Ўзбекистон: Бизнес учун янги имтиёзлар эълон қилинди. Бюрократия ва жарималар соясидаги тадбиркорлар ҳикояси (Видео)

18 август куни Хоразмда тадбиркорлар билан ўтказилган очиқ мулоқотда Президент Шавкат Мирзиёев тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича янги чораларни эълон қилди. Ҳукумат ялпи ички маҳсулот ҳажмини 180 миллиард доллардан, экспортни эса 40 миллиард доллардан оширишни мақсад қилган. Бироқ айрим кузатувчилар фикрича, иқтисодий ислоҳотларнинг муваффақияти нафақат имтиёзлар, балки қонун устуворлиги ва суд тизимига бўлган ишончга ҳам боғлиқ.

Президент Шавкат Мирзиёев тадбиркорлар билан ўтказилган очиқ мулоқотда кичик бизнес учун бир қатор енгиллик ва имтиёзларни эълон қилди. Уларга кўра, кичик бизнес фаолиятини текширишга уч йиллик мораторий жорий этилади, жарималар қисқартирилади ва тадбиркорлар учун қўшимча имкониятлар яратилади.

Президентнинг таъкидлашича, мамлакат бу йил ялпи ички маҳсулот ҳажмини 180 миллиард доллардан, экспортни эса 40 миллиард доллардан оширишни мақсад қилган.

Давлат раҳбари нутқида меҳнат миграцияси масаласига ҳам алоҳида тўхталди. Унинг фикрича, иқтисодий ўсиш ва янги иш ўринлари яратилиши ҳисобига ўзбекистонликлар чет элга иш излаб кетишга мажбур бўлмаслиги керак.

Бироқ айрим кузатувчилар иқтисодий ўсишни таъминлаш учун имтиёзларнинг ўзи етарли эмаслигини таъкидламоқда.

Инсон ҳуқуқлари фаоли Абдураҳмон Ташанов президентнинг меҳнат миграцияси ҳақидаги баёнотларини муҳим қадам деб баҳолайди.

Унинг айтишича, аввалги йилларда меҳнат миграцияси муаммоси расмий даражада деярли тан олинмаган бўлса, сўнгги йилларда бу масала давлат сиёсати даражасида муҳокама қилинмоқда.

"Муаммони ечиш уни тан олишдан бошланади. Мирзиёев даврида миграция масаласининг тан олинаётгани ечимнинг ярми дейиш мумкин", дейди Ташанов.

Бироқ у иқтисодий кўрсаткичларни ошириш ёки бизнесга қўшимча имтиёзлар беришнинг ўзи етарли бўлмаслигини таъкидлайди.

Абдураҳмон Ташанов фикрича, иқтисодиёт ва тадбиркорликнинг ривожланиши кўп жиҳатдан суд-ҳуқуқ тизимига бўлган ишонч билан ҳам боғлиқ.

"Албатта, бирданига мўъжиза рўй бериши қийин. Лекин шунга қарамасдан, бу ерда президентнинг гаплари ва иддаоларидан ташқари, суд тизими ҳам шу даражада адолатли бўлиши керак. Ҳозир афсуски, бизда оммада, айниқса тадбиркорларнинг кўпчилигида, суд тизимига ишонч йўқ", дейди у.

Фаолнинг таъкидлашича, ҳар қандай тадбиркор фаолияти давомида ҳуқуқий низоларга дуч келиши мумкин. Бундай вазиятларда эса суд қарорларидан норози бўлаётган тадбиркорлар кам эмас.

Унинг фикрича, инвесторларни жалб қилиш ва иқтисодий ўсишни таъминлаш масаласи ҳам бевосита қонун устуворлиги ва суд тизимининг мустақиллиги билан боғлиқ.

Абдураҳмон Ташанов президент томонидан эълон қилинган уч йиллик мораторий ва бошқа енгилликларни ижобий баҳолайди. Бироқ унинг фикрича, бу чоралар эҳтимолий суиистеъмоллардан ҳимояланган бўлиши керак.

"Мораторийларнинг эълон қилиниши яхши. Лекин мораторийларни суиистеъмол қиладиган гуруҳлар ҳам пайдо бўлиши мумкин. Уларни биринчи навбатда коррупцион доиралар суиистеъмол қилади. Шунинг учун бу ерда қонун устувор бўлиши жуда муҳим. Президент ташаббуси, албатта, тадбиркорлар учун ижобий қадам. Лекин бу саъй-ҳаракатлар тўлиқ етарли эмас, деб ўйлайман", дейди у.

Фарғона вилоятидаги "Шохон Шоирабегим" МЧЖ раҳбари ва "IT PARK HUB" ўқув маркази ташкилотчиси Шоирахон Каримованинг фикрича, сўнгги йилларда тадбиркорлик учун имкониятлар кенгайган бўлса-да, бизнес вакиллари ҳали ҳам қатор амалий муаммоларга дуч келмоқда.

Шоирахон Каримованинг айтишича, у аёл тадбиркор сифатида фаолиятининг дастлабки йилларида турли тўсиқларга учраган.

"Бу тўсиқларни енгиб ўтишим учун беш йил вақт керак бўлди. Шу давр мобайнида ҳуқуқий билимларимни оширдим", дейди у.

Унинг фикрича, бугунги кунда тадбиркорлар учун энг долзарб муаммолардан бири кадрлар етишмаслиги ҳисобланади.

