ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ንህዝቢ ውቕሮ ክቐርብዎ ዝኸድዎ ርሕቐት ውጽኢታዊ ኰይኑ ነባሪ እታ ከተማ ብወገኑ ልክዕ ከም ክቡር ጋሻ እናተቐበለ ኣጋይሽዎም። ምስቲ ህዝቢ ክራኸቡ ከለዉ ግን ቋንቋኡ፡ ባህሉን ናብራኡን ንምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነስ ንዘለውዎ ማሕበራዊ ጸገማት እውን ከለልዩ ዕድል ዝፈጠረሎም ነይሩ።

'ኣቦ ውቕሮ' - ስጳኛዊ ኣባ መልኣኩ ልዕሊ 32 ዓመታት ኣብ ትግራይ

እቲ ትካል፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ 10 ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት፡ እቶም ሰለስተ ከቢድ ሕጽረት መግቢ ከም ዘለዎምን፡ ከምኡ'ውን ሲሶ ካብተን ነፍሰጾራትን ዘጥብዋን ኣዴታት’ውን ብተመሳሳሊ ተጠቃዕቲ ሕጽረት መግቢ ከም ዝዀናን ይገልጽ።

ኲናት ሱዳን፡ ኣብ ሞንጐ ጥምየትን ሞትን ተቐርቂሮም ዘለው ህጻናት 

ኣመና-ዝተመስርሑ (ultra-processed) መግብታት ምስ ሕማም ልቢ፡ ካንሰርን ጭንቀትን ዝርከብዎም ልዕሊ 30 ዝኾኑ ጥዕናዊ ጸገማት ክጥቀሱ ጸኒሖም ኣለው። ኣመና-ዝተመስርሑ ዝበሃሉ መግቢታት ኣየኖት እዮም?

ኣመና-ዝተመስርሐ መግቢ እንታይ’ዩ ንጥዕናኸ ተጓዳኢ ድዩ?

ገለ ሰባት ድራር ኣዝዩ ባህ ዝብሎም ልዕሊ ዓቐን ኢልካ ክግለጽ ዝከኣል ድራር በሊዖም ክንሶም ንገሆ ብብርቱዕ ጥምየት ከምዝበራበሩ ይዛረቡ።
እዚ ናይ ጥሜት ስምዒት ካብቲ ንቡር ዝብሃል ዓይነት ጥምየት ዝተፈለየ ምዃኑ’ዩ እቲ ዝያዳ ኣዛራቢ ዝገብሮ።
እንተኾነ እቲ ስምዒት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ስለ ዝፈላለ፡ ከምኡ ተሰሚዕዎም ዘይፈልጥ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ።


ድራር ፍጊዕ ክሳብ ዝብለና በሊዕና ንምንታይ ኢና ንግሆ ኣዚና ንጠሚ?

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።

መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

እታ ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት ዓለም ዝዀነት ኤርትራ፡ ካብ ፈለማ ዓመታት ናጽነታ ጀሚራ"ብጽፍርና" ብዝብል መትከል ርእሰ-ምርኮሳ ተመሪሓ ቍጠባዊ ምዕባለን ውሕስነት መግብን ንምርግጋጽ'ያ ተበጊሳ። እንተዀነ፡ ክሳብ ሎሚ ውሕስነት መግቢ ይዅን ነቲ ብዙሕ ትጽቢት ዝተገብረሉ ቍጠባዊን ማሕበራዊን ልምዓት ከተረጋግጽ ኣይከኣለትን።

ኤርትራ፡ ዋዕላ ጸባን ውጽኢቱን ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ

ብዙሓት ተቓወምቲ ፖለቲከኛታትን ነጠፍቲ ማሕበራዊ መራኸቢን "እዚ ሽልማት ንመራሒ ናይታ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሓገዝ ዝጽበዩ ዜጋታት ዘለዉዋ ሃገር ዝግባእ ኣይኮነን" ብምባል ድምጾም ኣስሚዖም። ጸብጻብ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 28 ሚልዮን ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዝተሸለሞ ዓለምለኻዊ መዳልያ ኣግሪኮላ እንታይ እዩ?

