ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬይን ዝኣወጀቶ ወራርን ኲናትን ሎሚ ሓደ ዓመት ገይሩ ኣሎ።እቲ ኲናት ክጅመር እንከሎ ኣብ ሩስያ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ዘለውሉ ኩነታት ንምፍላጥ ዘዘራረብናዮም ሰባት ነይሮም።ድሕሪ ሓደ ዓመት ድማ፡ መሊስና ናብ ኣቶ ተፈራ የኋላ ስልኪ ደዊልና።

ሓደ ዓመት ዘቑጸረ ኲናት ዩክረይን ብዓይኒ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ሩስያዊ

ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ብ24 ለካቲት 2022 ክሳብ 200 ሽሕ ወተሃደራት ናብ ዩክሬን ብምልኣኽ ድሕሪ ምዝዛም ካልኣይ ኲናት ዓለም እቲ ዝዓበየ ወራር ኤውሮጳ ኣካይዱ።ነቲ ስዒቡ ዝመጽአ ኣዕናዊ ኲናት ብውሕዱ 7,199 ሰላማውያን ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ካልኦት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ድማ ከም ዝቖሰሉ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።

ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ቅድሚ ዝኽሪ ሓደ ዓመት ኲናት፡ ንወራር ሩስያ ኰኒኑ

ሕጂ'ውን እንተዀነ መራሒ ሩስያ፡ ነቲ ድሕሪ ምዝዛም ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝተራእየ ዝዓበየ ወራር ኤውሮጳውያን "ፍሉይ ወተሃደራዊ ስርሒት" ክብል’ዩ ዝገልጾ። ንዕኡ፡ እዚ ኣብ መላእ ዩክሬን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝተፈጸመ ደብዳብ ቦምባታት፣ ልዕሊ 13 ሚልዮን ኣብ ውሽጢ ሃገሮምን ካብታ ሃገር ወጻእን ክመዛበሉ ዝገበረ ኲናት ኣይኰነን።

ኲናት ፑቲን ኣብ ዩክሬይን ፈሺሉ ድዩ?

ንሱ ኣብቲ ንኣስታት ክልተ ሰዓት ዘስምዖ መደረ፡ ብርክት ዝበሉ ወተሃደራዊ፣ ማሕበራውን ቁጠባውን ጉዳያት ኣልዒሉ። ኲናት ዩክሬይን፡ ሃገራት ምዕራብን ዩክሬይንን እየን ጀሚረንኦ ዝበለ ፑቲን፡ “ክደግሞ’የ፤ ነዚ ኲናት ዝንቀፉ ንሳቶም’ዮም፤ ንሕና እዚ ጠጠው ንምባል ሓይሊ ንጥቀም ኣለና” ኢሉ።

ፕሬዝደንት ፑቲን፡ ኣብቲ ንኽልተ ሰዓታት ዘስምዖ ፍሉይ መደረ እንታይ ኢሉ? 

ፕረዚደንት ባይደን ብሰኑይ፡ ካብ ፖላንድ ናብ ኪቭ ን10 ሰዓታት ብባቡር ከም ዝተጓዕዘ ኒው ዮርክ ታይምስ ጸብጺቡ።

ፕረዚደንት ባይደን፡ ፑቲን ኣብ ውግእ ዩክረይን 'ግጉይ ውሳነ' ወሲዱ

ባይደን ብጽሑፍ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብታ ሃገር ዝገብሮ ዘሎ ምብጻሕ “ንዴሞክራሲ፣ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ዩክሬይን ዘለና ዘይንቕነቕ ተወፋይነት ደጊሙ ዘረጋግጽ’ዩ” ኢሉ። "ፑቲን ቅድሚ ዳርጋ ሓደ ዓመት ወራር ክጅምር እንከሎ፡ ዩክሬይን ድኽምቲ፡ ምዕራባውያን ድማ ዝተመቓቐላ መሲልዎ ነይሩ። ንዓና ክድህል ዝኽእል መሲልዎ ነይሩ። ግን ተጋግዩ’ዩ ነይሩ" ኢሉ።

ፕረዚደንት ጆ ባይደን ኣብ ኪቭ ሃንደበታዊ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ

ማክሮን ብዓርቢ ኣብ ሙኒክ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሕጂ ምስ ሞስኮ ዝርርብ ዝጅመረሉ ግዜ ከም ዘይኮነ ተዛሪቡ ነይሩ። ሰላማዊ ዝርርብ ግን ናይ መወዳእታ ሸቶ ምዃኑ ኣይሓብአን። 

