ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እስላማዊ ቤት ምኽሪ እታ ክልል፡ እቲ ዘውጸኦ ሕጊ ኣብ ቁርኣን ዝመስረተ ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ፡፡ 	

ጫድ ሕቶ መርዓ ንዝነጽጕ ክትቀጽዕ እያ

ኣብ ሓምለ 21 ጓል 29 ዓመት ሳንያ ክሃን፡ ነታ ዘይሕጉስ ህይወት ሓዳር ዘሕለፈትላ ኣመሪካዊት ግዝኣት ቺካጎ ገዲፋ ብምውጻእ ኣብ ትውልዲ ዓዳ ቻታኑጋ፡ ህይወታ 'ሀ' ኢላ ንምጅማር ወጢና ነይራ።

ከምዝተፋትሐት ኣብ ቲክቶክ ድሕሪ ምዝራባ ብሰብኣያ ዝተቐተለት  ሳንያ  

ኣብ ውሽጢ ክልል ደቡብ - ኢትዮጲያ፡ ዝነበሩ ብሄር፡ ብሄረሰባትን ህዝብታትን፡ ርእሶም ክኢሎም ክልል ንምዃን ሕቶ ከቕርቡ ዝጸንሑ ዞናትን ወረዳታትን ነናይ ገዛእ ርእሶም ክልል ንኽምስርቱ ዘኽእሎም ውሳነ የሕልፉ ኣለዉ።

መኸተምታ ክልል ደቡብ ዝቐረበ ዶ ይመስል?

እስላማዊ ነዊሕ ክዳን - ዕባያ - ዝለበሳን መጎልበቢ ርእስን ገጽን - ሕጃብ - ናይ ዝገበራ ደቂኣንስትዮ ምስተን ሓጺር ክዳን (ስከርት) ዝገበራ ናይ 1950ታትን 60ታትን ደቂኣንስትዮ ዘነጻጽር ስእልታት ደቂኣንስትዮ ሰሜን ኣፍሪቃ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክዝርግሑ ይራኣዩ። 

ስለምንታይ እስላማዊ ኣከዳድና ኣብ ደቀንስትዮ ሰሜን ኣፍሪቃ እናወሓደ ዝመጽእ ዘሎ? 

ሓንቲ ኣደ ጡብ ኣጥቢኺ ብዝብል ካብቲ መሐንበሲ ጋብላ ክትባረር ስለዝተገብረት ከምዝተዋረደት ገለጻ። ሳራ ላፒን ኣብ ደንቢግሻየር፡ ብሪጣንያ፡ ስልጠና ምሕንባስ ወለድን ዕሸልን እናተሳተፈት እንከላ እያ ንወዲ ሓሙሽተ ወርሒ ወዳ ካሌል ጡብ ክተጥብው ጀሚራ። 

ጡብ ኣጥቢኺ ብዝብል ካብ መሐንበሲ ጋብላ ዝተባረረት ኣደ

ቋንቋ ቢለን ሓደ ካብተን ትሽዓተ ቋንቋታት ኤርትራ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብፍላይ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ድያስፖራ ዝቕመጡ ተወለድቲ ቢለን፡ ቋንቍኦም ንምምዕባል ብውልቀሰብ ደረጃ ይዅን ብእኩብ፡ መጻሕፍቲ ብምጽሓፍ፡ ናይ ሓበረታ መርበባት  ኮነ ብቋንቋ ቢለን ዝመሓላለፍ ናይ ራድዮ መደባት ብምድላው ቋንቊኦምን ባህሎምን ክዕቅቡ ይጽዕሩ።

መም ተኪኤ፡ ስነ ጽሑፍ ቋንቋ ቢለን ንምምዕባል ጻዕሪ ዝገበረ ምሁር

መዓልቲ ኣቦታት ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓለም፡ ኣብ ሳልሰይቲ ሰንበት ናይ ወርሒ ሰነ ይኽበር። በዚ ከኣ ሎምዘበን ጽባሕ ሰንበት 19 ሰነ ክበዓል እዩ። 

‘መዓልቲ ኣቦታት’፡ ብኸመይ እዩ ጀሚሩ?