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዩጋንዳ፡ ኣብታ ሃገር "ብጥሜት ክመውት ዝኽእል ዓሻ፡ ናይ ብሓቂ ዓሻ ጥራይ'ዩ" ምባሉ ቁጥዐ ኣበጊሱ።

ብጥሜት ዝሞቱ 'ዓያሹ ጥራይ' እዮም ዝብል ርእይቶ ሚኒስተር ሓያል ቁጥዐ ኣልዒሉ

ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ፡ ህጻናት ዝርከብዎም ኣስታት 225 ሰባት ብጥምየት ከምዝሞቱ ሰብመዚ እቲ ከባቢ ገሊጾም። ሰበስልጣን መንግስቲ ፈደራል ኣብ ኢትዮጵያ ይኹን ኣብ ክልል ትግራይ “ጥሜት ኣሎ” ዝብል ጸብጻብ ዝነጸግዎ’ኳ እንተዀነ፡ ሕቡራት ሃገራትን ግን ኣብታ ሃገር ኣስታት 20 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም የተሓሳስብ።

ትግራይ፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ብጥሜት ሞይቶም

ኣብ ኢትዮጵያ ብድርቂ ኣብ ዝተሃስያ ሽዱሽተ ክልላት ዝርከቡ ኣስታት 4 ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ኣፍሊጡ። እቲ ቤት ፅሕፈት ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብታ ሃገር ንዝገብሮ ደገፍ ብቕልጡፍ ሓገዝ ገንዘብ ክወሃቦ’ውን ጸዊዑ ኣሎ።

ኣብ ኢትዮጵያ ክንደይ ዝኣኽሉ ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ይጽበዩ ኣለዉ?

ሩስያ፡ ኣብ ሓምለ 2023 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሃገራት ኣፍሪቃን ሩስያን፡ ንሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓገዝ እኽሊ ክትገብር ብዝኣተወቶ መብጽዓ’ያ ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ኣስታት 25 ሽሕ ቶን ናይ ስርናይ ረዲኤት ልኢኻ ዘላ።

ኤርትራ፡ ካብ ሩስያ ዝተለገሰላ 25 ሽሕ ቶን እኽሊ ተቐቢላ

ኣብ ኔዘርላንድ ካብ ስራሕኦም ብጥሮታ ዝተገለሉ ሽማግለታት መዓልታዊ ኣብ ስራሕቲ መረቕ ተጸምዶም ብምውዓል ንነብሶም ካብ ብሕታውነት የናግፉ።

መረቕ ብምስራሕ ንነብሶም ካብ ብሕታውነት ዘናግፉ ሰብ ጸጋ ዕድመ

ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዕዳጋታት ‘ካብ ኮለስትሮል ነጻ’ ዝብሉ መወዓውዒታት ፍርያት ምርኣይ ልሙድ እዩ። ኮለስትሮል ኣብ ጥዕና ደቂ ሰባት ዘለዎ ጽልዋ እወታዊ ድዩ ኣሉታዊ? ወይስ ክልቲኡ?

‘ካብ ኮለስትሮል ነጻ’ እንታይ ማለት’ዩ? ‘ጽቡቕ’ ኮለስትሮልከ ኣሎ ድዩ?

ኣብ ስሪላንካ ኣብ ሓደ ሕዛእቲ ብመኪና ዝዛወሩ ዝነበሩ ስድራ፡ ሓደ መግቢ ዝደለየ ሓርማዝ ቬትሮ መኪናኦም ብምስባር ንጐቱ ናብ ውሽጢ ኣእትዩ ነታ መኪና ዝፈተሸሉ ኵነታት ኣዝዩ ከም ዘሰንበዶም ገሊጾም። እቲ ሓርማዝ ካብ ጫካ ብምውጻእ ሃንደበት ናብታ መኪና ገጹ ክጐዪ፡ ካብ ውሽጢ እታ መኪና ዝተወሰደ ተንቀሳቓሲ ምስሊ የርኢ።

