ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሓላፊ ዕሱብ ሰራዊት ቫግነር የቭገኒ ፕሪጎዢን፡ ኣብ ዝርዝር ተሳፈርቲ ናይታ ኣብ ሰሜን ርእሰ ከተማ ሩስያ ሞስኮ ዝወደቐት ናይ ብሕቲ ነፋሪት ሽሙ ይርከብ።ንሱ፡ ቁልፊ መሓዛ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዝነበረ ኰይኑ፡ ኣብቲ ኣብ ለካቲት 2022 ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ዝተጀመረ ወራር ሩስያ፡ ዓብዪ ተራ ተጻዊቱ እዩ።

ድሕሪ ሞት ፕሪጎዢን ዕጫ ቫግነር እንታይ’ዩ ክኸውን?

ሰበስልጣን ኣቬሽን ሩስያ፡ ኣብ መንጎ ሞስኮን ሴንት ፒተርስበርግን ትበርር ዝነበረት ‘ኤምብራየር ሌጋሲ’ ዝተባህለት ነፋሪት ብሕቲ፡ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ኣብ ሰሜን ሞስኮ ኣብ ዝርከብ ዞባ ትቨር ከምዝወደቐት ኣረጋጊጾም ኣለዉ።

ፑቲን፡ ድሕሪ ሓደጋ ነፋሪት ፕሪጐዥን እንታይ ኢሉ?

ሰበ ስልጣን ሩስያ፡ ሓላፊ ዕሱብ ጉጅለ ቫግነር የቭገኒ ፕሪጎዢን ኣብታ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ተሳፊሩ ከምዝነበረ ገሊጾም።

የቭገኒ ፕሪጎዢን ኣብታ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ከምዝነበረ ሩስያ ኣፍሊጣ

ነቲ ትማሊ ዝሞተ የቭገኒ ፕሪጎዢን ፡ ድሕሪ እቲ ኣብ ወርሒ መጋቢት ዝመረሖ ናዕቢ፡ ንጉዳይ ሩስያ ዝከታተሉ ሰባት “ዝንቀሳቐስ ሬሳ” ገይሮም'ዮም ክገልጽዎ ጸኒሖም።
 ምሕምሻሽ እታ ንፕሪጎዥን ሒዛ እትበርር ዝነበረት ነፋሪት ኮነ ተባሂሉ ብመንግስቲ ሩስያ ዝተፈጸመ ጨካን ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ እንተኾይኑ፡ ኣብ ታሪኽ ሩስያ ዝለዓለ  “ፍሉይ ወታሃደራዊ ስርሒት ተገይሩ” ክውሰድ እዩ።

መራሒ ቫግነር ፕሪጎዢን፡ “ዝንቀሳቐስ ሬሳ” ድዩ ነይሩ?

ፕሪጎዚን፡ ኣንጻር እቶም ኣብ ዩክሬን ብዝነበሮም ስትራተጂ ብተደጋጋሚ ዝነቕፎም ላዕለዎት ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ሩስያ ንሓጺር እዋን ናዕቢ ካብ ዘበግስ ጀሚሩ፡ ብተዛማዲ ድምፁ ኣጥፊኡ እዩ ቀንዩ።

የቭገኒ ፕሪጎዢን፡ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ እቲ ሓደጋ ነፋሪት እንታይ ንፈልጥ?

ኣገዳስነት ብሪክስ እናዓዘዘ ኣብ ዝመጽኣሉ ኢትዮጵያ ትርከበን ልዕሊ 40 ሃገራት ናብቲ ማሕበር ክጽንበራ ወግዓዊ ሕቶ ኣቕሪበን ኣለዋ።
ሃገራት ኢራን፣ ኣርጀንቲና፣ ኩባ፣ ካዛኪስታን፣ ስዑድ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ቬንዙዌላን ካብተን ንኣባልነት ጉጅለ ሃገራት ብሪክስ ሕቶ ዘቕረባ  ሃገራት’የን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብተን ኣብ ብሪክስ ቀንዲ ቀለስቲ ዝኾና ቻይናን ሩስያን ምብጻሕ ኣካይዱ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ ኣብ ብሪክስ ናይ ምጽንባር ሕቶ ምቕራቡን ዘይምቕራቡን ግን ዝተፈለጠ ነገር የለን።

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ ዋዕላ ብሪክስ  ንምስታፍ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ገይሹ

ሃገራት ምዕራብ ዝኽተለኦ ጥቡቕ መምርሒ፡ ንዝደለየኦም መራሕቲ ምዕዳምን ካልእን፡ ከም ፈረንሳን ብሪጣንያን ዝበላ ነበር ባዕዳውያን ገዛእቲ ንኣፍሪቃ ከም ሓደ ምእላይ ዘድልኦ ኣድካሚ ቅልውላው እምበር ክትሕገዝ ከምዘለዋ  መሓዛ ኣይርእያኣን ዝብል ነቐፌታ ክቐርብ ይስማዕ። 

ምዕራባውያን፡ ስለምንታይ ኣብ ኣፍሪቃ ዝነበሮም ጽልዋ ይስእኑ ኣለዉ?

