ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እቲ ወዲ 22 ዓመት ወተሃደር እንግሊዝ ከምዝነበረ ዝገልጽ ጀምስ ስኮት ራይስ ኣንደርሰን፡ ኣብ ኢንተርነት ኣብ ዝተዘርግሐ ቪድዮ ወተሃደራዊ ክዳን ለቢሱ ተራእዩ።

ምስ ሰራዊት ዩክረይን ተሰሊፉ ክዋጋእ ዝጸንሐ እንግሊዛዊ ወተሃደር ተማሪኹ

ኣብ ባይቶ ወከልቲ ጆርጅያ ሓላፊ ኮሚሽን መረጻ እታ ሃገር ብፈሳሲ ሕብሪ ተገጪቡ። እቲ ገጫቢ ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ዝተስዓረ ተቓዋሚ ውድብ ፖለቲካ እዩ።

ኣብ ባይቶ ብፈሳሲ ሕብሪ ዝተገጨበ ሓላፊ ኮሚሽን መረጻ ጆርጅያ

ንኣስታት 13 ዓመታት ብኵናት ሓድሕድ ክትሕመስ ዝጸንሐት ሶርያ ናብ ኣርባዕተ ሓይልታት ዝተመቓቐለት ኮይና ኢድ ኣታውነት ምዕራባውያን ኮነ ሩስያ ነቲ ኩነታት ክጋደድ ገይርዎ’ዩ።

ሶርያ ኣብ ትሕቲ መን እያ ዘላ?

እዚ ምስግጋር እዚ፡ ሃገራት ንሰሜን ኮርያ ልዕሊ ዝተወሰነ ነዳዲ ከይሸጣ ዝእግድ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ዝጥሕስ ኰይኑ፡ እቲ እገዳ ሰሜን ኮርያ ዝያዳ ኒዩክለሳዊ ኣጽዋር ንኸይተማዕብል ቍጠባኣ ንምልማስ ዝዓለመ እዩ።እዚ ጥሕሰት ግን ንኽልቲአ ሃገራት እንታይ እንታይ ትርጕምን ኣገዳስነትን ኣለዎ?

ሩስያ ንሰሜን ኮርያ ዝሃበታ ሓደ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ስለምንታይ ስግኣት ፈጢሩ?

ብዛዕባ'ቲ ስጉምቲ ርእይቶ ካብ ምሃብ ዝተዓቀበት ሞስኮ፡ ክልተ ዝተተኮሰላ ስርሓት ብሪጣንያ ዝኾነ 'ስቶርም ሻደው' ዝተባህለ ሚሳይላት ከምዘውደቐት ግን ሓቢራ'ላ። እቲ ጸብጻብ ሓቂ እንተኾይኑ፡ እቲ ኣስታት ሰለስተ ዓመት ኣቚጺሩ ዘሎ ኲናት ዩክረይን ካብ ዝውላዕ ሩስያ ንፈለማ እዋን ከምኡ ዓይነት ባሊስቲክ ዝተኮሰትሉ'ዩ ክኸውን። 

ሩስያ ናብ ዩክረይን ዝተኮሰቶ ባሊስቲካዊ ሚሳይል እንታይ ዓይነት'ዩ?

ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሰሙን ሩስያ ዳርጋ ኣብ ውሽጢ ኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ ንፈለማ እዋን ክብሃል ዝኽእል ኣብ ልዕሊ ዩክረይ ዝዓበየ መጥቃዕቲ ኣየር ኣካይዳ።ትማሊ ሮቡዕ ዳግማይ መጥቃዕቲ ክፍጸም’ዩ ዝብል ስግኣታት ስለ ዝነበረ፡ ሓያሎ ኤምባሲታት ሃገራት ምዕራብ ተዓጽዮም።


ትራምፕ ናብ ስልጣን ቅድሚ ምምላሱ ኣብ ዩክረይን ዝዋግኣ ዘለዋ ሩስያን ኣመሪካን እንታይ ክኸስባ ይደልያ?

ኣመሪካ ብሰንኪ ስግኣት "ዓቢ መጥቃዕቲ ኣየር" ሩስያ ንግዚኡ ኣብ ኪቭ ዝርከብ ኤምባሲኣ ከምዝዓጸወት ድሕሪ ምግላጻ፡ ሓያለ ሃገራት ኣውሮጳ'ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ጀሚረን ኣለዋ። ፕረዚደንት ጆ ባይደን፡ ኪቭ ነቲ ካብ ኣመሪካ ዝረኸበቶ ባሊስቲክ ሚሳይላት ኣብ ውሽጢ ሩስያ ንዝርከቡ ዒላማታት ንምህራም ክትጥቀመሎም ድሕሪ ምፍቃዱ ከቢድ ወጥሪ ሰፊኑ ይርከብ። ባይደን፡ ዩክረይን ዝጠለበቶ ጸረ-ሰብ ነቶጒቲ’ውን ክህባ ተሰማሚዑ’ሎ። 