ፎን ኣግዋፎር ሳልሳይ፡ በቶም በጥ ኢሎም ዝግዝእሉ ዝነበሩ ህዝቢ ጥበበኛ ንጉስ ሰለሞን ተባሂሉ’ዩ ዝውሰድ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ዝረኸበቶ ኤቨሊን ፈንግ “ወትሩ መምህር’ዩ ዝመስል፤ ክረኽቦ እንከለኹ መግብን ዋዛታትን ሒዘ’የ ዝምለስ” ትብል።

ንጉስና ፈጺሙ ኣይመውትን'ዩ እትብል ሃገር

ኣባላት እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝለዓለ ብዝሒ ዘለዎ ብሄር ኦሮሞ፡  ንመንነቶም ዝህብዎ ክብሪ ክብ እናበለ ምምጽኡ ስዒቡ ገለ ሰባት ኣሽማቶም ናብ መበቆላዊ ሽማት ኦሮሞ ይቕይሩ ኣለዉ።
ሞቲ በጊ፡ ሓደ ካብቶም ሽሞም ዝቐየሩ እዩ።


ንመንነቶም ዘለዎም ክብሪ ንምግላጽ ኣሽማቶም ዝቕይሩ ዘለዉ መንእሰያት ኦሮሞ

ኣብ ሰሜናዊ ህንዲ ግዝኣት ኡታራክሃንድ ዝቕመጡ ስድራቤት፡ እንኮ ወዶም ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ዓመት መርዓ፡ ውላድ ስለዘይሃቦም፡ ንወዶምን በዓልቲ ቤቱን ይኸሱ ኣለዉ።

ወዶም ውላድ ስለዘይሃቦም ዝኸስዎ ዘለው ስድራ

ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣትን፡ ነቲ መንፈስ ሃገራዊ ቓልሲ ብስነጥበብ ደርፊ ንምዕዛዝ ዓቢይ ተራ ከም ዝተጻወተ ዝንገረሉ ተኽለ ክፍለማርያም ወዲ ትኹል፡ ኣብዚ እዋን ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ኣብ ትሕቲ ሕክምና ከም ዘሎ፡ መጋድልቱን ናይ ስነጥበብ ብጻዩን ሃይለሚካኤል ሃይለስላሰ - ሊንጎ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ።

ህቡብ ስነጥበባዊ ወዲ ትኹል፡ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ተገሊጹ

ምናልባት ንስኹም፡ ንበዓል ትንሳኤ እየሱስ ክርስቶስ ዝኸውን ምግብን መስተን ትዕድጉን ነዚ ኣውደ-ዓመት ትሸባሸቡን ትህልው ትኾኑ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ዝርከቡ ሰዓብቲ እምነት ክርስትና፡ በዓል ትንሳኤ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን'ዮም ኣኽቢሮም።

በዓል ትንሳኤ ንምንታይ ኣብ ዝተፈላለየ መዓልቲ ይኽበር?

ዉሩይ ደቡብ ኮርያዊ ድምጻዊ ህዩንግ ኣካ ቪ 30 ታሕሳስ 1995 እዩ ተወሊዱ ስለዚ ንሱ ብመሰረት ኣቆጻጽራ ዕድመ ኮርያውያን ወዲ 28 ዓመት፡ በቲ ኩሉ ዓለም ዕድመ ትቆጽረሉ ወዲ 26 ዓመት: በቲ ካልእ ኣገባብ ኮርያውያን ዝጥቀምሉ ኸኣ ወዲ 27 ዓመት እዩ።

ንምንታይ'ዮም ደቡብ ኮርያውያን ዕድሚኦም ብሓደ ዓመት ክጎድል ዝጉስጉሱ ዘለው?

ኣቶ ደርሶ ሙጬ ፡ ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ነበር ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ነበር ዶክተር ኣምባቸው መኮንን፣ ኮሚሽነር ፖሊስ ክልል ኣምሓራ ነበር ኣቶ ኣበረ ኣዳሙ ምስ ሞቱ፡ ገንዘብ ተኸፊሉዎ ሓዘን ከድምቑ [ሓዘን ክቕስቑ] ዝመጽኡ'ዮም።

ስነ ስርዓት ቀብሪ ኣቶ መለስ ዜናዊን ዶክተር ኣምባቸውን ዘድመቑ ኣቶ ደርሶ ሙጬ

ስም ሃገረ ሩዋንዳ እንክልዓል ምናልባት ኣብ ኣእምሮ እቶም ቁሩብ ዕብይ ዝበሉ ሰባት ቀልጢፉ ዝቕጀሎም ነገር እቲ ኣብ 1994 ዘጋጠመ ዓሌታዊ ህልቂት እዩ ዝኸውን። ሎሚ ግን ስም እታ ሃገር ብኻልእ እወንታዊ ነገር ክደጋገም ይስማዕ ኣሎ። እቲ ቀንዲ ጽሬት ከተማታታ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ኣብታ ሃገር ዓመታዊ ዝካየድ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ሩዋንዳ እውን ካልእ መስመያኣ እዩ።

ኡሙጋንዳ፡ ምስጢር ጽሬት መላእ ሩዋንዳ

ዓብዱ ኣብ ከተማ ደሴ ኣብ ውሽጢ ንእሽቶ ገዛ እዩ ዝነብር። ኣብቲ ከተማ ቀባሪ ዘይብሎም ዝሞቱ ሰባትን ብሓደጋ ይኹን ብኻልእ ወጺኦም ዘይተመለሱ ሰባት ሓመድ ኣዳም ብምልባስ እዩ ዝፍለጡ።

ናይ ኣሽሓት ሰባት ስነስርዓት ቀብሪ ዘፈጸመ ዓብዱ ብዛዕባ ሞት እንታይ ይብል?