ኲናት ዩክሬይን፡ 'ሩስያ ክትሰዓር እምበር ክትጭፍለቕ የብላን'

ጓል 20 ዓመት ኦሌስያ፡ ፖሊስ መዓልታዊ ምንቅስቓሳ ዝከታተለሉ ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒ ኣብ እግራ ኣሲሮምላ ኣብ ናይ ገዛ መሓዩር ትርከብ።

ኣብ ኢንስተግራም ብዝለጠፈቶ ጽሑፍ ክሳብ 10 ዓመት ማእሰርቲ ዝጽበያ መንእሰይ

ሩስያ ኣብ ጐረቤት ሃገር ዩክሬይን እተካይዶ ዘላ ኲናት ንሞልዶቫ - ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት ኤውሮጳ - ኣብ ዓቢ ጸቕጢ ኣእትዩዋ ኣሎ።

ሞልዶቫ፡ ሩስያ ዕልዋ መንግስቲ ክትፍጽም መደብ ኣለዋ ክትብል ከሲሳ

ቮሎዲሚር ዘለንስኪ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ኣብ ፓሪስ ምስ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ዝተራኸበ ኮይኑ እተን ሃገራት ንዩክሬን ቀጻሊ ደገፍ ከምዝገብራ ቃል ኣትየን። ፈረንሳዊ ኣማኑኤል ማክሮንን ጀርመናዊ ኦላፍ ሾልዝን ሩስያ ኣብቲ ኲናት ክትዕወት የብላን ዝብል እምነቶም ደጊሞም ገሊጾም።

ፕረዚደንት ዩክረይን፡ ሃገራት ኣውሮጳ ነፈርቲ ውግእ ክልግሳሉ ይምሕፀን ኣሎ

ምስጢራዊ ምፍንጃር ኣብ ትሕቲ ማይ፡ ብዘይተፈለጡ ሰባት ዝግበር ሳይበራዊ መጥቓዕትን ነቲ ናይ ምዕራባውያን ዲሞክራሲ ንምንእኣስ ዝግበር ዘሎ ወፍሪን 'ዝተዳቐለ ስግኣታት ["hybrid threats"] ተባሂሉ'ዩ ዝጽዋዕ ዘሎ።

ኣብ ውሽጢ እቲ ንዘይርአ ኵናት ንምምካት ዝቖመ ማእከል

ቭላድሚር ፑቲን ንመበል 80 ዓመት ምዝዛም ውግእ ስታሊንግራድ ንምዝካር ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ንወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን፡ ምስቲ ኣንጻር ናዚ ጀርመን ዝተኻየደ ኲናት ብምንጽጻር ታሪኽ ይድገም ከምዘሎ ገሊጹ።

'ድሕሪ 80 ዓመት፡ ዳግማይ ምስ ታንክታት ጀርመን ንገጥም ኣለና' - ፑቲን

ደቡብ ኣፍሪቃ ድሕሪ ክልተ ሰሙን ምስ ሩስያን ቻይናን ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ከተካይድ እያ። እዚ ብኣሜሪካ ተነቒፉ ዘሎ ልምምድ ሓይሊ ባሕሪ፡ ምስቲ ቀዳማይ ዓመት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ዝተኻደ ወራር ሩስያ ተጋጢሙ ኣሎ።

ደቡብ ኣፍሪቃ ንምንታይ’ያ ምስ ሩስያን ቻይናን ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ተካይድ ዘላ?

"ካብ 1980ታት ጀሚረ ንሩስያ እየ ዝከላኸለላ። ሩስያ እታ እንኮ ጸረ ኣሜሪካ ዝዀነት ኣብ ኣውሮጳ ዝተረፈት ሓይሊ እያ ትመስለኒ። ንሕብረት ሶቭየት ናፍቘት ኣለኒ፤ ኣሜሪካ ዘይብሉ ነጻ ዓለም እየ ዝደሊ።"

'ኣሜሪካ ዘይብላ ናጻ ዓለም ዝናፍቕ' ሰብኣይ፡ እንታይ ይሰርሕ ኣሎ?

ጥምረት ምዕራባውያን ሃገራት፡ መወዳእታኡ ዘመናውያን ታንክታት ውግእ ንዩክረይን ክቕርብ ፍቓደኛ ምዃኑ ዘረጋገጸሉ እዚ ሰሙን፡ እቲ ኲናት ብቕጽበት ንረብሓ ዩክረይን ዝተቐየረሉ እዩ ክበሃል ይከኣል ዶ ይኸውን? ብርግጽ እዚ እዋን ኣዝዩ ወሳኒ መድረኽ ኣብ ኲናት ሩስያ-ዩክረይን እዩ።

ሓድሽ ደገፍ ታንክታት ምዕራባውያን፡ ድፋዓት ሩስያ ይሰብር ዶ?