ቫግነር ኣብ ኣፍሪቃ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ተዋጋእቲ ከም ዘለውዎ ይእመን።ወተሃደራት ፕሪጐዢን ኣብ ማሊን ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን (CAR) ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ሃገራት ይርከቡ።

'ቫግነር ንኣፍሪቃ ዝያዳ ነጻ የውጽኣ ኣሎ'- ፕሪጐዢን

ሉና-25 ዝተበሃለት ሰብ ኣልቦ መንኮርኮር ሩስያ ካብ ቁጽጽር ድሕሪ ምውጽኣ ኣብ ወርሒ ከም ዝተወደቐት ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።

ሩስያዊት መንኮርኮር ኣብ ወርሒ ተሓምሺሻ

ሩስያ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ዩክረይን እትርከብ ከተማ ቸርኒሂቭ ብዝተፈጸመቶ መጥቃዕቲ ሚሳይል ወዲ ሽዱሽተ ዓመት ህጻን ዝርከቦም ብውሕዱ 7 ሰባት ከም ዝሞቱን ኣስታት 110 ድማ ከም ዝቖሰሉን ተገሊጹ።

ዩክረይን፡ ወዲ ሽድሽተ ዓመት ህፃን ዝርከቦም 7 ሰባት  ብመጥቃዕቲ ሚሳይል ሞይቶም

ስለምንታይ’የን ኣስታት 40 ሃገራት ናብ ‘ብሪክስ’ ክጽንበራ ተሃንጥየን ዘለዋ? 

ሚኒስትሪ ምክልኻል ሩስያ በቲ መጥቓዕትን እታ ድሮንን ክትወድቕ እንከላን ዝኾነ ሰብ ከምዘይተሃረመ ክገልጽ እንከሎ ከንቲባ ከተማ ሞስኮ ሰርጄ ሶብያኒን ብወገኑ እታ ድሮን ኣብ ማእከል ኤክስፖ “ከቢድ ክብሃል ዝክኣል ዕንወት ኣየውረደትን” ኢሉ።
ብመንግስቲ ሩስያ ዝውነን ታስ ዝተብሃል ማዕከን ዜና፡ በቲ መጥቓዕቲ 30 ትርብዒት ሜትሮ ዝኸውን ቦታ ከምዝተሃርመን ሓደ ደጋዊ ክፋል ናይ ማእከል ኤክስፖ ከምዝፈረሰን፡ ንሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ከም ምንጩ ብምጥቓስ ገሊጹ ኣሎ።

ዩክረይን ኣብ ማእከል ሞስኮ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ ፈጺማ

እዞም ሰለስተ ሰባት ዜጋታት ቡልጋርያ ኰይኖም ካብ ወርሒ ለካቲት 2023 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ማእሰርቲ ከም ዘለዉ ይግለጽ።ሓደ ካብቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ውልቀሰባት ዝቐረበ ክሲ፡ "ንዘይግቡእ ዕላማ" ንምጥቃም ብምሕሳብ ናይ ሓሶት ሰነዳት ምሓዝ ዝብል ይርከቦ።

ንሩስያ ብምስላል ዝተጠርጠሩ ሰለስተ ውልቀሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም

ብሰንኪ እቲ መበገሲኡ ዘይተፈለጠ ሓደጋ ካልኦት ዓሰርተታት እውን ጉድኣት በጺሕዎም።

ኣብ መዐደሊ ነዳዲ ብዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ ብውሑድ 27 ሰባት ሞይቶም

ዞባዊ ውድብ ኢኮዋስ ተጸባባዪ ሰራዊቱ ናብ ዶባት ኒጀር ክዋፈር ድሕሪ ምእዛዙ፡ ሩስያ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ምትእትታው ምግባር “ንነዊሕ ዝጸንሕ ግጭት” ከምርሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቓ። 

ኢኮዋስ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ስጉምቲ ከይወስድ ሩስያ ኣጠንቂቓ

ኒጀር ኣንጻር እቶም ምስ ቦኮ ሓራምን ኣይኤስን ርክብ ዘለዎም ዕጡቓት ኣብ እትካይዶ ውግእ ናይ ዝሕግዙ ሰራዊት ፈረንሳን ኣመሪካን ወታሃደራዊ መዓስከራት ተደኲኖምላ ጸኒሖም። ናይዞም ወታሃደራዊ ማእከላት ዕጫ እንታይ ከምዝኸውን ኣይተፈለጠን።

ስለምንታይ እዩ ዕልዋ ኒጀር ንዓለም ኣመና ዘገድስ ዘሎ?

