Việt Nam trong cùng kỳ, tăng 40% so với một năm trước, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc giảm từ 168 tỷ USD xuống 129 tỷ USD.

Nếu tính cả hàng hóa và dịch vụ, Việt Nam cũng là đối tác khiến Mỹ có mức thâm hụt thương mại lớn nhất trong quý II, ở mức 61,2 tỷ USD, cao hơn Đài Loan 53,1 tỷ USD và Mexico 52,7 tỷ USD.

Riêng trong tháng Bảy, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Việt Nam đạt mức kỷ lục khoảng 24,8 tỷ USD, đứng thứ hai sau Mexico với khoảng 27,5 tỷ USD, theo số liệu của Cục Thống kê Mỹ.

Xếp tiếp theo là Đài Loan 18,1 tỷ USD, Trung Quốc 15,2 tỷ USD và Hàn Quốc 10,4 tỷ USD.

Tính trên toàn bộ hàng hóa và dịch vụ, thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng Bảy tăng 24,4%, từ 71,2 tỷ USD trong tháng Sáu lên 88,6 tỷ USD.

Nhập khẩu tăng 2,8%, lên 399,3 tỷ USD, trong khi xuất khẩu giảm 2,1%, xuống 310,7 tỷ USD.

Một nguyên nhân đáng chú ý khiến thâm hụt tăng là nhập khẩu nhóm hàng tư liệu sản xuất tăng mạnh, thêm 14,4 tỷ USD lên mức kỷ lục 140,3 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu máy tính tăng 6,9 tỷ USD, thiết bị ngoại vi máy tính tăng 6,6 tỷ USD và chất bán dẫn tăng 1,2 tỷ USD.

Theo Reuters, mức tăng này phản ánh nhu cầu đầu tư mạnh của các doanh nghiệp Mỹ vào trí tuệ nhân tạo và hạ tầng phục vụ AI.

Trong đó, Việt Nam tiếp tục nổi lên như một nguồn cung hàng hóa ngày càng quan trọng của Mỹ.

Nikkei Asia cho rằng Việt Nam dẫn đầu mức gia tăng thâm hụt thương mại với Mỹ trong nhóm 13 nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương trong tháng Bảy, khi nhập khẩu từ khu vực này tiếp tục tăng bất chấp chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump.

Cụ thể, trong bảy tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 320 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu tăng 34,8%, lên khoảng 340 tỷ USD, khiến Việt Nam thâm hụt thương mại khoảng 20,5 tỷ USD.

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất.

Nikkei Asia cho rằng một phần nguyên nhân là xu hướng các doanh nghiệp chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang Việt Nam và các nền kinh tế châu Á khác.

WSJ cũng nhận định rằng Việt Nam đã và đang hưởng lợi từ quá trình này, nhờ vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Apple, Nike và Lululemon nằm trong số các công ty đã chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam trong những năm qua.

Một ví dụ là TOV Furniture, công ty nội thất Mỹ, vào năm 2024 đã nhập 60% hàng hóa từ Trung Quốc và 25% từ Việt Nam nhưng đến năm 2026, đã đảo ngược, nhập 60% nguồn hàng từ Việt Nam và 25% từ Trung Quốc.

Những diễn biến này cho thấy thuế quan có thể làm thay đổi nơi hàng hóa được sản xuất và nguồn cung ứng, nhưng không nhất thiết làm giảm ngay tổng lượng hàng hóa Mỹ nhập khẩu, theo các nhà quan sát.