ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ንሚኒስተር ጕዳያት ወጻኢ ጅቡቲ ማሕሙድ ዓሊ ዩሱፍ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ገይሮም መሪጾም። ንሱ፡ ካብ 2005 ጀሚሩ ሚኒስተር ጕዳያት ወጻኢ ጅቡቲ ኰይኑ ክሰርሕ ጸኒሑ፤ እዚ ድማ ኣብታ ኣህጕር ሚኒስትሪ ጕዳይ ወጻኢ ኰይኑ ንሓያለ ዓመታት ዘገልገለ መራሒ ይገብሮ። 

ክልተ ዓበይቲ ቅልውላዋት ዝወረሰ ሓድሽ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ እንታይ ይጽበዮ?

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ሩስያዊ መዘናኡ ፑቲን ብተለፎን ድሕሪ ዝገበሮ ዝርርብ፡ እቲ ኲናት ደው ክብል “ዓቢዪ ተኽእሎ” ከም ዘሎ ገሊጹ። 
ቀጺሉ ብተለፎን ምስ ትራምፕ ዝተራኸበ ፕረዚደንት ዩክረይን ዘለንስኪ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ጥዑም ስማዕ ኣይኰነን፡” ኢሉ።

ዘለንስኪ፡ ስለምንታይ እዩ ብርክባት ትራምፕን ፑቲን ዘይተሓጎሰ?

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ምስ ሩስያዊ መዘናኡ ቭላድሚር ፑቲን ብስልኪ "ነዊሕን ውጽኢታውን" ዝርርብ ከም ዘካየደ ብምግላፅ፡ ሩስያ ኲናት ዩክረይን ደዉ ንምባል ዝርርብ ንምጅማር ከም ዝተሰማምዐት ኣፍሊጡ።

ፑቲን መዋጽኦ ዝረክብ ዘሎ ዶ ይመስል? 

ሓይልታት ትግራይ ዕጥቂ ናይ ምፍታሕ፣ ምስንባትን ናብ ማሕበረሰብ ናይ ምፅንባርን መስርሕ ብሰንኪ ኣብ መንጐ ኣዘዝቲ ሓይልታት ትግራይን ሰራዊት ምክልኻል ፌደራልን ብዝተፈጠረ ዘይምስምማዕ ከም ዝተቛረፀ ተገሊፁ።

ትግራይ፡ ኣብ ጉዳይ ምፍታሕ ዕጥቂ ዝተፈጠረ ዘይምርድዳእ እንታይ እዩ?

ማኪንጋ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ልዑል ስትራተጂካዊ ክእለትን ኣብ ውግእ ዓበይቲ ጕጅለታት ወተሃደራት ብምእዛዝን ምኵር ከም ዝዀነ ኣመስኪሩ'ዩ፤ በዚ ዝና'ውን ረኺቡ።

ኣብ ኮንጎ ኪንሻሳ ዕግርግር ፈጢሩ ዘሎ መራሒ ዕጡቕ ጉጅለ መን'ዩ?

ነበርቲ ካርቱም፡ ሰራዊት ሱዳን ሰፊሕ ክፋል እታ ከተማ ካብ ወተሃደራት ዳዕመ-ሰሪዕ ዳግማይ ከም ዝሓዘን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ዝዓበየ ዓወት ምዃኑን ይገልጹ።

ካርቱም፡ ሰራዊት ሱዳን ሓድሽ መንግስቲ ክምስርት ምዃኑ ኣፍሊጡ 

ትግራይ፡ ንጥፈታት ዕደና ጠቕሊሉ ንምእጋድ እንታይ እዩ ደሪኹ?

ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዘበገሶ "ኣብ ውሑስ፣ ፅቡቕ ማሕበረሰብን ኣብቲ ዞባ ሓደሽቲን ዘበናዊን ኣብ ዝኾኑ ኣባይትን" ዝካየድ ዝበሎ ዘይንፁር እማመ ዳግመ ምጥያሽ ፍልስጤማውያን ብሓቂ ምፅፃይ ዓሌት ድዩ? ምፅፃይ ዓሌት ኸ ካብ ምፅናት ዓሌት ብኸመይ ይፍለ?

ምጽጻይ ዓሌት እንታይ እዩ፣ ካብ ምጽናት ዓሌትከ ብኸመይ ይፍለ?

እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ "ለበዋ ንህዝቢ፡ ብፍላይ ድማ ንልሂቃን ትግራይ" ብዝብል ብቋንቋ ትግርኛ ዝዘርግሖ ደብዳበ ክሳብ ሕጂ የዘራርብ ኣሎ። እዚ መግለጺ፡ ብቐንዱ ኣብ ትግራይ ሰፊኑ ዘሎ ወጥሪ ብሰላማዊ ኣገባብ ክፍታሕ ይምሕጸን።እዚ ለበዋ ዝቐረበሎም ልሂቃንን ፖለቲከኛታትን ትግራይ እንታይ ይብሉ? 


ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ እንታይ'ዩ ዝደሊ፣ ሕርያ ትግራይ ከ እንታይ'ዩ?