Тадбиркорнинг айтишича, маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ташқи рақобат босимига ҳам дуч келмоқда. Хусусан, миллий нақш ва услуб элементларидан фойдаланилган маҳсулотларнинг арзон нусхалари Хитойда ишлаб чиқарилиши маҳаллий бизнес учун қўшимча рақобат яратмоқда.

Шоирахон Каримовага кўра, Ўзбекистон корхоналари технология жиҳатидан баъзи мамлакатлардан орқада қолса-да, маҳсулот сифати, уни ишлаб чиқаришда табиий материаллардан фойдаланилиши ва ўзига хослиги бўйича устунликларга эга.

"Бизнинг маҳсулотларимиз сифат даражаси ва уникаллиги билан ажралиб туради", дейди у.

Самарқанд вилоятининг Нарпай туманидаги "Баркамол Танхо" корхонаси раҳбари Ойхон Давлотова кейинги йилларда бизнесни рўйхатдан ўтказиш жараёнлари анча енгиллашганини айтади.

Унинг сўзларига кўра, аввал тадбиркорлар корхона очиш учун ойлаб ҳужжат йиғиб юришга мажбур бўлган бўлса, бугунги кунда бу жараён бир неча кун ичида амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга, Ойхон Давлотова тадбиркорлар учун ҳамон долзарб бўлиб қолаётган айрим муаммолар борлигини таъкидлайди. Унинг фикрича, солиқ ва кредит масалалари бизнес вакилларини жиддий ташвишга солмоқда.

"Ҳозирги шароитда тадбиркорлар учун энг оғриқли масалалардан бири солиқ соҳаси. Компютерлар ишламай қолса, ҳисобот бир кунга кечикса ҳам 3 миллион 440 минг сўм жарима қўйилади. Шу сабабли менинг ҳам 5-6 та қарздорлигим қолган. Баъзан тизимлар ишламай қолади, лекин бунинг учун ҳеч ким жавоб бермайди", дейди у.

Тадбиркорнинг айтишича, юқори фоизли кредитлар ҳам бизнес ривожига тўсиқ бўлмоқда.

"Кредит фоизи катта. Унинг фоизини тўлаш билан фирмада қийинчилик бўлиб қолади, биз уни қандай тўлаймиз? Фоизлари билан яна банкрот бўлиб кетамиз", дейди Ойхон Давлотова.

Президент томонидан тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш бўйича қабул қилинаётган қарорларни ижобий баҳолаган Ойхон Давлотова, уларнинг ижроси жойларда тўлиқ таъминланмаётганини ҳам қайд этади.

"Шавкат Мирзиёев тадбиркорлар учун жуда кўп қарорлар қабул қилади. Лекин буларнинг ҳаммаси ҳам амалда инобатга олинмайди. Пастдагилар кўп ҳолларда ўз билганини қилади", дейди у.

Унинг фикрича, қарорларни амалга ошириш жараёнида тадбиркорларнинг ўзи фаол иштирок этсагина кутилган натижага эришиш мумкин.

Ойхон Давлотова шунингдек, тадбиркорлар билан давлат раҳбарияти ўртасидаги мулоқотни кучайтириш зарурлигини таъкидлайди.

"Тадбиркорлар уюшмаси, ҳокимият эмас, булар бир цепочка, уларнинг қилган ишини президентимиз билмайди. Уч ойда бир марта бўлсаям, онлайн орқали эълон бериб, юрагида ўти бор тадбиркорларни, ҳокимият танлаганларни эмас, ўзи сарсон-саргардон бўлиб, бор нарсасини йўқ қилиб юрган тадбиркорларни эшитса, Ўзбекистонимизда катта ўзгариш бўлади", дейди у.

Риштонлик тармоқ фаоли Дима Қаюм ўз тажрибасидан келиб чиқиб фикр билдиришича, кичик ва ўрта тадбиркорларни қийнаётган муаммолар ҳали ҳам кўп.

Унинг айтишича, биринчи навбатда тадбиркорлар учун энергия таъминоти муҳим аҳамиятга эга. У шундай деди: "Давлатимиз раҳбари билан суҳбатлашишга муяссар бўлсам, албатта тадбиркорларни қийнаётган, асосан кичик ва ўрта тадбиркорларни қийнаётган муаммоларни айтган ва янаям енгиллик сўраган бўлардим".

"Энг биринчи ўринда кичик тадбиркор ва ҳунармандлар учун табиий газ ва электр энергияни узлуксиз беришларини ва нисбатан арзон нархларда беришларини сўраб қолган бўлардим", дейди у.

Унинг фикрича, солиқ ва кредит масалалари ҳам кичик бизнес вакиллари учун жиддий аҳамиятга эга.

"Дейлик, бошланғич маблағи жуда кичик бўлган, қишлоқлардаги тадбиркорлар учун бир йил ёки икки йил солиқ тўламаслик ва уларга жарима қўлламасликни сўраб қолардим", дейди Дима Қаюм.

"Яна бир жиҳати, албатта, кредит. Хоҳлардим, чекка ҳудудлардаги ҳунармандлар, кичик тадбиркорлар ва чорвадорларга яхшироқ имтиёзлар берилишини. Энг бошланғич, кичик тадбиркорларга фоизсиз ва қайтариб бериш шарти билан ссуда беришларини сўраб қолардим ва 100 миллиондан бошлаб, шундан пастини бошланғич тадбиркорларга ссуда асосида беришса, шунда тадбиркорлик ривожланади".