ሰባት "ሕጂ ኮሮናቫይረስን ድኻምን ምጽዋር ስለ ዘድኽኮም ግዲ ዘይብሎም ይኾኑ ኣለው። ስቕ ኢሎም ግድም ኢሎም መጽሓፍ ከንብቡ ወይ ቴሌቪዥን ክርእዩ'ዮም ዝመርጹ" ትብል ተንታኒት ቢቢሲ ቻይና ኬሪ ኣሌን።

ገለ ቻይናውያን ስራሕ ዝጸልእሉ ዘለው ምኽንያት እንታይ'ዩ?

እታ ኣዶ ፈለማ ነቲ መስማር ባዕላ ናብ ርእሳ ከምዘእተወቶ ተዛሪባ ነይራ፤ ዳሕራይ ግን ሓደ እምነት መሰረት ዝገበረ ባህላዊ ሓኪም 'ወዲ ክትወልዲ' ኢሉ ነቲ መስማር ከምዝሰኮዐላ ገሊጻ።

ኣብ ርእሲ ናይ ሓንቲ ነፍሰ ጾር መስማር ዝሸኮዐ ባህላዊ ሓኪም ብፖሊስ ይድለ ኣሎ

“ዓለም ሓንቲ ሃገር’ያ፣ ደቂ-ሰብ ድማ ዜጋታታ’ዮም” ንዝብል እምነት ብሃይ ርዒማ “ሱረይ ኤርትራ፡ ጨናፍረይ ድማ ዓለመይ እዩ” እትብል ኣብ ፓሪስ-ፈረንሳ እትነብር ኤርትራዊት ገጣሚት ሳባ ኪዳነ ፍሉይ ስነ ጥበባዊ ትዕድልቲ ካብ ዘለዎም ገጠምቲ ሓንቲ እያ።

“ንመሳርሕተይን ኣዕሩኽተይን ዝነበሩ ብጾተይ’የ ዝናፍቕ” ሳባ ኪዳነ

ብማሪታዊ እምነት ዝተደረኸ ንግዲ ኣካላት ሰብ ኣብ ሞዛምቢክ፡ ማላዊን ታንዛንያን ዳርጋ ልሙድ ምዃኑ ይፍለጥ። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ'ውን ተመሳሳሊ መበገሲ ዘለዎ ቅትለታት ከምዝፍጸም ጸብጻባት የረድኡ።

በራሕ ርእሲ 'ወርቂ ኣለዎ' ብዝብል ማሪታዊ እምነት ዝፍጸም ቅትለት

ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ሎንደን ኣስታት 80 ኪ.ሜትሮ ሪሒቓ ኣብ እትርከብ ከተማ ሚልተን ኬይንስ ዝነብሩ ሰብ ሓዳር ሮንን ጆይስ ቦንድን ሓዳር ዝገበረሉ መበል 81 ዓመት ጽምብል ኣኽቢሮም።

'ኣይቕንን’ዩ' ዝተባህለሉ ሓዳር መበል 81 ዓመቱ ጸምቢሉ

ጆንሶን ምካንጋ ሓደ ካብቶም ኣብቲ ምርኢት ዝነበሩ ሰባት ኮይኑ ምስሊ እቲ ብንእሽትኡ እንከሎ ዝሞቱ ወላዲኡ ክርኢ ምኽኣሉ ገሊጹ። "ምስሊ ኣቦይ ንመጀመርታ ግዜ'የ ዝርእዮ ዘለኹ፡ ኣብ ገዛና ዋላ ሓንቲ ስእሉ ኣይነበረናን" ይብል።

ምስሎምን ወለደኦምን ንዝጠፍኦም ኡጋንዳውያን ዘራኽብ ዘሎ ዝኣረገ ኣሳእል

ሰራሕተኛ መርከብ ሙሊ ተስፋይ ኣብ ኦሮምያ ምዕራብ ወለጋ እዩ ተወሊዱ። ንሱ ካብ ዘይርስዖም ነገራት ሓደ ኣብ ስራሕ እንከሎ ናይ ኣዲኡ መርድእ ዝሰማዓሉ ግዜ እዩ።

ህይወት ኣብ ባሕሪ እንታይ ይመስል?

ሎሚ ብኣቆጻጽራ ኣውሮጳውያን ዓመተ 2021 ዛዚምና ንዓመተ 2022 ኣሃዱ ኢልና ጀሚርና ኣሎና። ንምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ 365 መዓልታት ኣብ ኤርትራ ዝተርኣዩ ከይተጠቐሱ ክሕለፉ ዘይብሎም ጉዳያት እንታይ ይመስሉ?

ባህሊ