መግቢ ብዝእልሽ ዝነበረ ሓርማዝ ቬትሮ መኪናኦም ዝተሰብሮም ስደራ

ሃገራዊ ሜዳልያ ሳይንስን ሃገራዊ ሜዳልያ ቴክኖሎጅን ምህዞን ብሰሉስ 24 ጥቅምቲ ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ከም ዝተወሃበ ይፍለጥ። ሓደ ካብቶም ሃገራዊ መዳልያ ሳይንስ ዝተሸለሙ ተመራመርቲ ድማ ትውለደ-ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር ገቢሳ ኤጀታ እዩ።

ፕሮፌሰር ገቢሳ፡ ካብ ፕረዚደንት ባይደን ሜዳልያ ዝተሸለመ ኢትዮጵያዊ መን'ዩ?

እቲ ፈለማ ዝስራዕ ጉዳይ መነባብሮ ዝዀነ ቀረብ መግቢ ኣብ ኤርትራ ቀጻሊ ስክፍታን ጸገምን ዝፈጥር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።  ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝወጸ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘመልክቶ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ካብ ህዝቢ ኤርትራ “ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ” የድልዮ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ጉዳይ ሃብቲ ዓሳ “ዘየቕስን ኣርእስቲ’ዩ” ክብል ገሊጽዎ ነይሩ። እቲ ዝርካቡ ኣብ ዕዳጋ ዝቐርብ ስጋ ዓሳ ብመንጽር እቶት ኣዝዩ ክቡር ምዃኑ'ዩ ዝግለጽ።

ኤርትራ፡ ውሕስነት መግቢ ኣብ ምንታይ ኵነታት ይርከብ?

እቲ ኩባንያ ኣብ ኣመሪካ ካብቶም ዝዓበዩ ኣፍረይቲ መሪር ጸብሒ ኰይኑ።

ኣብ ዓለም ዝመረረ ጒዕ በርበረ ዝበልዐ ሰብኣይ እንታይ ይብል?

ኣብ ኣመሪካ ሚነሶታ መምህር ሕርሻ ኣትክልትን ፍረታትን ዝኾነ ትራቪስ ጂንገር ዘዕበዮ 1,247 ኪሎ ግራም ዝምዘን ዱባ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ክብረወሰን ብ21.3 ኪሎግራም በሊጽዎ ኣሎ።

ክብረወሰን ዓለም ዝሰበረ ልዕሊ 12 ኩንታል ዝምዘን ዱባ

ንሎሚ ብኣምሳል እንስሳታትን ህይወትን ዘገዳም ዝተሰርሑ ኣሳእል ንዕድመኩም። ቢቢሲ ህይወት ዘገዳም፡ ተኸታተልቱ ህይወት ዘገዳም ዘርእዩ ኬካት ከካፍሉ ድሕሪ ምሕታቱ ካብ ኣንበብቲ ዝቐረቡ ኣሳእል ኬካት እዮም።

‘ምበላዕኽሞምዶ’ - ኣዛነይቲ ምስልታት ህይወት ዘገዳም 

ኣብቲ “ሓያል ጻዕሪ ንምርግጋጽ ብቑዕን ውሑስን ቀረብ ዘርኢ ስርናይን ዕፉንን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኸፈተ ኣኼባ፡ "[ን]ህሉው ኲነታትን መጻኢ ኣመታትን ምህርቲ ስርናይን ዕፉንን ኣብ ኤርትራ" ዝምልከት መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከምዝቐረበ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ።

ኤርትራ፡ 'ሃገራዊ ዋዕላ ስርናይን ዕፉንን' ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ

ሩቢ ፍራንክ ምስ ናይ ንግዲ መሓዝኣ ጆዲ ናን ሂልደብራንት ኣብዚ ሰሙን ኣብ ቀይዲ ኣትየን። ፖሊስ እታ ጓል 10 ዓመት ጓላ ብሕጽረት መግቢ ማሲና ኣብ ገዛ ረኺቦምዋ። 