ዘለንስኪ ብዛዕባ ማእሰርቲ እታ ሰበይቲ ሓበሬታ ከምዝበፅሖ ብምርግጋፅ፡ ሓላፊ ‘ኤስቢዩ’ [ትካል ድሕነት ዩክረይን] ብዛዕባ "መኸተ ኣንጻር ከዳዓት" እዋናዊ ምዕባለታት ዝህብር ፀብፃብ ኣብ ዘቕረበሉ እዋን ከምዝነገሮ ኣመልኪቱ።

ዘለንስኪ ንምቕታል ውዲት ኣሊማ ዝተበሃለት ሰበይቲ ተታሒዛ

ዋሽንግተን እቲ ዕልዋ ሕዚ’ውን ብዲፕሎማስያዊ መገዲ ከብቅዕ ከም ዝኽእልን ፕረዝደንት ሞሓመድ ባዙም ናብ ስልጣኑ ክምለስን ገሊፃ። ክሻቡ ግና ነታ ሃገር እትህቦ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣጊዳ።

ኒጀር፡ ልኡኽ ኣሜሪካ ምስ ጕጅለ ዕልዋ ‘ከቢድ’ ዝርርብ ኣካይዱ

ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር ንሳሕል ንምንዋጽ ኣብ ዘስግኣሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብዚ ቅልውላው ቀንዲ ተራ ዝጻወቱ ዘለዉ እንመን እዮም?

ቅልውላው ኒጀር፡ እቲ ዕልዋ መንግስቲ ቀንዲ ዘተሓሳስቦም ኣካላት መን እዮም?

ኵነታት ዓለም ይቀያየር ምህላዉ ብምግንዛብ ምስ ክልቲኤን ሃገራት ዝምድና ንምጥንኻር ድልየት ዝሓደሮ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብቲ ንፈለማ እዋን ዝተሳተፈሉ ዋዕላ ሩስያ-ኣፍሪቃ ንሞስኮ ብምንኣድ ንምዕራባውያን ሃገራት ኣምሪሩ ክነቅፍ ተሰሚዑ’ሎ።ኢሳይያስ ምስ ፑቲን ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ "ንዓይ ኲናት ዩክረይንን ሩስያን ዝበሃል የለን። እዚ ኔቶ ኣንጻር ሩስያ ዝኣወጆ ኲናት እዩ። ንዓለም ንምዕብላል ዝተወለዐ ኲናት እዩ" ኢሉ።

ኢትዮጵያን ኤርትራን ካብ ርክብ ሩስያ-ኣፍሪቃ እንታይ ክረብሓ ይኽእላ?

11 ኣባላት ዝሓዘት ነዳዲ እትጽዕን መርከብ ሩስያ ኣብ ጸሊም ባሕሪ ብዩክረይን መጥቃዕቲ ከምበጽሓ ሰበስልጣን ሩስያ ኣፍሊጦም። 

ዩክረይን ኣብ ልዕሊ ነዳዲ እትጽዕን መርከብ  መጥቃዕቲ ምፍጻማ ሩስያ ገሊጻ

ዩክረይን ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ቻይናን እስራኤልን ክለኣኽ ዝተኣሰብ ኣስታት 40 ሽሕ ቶን እኽሊ ብመጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከም ዝተጎድአ ትገልጽ።

'ሩስያ፡ ንኣፍሪቃን ካልኦት ሃገራትን ዝተሓስበ 40 ሽሕ ቶን ኣጥቂዓ' - ዩክረይን

ጀነራል ዓብዱራሕማን ኣብ 26 ሓምለ ነቲ ፕረዚደንት ካብ ዝዓልዎ ንደሓር፡ ባንዴራ ሩስያ ሃንደበት ኣብ ጎደናታት እታ ሃገር ተኸሲቱ።
ኣብቲ ኣብ ኒያመይ ብሰንበት ዝተኻየደ ሰልፊ ኣሻሓት ዝተሳተፉ ኮይኖም፡ ገሊኦም ባንዴራ ሩስያ ከንበልበሉ ተራእዮም፤ ገሊኦም ድማ ንኤምባሲ ፈረንሳ ኣጥቂዖም።


ኒጀር፡ 'ፈረንሳ ወጺኣ ሩስያ ክትኣቱ' ዝደልዩሉ ምኽንያት

ሓይልታት ዩክረይን፡ ነታ ኣብ ምብራቕ እታ ሃገር እትርከብ ከተማ ባክሙት ዳግማይ ንምሓዝ ይጽዕሩ ኣለዉ።
ሓደ ጕጅለ ቢቢሲ፡ "ርዅስ መንፈስ ባክሙት-ጎስት" ተባሂሎም ዝጽውዑ፡ ለይቲ ለይቲ ወፈራ ምስ ዘካይዱ ሰብ-ስናይፐራት ዝሓቘፈ ጋንታ ክንቀሳቐስ፡ ፍሉይ ዕድል ረኺቡ።