እቲ ኪዳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ነቶም ብርዋንዳ ዝድገፉ ዕጡቓት ኤም23 ዘጠቓልል ኰይኑ፡ "ብሰብኣዊ ምኽንያታት" ተዅሲ ደው ምባል ከም ዝኣወጁ ይገልጽ። እቶም ዕጡቓት ኣብ ምብራቓዊ ከባቢታት እታ ሃገር ንዝርከብ ግዝኣት ድሕሪ ምቍጽጻሮም እዮም ተዅሲ ደው ምባል ኣዊጆም ዘለዉ።

ኮንጎ፡ ዕጡቓት ተዅሲ ደው ምባል ኣዊጆም

ተቐማጦ ናይታ ሒደት ማይላት ካብ ዶብ ርዋንዳ ርሒቓ እትርከብ ከተማ ጎማ፡ ኣብ ጐደናታት ምልእ ኢሎም - ናብ ስራሕ ዘቕንዑ ተጓዓዝቲ፡ ኣብ ወሰናስን ጽርግያ ኣቑሑት ዝሸጡ ሸቃጦ፡ ዓማዊል ንምስሓብ ሃተምተም ዝብሉ ሰብ ታክሲ ይርኣዩ።

'ህዝቢ ኣብ ፍርሒ ኣሎ' - ፍሉይ ጸብጻብ ቢቢሲ ካብ ከተማ ጎማ

ጠንቂ ናይ ወጥሪ እቲ ኣብ መንጐ ላዕለዎት መራሕቲ ህወሓት ዝተፈጥረ ምግምማዕ ኰይኑ፣  እንተዀነ  ኣብዚ ቀረባ እዋን ሓያለ ቀንዲ ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ናይቲ ኣብቲ ናይ ክልተ ዓመት ኲናት ዝተዋቐረ ኣማኢት ኣሽሓት ኣባላት ዘለውዎ ሓይልታት ትግራይ ነቲ ብዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ዝምራሕ ወገን ከምዝድግፉ ምፍላጦም ውግእ-ሓድሕድ ከይፍጠር ኣብ ህዝቢ ዓቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ይርከብ።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ንህዝብን ልሂቃንን ትግራይ ዘመሓላለፎ 'ለበዋ'

ስለምንታይ እያ ኣልፋሸር፡ ኣብ ዞባ ዳርፉር ሱዳን ሕመረት እቲ ኣብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ሓድሕድ ኰይና ዘላ? 

ኣልፋሸር፡ ስለምንታይ 'ያ ሕምብርቲ ኲናት ሱዳን ኰይና ዘላ?

ኣብ እዋን እቲ ኲናት 'ሴንትራል ኮማንድ' ብዝብል ዝፍለጥ ኣወዳድባ፡ ላዕለዋይ ኣካል ምንባሩ ዝግለፅ ኰይኑ፡ ድሕሪ ውዕሊ ፕሪቶርያ ነዚ ተኪኡ ዝሰርሕ ካልእ መሓውር ተፈጢሩ ይርከብ። 
እዚ ብቐንዱ፡ 'ወተሃደራዊ ካውንስል' ብዝብል ዝፍለጥ ላዕለዋይ ኣካል እቶም ሓይልታት፡ ብጀነራል ታደሰ ወረደ [ወዲ ወረደ] ዝምራሕ ኰይኑ፡ ኣስታት 26 ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ይርከብዎ። 


ሰንሰለት እዚ ሓይልታት ትግራይ ከመይ ይመስል? 

ሓማስ ላዕለዋይ ወተሃደራዊ ሓላፊኦም ከምዝተቐተለ ኣረጋጊጾም።
ሰራዊት እስራኤል፡ እቲ መሓመድ ዳይፍ ዝተባህለ ወተሃደራዊ ሓላፊ ሓማስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሓምለ ከም ዝቀተሎዎ'ዮም ገሊጾም ነይሮም፡ እንተዀነ ሓማስ ሞት ሓላፊኦም ክሳብ ሕጂ ኣይተኣመንሉን ጸኒሖም።


ሓማስ፡ ላዕለዋይ ወተሃደራዊ ሓላፊኡ ከም ዝተቐተለ ተኣሚኑ

ካልኣይ እብረስልጣን ናይቲ ኣብ 2017 ኣቦመንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ዝተመርጸ ጫዳዊ ሙሳ ፋኪ መሓመድ ኣብ ዝመጽእ ለካቲት ከብቅዕ ምዃኑ ይፍለጥ። እቲ ካብ 6 ክሳብ 7 ለካቲት 2025 ዝካየድ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ  ሓድሽ ኣቦመንበር ናይቲ ኮሚሽን ክመርጽ ትጽቢት ይግበረሉ።

ኤርትራ፡ ኣቦመንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ኣስመራ ኣትዩ

ኬንያ፡ ምቍራጽ ተጻብኦ ክግበር ክትጽዉዕ እንከላ፡ ኣብ ዝቕጽሉ ክልተ መዓልቲታት ፕረዚደንትታት ዴ.ሪ.ኮንጎን ርዋንዳ ኣብ ህጹጽ ዞባዊ ኣኼባ ከም ዝርከቡ ኣፍሊጣ።