ኣብቲ ርክብ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ "እቲ እንኮ ቀጽራዊ ዓለማዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ንምፍጣር ዝነበረ ግጉይ ሕልሚ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝፈሸለን" ክገልጽ እንከሎ ነቲ "ንዓለም ኣብ ሓደጋ ኣእትዩዋ ዝነበረ ዓብላሊን መግዛእታውን ታሪኽ ንምግታእን ምምካትን" ውሁድ ጻዕሪ ክግበር ከምዘድልን ምዝራቡ መርበብ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ጸብጺባ።

ፕረዚደንት ኢሳይያስን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ላቭሮቭን እንታይ ተዘራሪቦም?

እቲ ኣብ ሓያለ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ ላቭሮቭ፡ ምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ተራኺቡ ክዘራረብ ምዃኑ መንግስታዊ ማዕከን ዜና ሻባይት ሓቢሩ።

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ ሎሚ ናብ ኤርትራ ኣትዩ

ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን፡ ዕላማ እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌይ ላቭሮቭ ኣብ ኣፍሪቃ ዝገብሮ ዘሎ ዑደት ንምግላጽ ብዛዕባ ኣፍሪቃ ዝንገር ድምዳመ ምጥቃሙ ቁጥዐ ኣስዒቡ።

ስለምንታይ ርእይቶ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ንኣፍሪቃውያን ኣቖጢዑ?

መሪሕነት ደቡብ ኣፍሪቃ ምስ ሩስያ ካብ ነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ታሪኻዊ ዝምድናን ርክብን ዝጸንሖም'ዮም። ኣብ እዋን ቃልሲ ኣንጻር ዓሌታዊ መግዛእቲ (ኣፓርታይድ) ብዙሓት ተቓለስቲ ኣብ ሩስያ ወተሃደራዊን ስለያዊን ስልጠና ይወስዱ ምንባሮም ይፍለጥ። 

ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ደቡብ ኣፍሪቃን ሩስያን የዘራርብ

ሩስያ፡ ኣምባሳደር ኢስቶንያ ክሳዕ 7 ለካቲት ካብ ሃገራ ክወጽእ ኣዚዛ። ኢስቶንያ'ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ወሲዳ።

ሩስያ፡ ኣምባሳደር ኢስቶንያ ካብ ሃገራ ክወጽእ ኣዚዛ

እቲ ክኢላ ቴክኖሎጂ  ሓበሬታ (IT) ዝዀነ መንእሰይ፡ ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ኣንጻር እቲ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ዝተኣወጀ ኲናት እዩ ነይሩ። ኣብ መንደቕ ናይቲ ዝነብረሉ ህንጻ ድማ "ኣይፋል ንኲናት" ዝብል ወረቓቕቲ ብምልጣፍ ተቐጺዑ ክልተ ሰሙን ኣብ ማእሰርቲ ኣሕሊፉ’ዩ።

ጻውዒት ክተት ፑቲን ነጺጕ ቁሪ ኣብ ዝበዝሖ ጫካ ዝተሓብአ ኣዳም

ኣሜሪካ ኣብ ወርሒ መስከረም 2020፡ ዋግነር ንፕሪጎዥን ንምብልፃግ ኣብ ሱዳንን ማእኸላይ ሪፓብሊክ ኣፍሪቃን ኣብ ዕደና ሰሪሑ ንዝብል ክሲ ሰብመዚ ስዒቡ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ማዕቐብ ከም ዘንበረት ይፍለጥ።

ኣመሪካ ንጉጅለ ዋግነር ከም 'ዓለምለኻዊ ገበናዊ ውዳበ' ገይራ ክትብይኖ እያ

ሩስያ ንዩክረይን ካብ እትወርር ንደሓር፡ ኣመሪካ ንዩክረይን ናይ 27.7 ቢልዮን ናይ ጸጥታ ሓገዝ ከምዝገበረት ኣብ መግለጺኣ ሓቢራ።

ኣመሪካን ሃገራት ኣውሮጳን ናብ ዩክረይን ከበድቲ ኣጽዋር ክልእኻ እየን

ትማሊ ቐዳም፡ ሩስያ፡ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ ጸዓት ዩክረይን ሓድሽ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ ሚሳይል ብምፍናው ኣብ ምብራቓዊት ከተማ ድኒፕሮ ኣብ ዝርከብ ኣፓርታማ ብውሕዱ ትሽዓተ ሰባት ቀቲላ።