ዕጡቓት ንኣገዳሲት ከተማ ተቘጻጺሮም፣ ነበርቲ ክሃድሙ ጀሚሮም

ድሕሪ'ቲ ልዕሊ ክልተ ዓመት ዘቝጸረ ስምምዕ ሰላም፡ እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝነበረ ኣዕናዊ ኲናት እኳ እንተኣብቅዐ፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ኣብ ሓደ እዋን ዓብላሊ ዝነበረ ሰልፊ ህወሓት ዝካየድ ዘሎ ናይ ስልጣን ቍርቍስ ግን፡ መራሕቲ እቲ ክልል ብ"ክድዓት"ን ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲን ይካሰሱ ኣለው። እዚ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ወጥሪ፡ ድሕሪ ሓደ ካብቲ ኣብዚ ዘመን እዚ ኣስታት 600 ሽሕ ሰባት ዝቐተለ ደማዊ ውግእ ኣብ ሓጺር ግዜ ዳግማይ ዓመጽን ጐንጺን ከይስዕብ ስግኣት ብዙሓት ኰይኑ ይርከብ። 

ትግራይ፡ ስደት፡ ምፍንቓልን ፖለቲካዊ ሕምስምስን ዝደሃዀ ህዝቢ

ኣብ መንጐ መራሕቲ ህወሓት ቅሉዕ ፍልልይ ካብ ዝፍጠር ኣስታት ሓደ ዓመት ገይሩ'ሎ፡ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ክጋደድ ዝጸንሐ ዉጥጥ ድማ፡ ኣብ ትግራይ ዝተኸፋፈለ ስምዒታት ክፍጠር ገይሩ ኣሎ። ሎሚ'ውን ንኽልቲኡ ወገን ዝድግፉን ዝቃወሙን ድምጺታት ይስምዑ።   

ትግራይ ናበይ ተምርሕ ኣላ፣ ብውሳነታት መራሕቲ'ታ ክልል ዝተሻቐሉ ዜጋታት እንታይ ይብሉ?

ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኣኼባ ዝቐነዩ ላዕለዎት ኣመራርሓ ሓይልታት ትግራይ፡ ጉባኤ ንዘካየደ ጉጅለ ህወሓት ኣፍልጦ ከም ዝህቡ ካብ ምንፃር ብተወሳኺ፡ ብመሰረት ውሳነ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝተኻየደ ጉባኤ ምምዕርራይ መሪሕነት ግዝያዊ ምምሕዳር ክግበር ፀዊዖም።

ካቢኔ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ፡ ብስም 'ኣዝዝቲ ሰራዊት' ዝቐረበ ውሳነ ተግባራዊ ከይኸውን ወሲኑ

ጅሆ ተታሒዘን ዝጸንሓ ኣርባዕተ እስራኤላውያን ተፈቲሐን

ዩክረይን፡ ብውሑዱ 121 ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ (ድሮናት) ብምውፋር ንመፃረዪ ነዳዲ ሩስያ ከም ዝደብደበት ተገሊፁ። እዚ መጥቃዕቲ  ኵናት ዩክረይን ካብ ዝውላዕ ንነዘ ካብ ዝተኻየዱ ንፅል ስርሒታት እቲ ዝዓበየ እዩ።

ዩክረይን ኣብ ልዕሊ መጻረዪ ነዳዲ ሩስያ መጥቃዕቲ ድሮን ከም ዝፈጸመት ገሊጻ

ኣብ ክልል ትግራይ ንክልተ ዓመት ዝቐጸለ ደማዊ ኲናት መዕለቢ ዝገበረ ውዕል ፕሪቶሪያ ብምሉእነት ተተግቢሩ ናብ ካልእ ምዕራፍ ከይእቶ፡ ቀንዲ ዓንቀፍትን ሓላለኽቲ እቲ ሽግርን ባዕላቶም እቶም መራሕቲ ህወሓት እዮም ክብል፡ ምኒስተር መስኖን ቆላታትን ዶ/ር ኣብርሃም በላይ ገሊጹ።

'ተፈጻምነት ውዕል ፕሪቶሪያ ዝሓላልኹ ዘለዉ መራሕቲ ትግራይ እዮም' - ዶ/ር ኣብርሃም በላይ

'ኪዳን ተጋሩ ንብሄራዊ ድሕነት' ዝብል ጥምረት ዝመስረታ፡ ሰልፊታት ናጽነት ትግራይ፡ ብሄራዊ ዓባይ ባይቶ ትግራይ [ባይቶና] ከምኡ'ውን ዓረና ትግራይ ንዴሞክራሲን ሉእላውነትን ሎሚ ንጕሆ፡ እቶም ወተሃደራት ዘውጽኡዎ መግለጺ "ስምምዕ ፕሪቶሪያ ኣፍሪሱ ትግራይ ናብ ኲናት ዘእቱ'ዩ" ብምባል ኰኒኖም።