ኲናት ዩክረይን፡ ኪቭ ፍሉይ ሚሳይላት ብሪጣንያ ናብ ውሽጢ ሩስያ ተኲሳ ተባሂሉ

ፕረዚደንት ዘለንስኪ፡ ኣብቲ ዝመጽእ ዘሎ ሓድሽ ዓመት ኣውሮጳ፡ እቲ ኲናት ‘ብዲፕሎማስያዊ ኣገባብ’ ከብቅዕ እዩ ዝብል ተስፋ ሰኒቑ ኣሎ። ፕረዚደንት ባይደን ድማ፡ ዩክረይን ነቲ ካብ ኣመሪካ ዝተወሃባ ናይ ነዊሕ ርሕቀት ሚሳይላት ተጠቒማ ኣብ ውሽጢ መሬት ሩስያ ክትሃርም ፈቒዱ ኣሎ።
እዚ ዝርርብ ሰላም ግን፡ ንክልቲኦም ተጻባእቲ እንታይ ማለት እዩ? እንታይ ትጽቢት'ከ ክግበር ይከኣል?


ኲናት ዩክረይን፡ ተስፋታት ስምምዕ ሰላም ኣሎ ዶ?

እቲ ብወገን ሞስኮ ዝወጸ መግለጺ፡ ሓሙሽተ ሚሳይላት ብጸረ-ሚሳይል ተሃሪሙ ከምዝበርዓነ፡ ሓደ ድማ ተሃሪሙ ከምዝዓነወን፡ ፍንጭልጫሉ ኣብ ሓደ ወተሃደራዊ መዓስከር ዓሊቡ ባርዕ ከምዘስዓበን ገሊፁ።

ሩስያ፡ ኣብ ኑክሌራዊ ፖሊሲኣ ዝገበረቶ ለውጢ እንታይ'ዩ?

ምብታኽ እዚ 1170 ኪሎ ሜትር ዝዝርጋሕ ናይ ቴሌኮምዩኒኬሽን ገመድ - መንቀሊ እቲ ጸገም ይጻረ’ዩ ዘሎ- ኣብ እዋን እቲ ምስ ሩስያ ዘሎ ወጥሪ እናሓየለ ኣብ ዝመጽኣሉ ግዜ ‘ዩ ተኸሲቱ ዘሎ።

ምብታኽ  ገመድ ትሕቲ ባሕሪ ጀርመንን-ፊንላንድን ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ

ስርዓት ታክቲካዊ ሚሳይል [ኣታክ'ኤምስ]፡ ክሳብ 300 ኪ.ሜ ንዝበጽሕ ዕላማታት ክሃርም ዝኽእል፡ ካብ ምድሪ ናብ ምድሪ ዝኸይድ ባሊስቲክ ሚሳይል ኰይኑ፡ ንዩክረይን ብፍሉይ ኣገዳሲ ዝገብሮ ዝጓዓዞ ርሕቐት እዩ።

ሩስያ-ዩክረይን፡ ሚሳይላት ኣመሪካ ኣንፈት'ቲ ኲናት ክቕይር ይኽእል'ዶ?

ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲንን ሰበስልጣን ሩስያን እንታይ ከምዝብሉን ዝህብዎ ግብረመልስን እዩ ወሳኒ። ፑቲን ዛጊት ዝዀነ ምላሽ’ኳ እንተዘይሃበ ቅድሚ ሕጂ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ብዙሕ ተዛሪቡ እዩ።

ሩስያ፡ ‘ንሳልሳይ ኲናት ዓለም ዝመርሕ' ውሳነ ባይደን ከቢድ ቍጥዐ ፈጢሩ

ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣቐዲሙ ምዕራባውያን ሃገራት ከምዚ ዓይነት ስጕምቲ ንከይወስዳ ኣጠንቂቑ ምንባሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ንወተሃደራዊ ኪዳን ኔቶ "ቀጥታዊ ተሳትፎ" ኣብ ኲናት ዩክረይን ዝውክል እዩ ምባሉ ይዝከር።

ዩክረይን፡ ግዝኣት ሩስያ ንምጥቃዕ ሚሳይላት ኣመሪካ ክትጥቀም ባይደን ኣፍቂዱ

ምሽጥር እቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኖርወይ ልጓም ዓጢቑ ዝተቐልቐለ ቤሉጋ ዝተብሃለ ዓሌት ነባሪ ዓሳ፡ ኣብ መወዳእታ ዝተፈትሐ ይመስል። እዚ ደቂ ዓዲ ህቫልዲሚር ኢሎም ዝሰየምዎ ንወተሃደራዊ ዕላማ ዝሰልጠነ ነባሪ ዓሳ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ሩስያ ሰላሊ እዩ ተባሂሉ፡ ቀንዲ ኣርእስተ ዜና መራኸብቲ ሓፋሽ ኰይኑ ነይሩ።


ብዛዕባ እቲ ሩስያ ትኽሰሰሉ ንዓለም ዘዘራረበ 'ሰላሊ ዓሳ' ዝወፀ ምስጢር

ትራምፕ፡ ናብ ዋይት ሃውስ ተመሊሱ ክወስዶ ዝኽእል ውሳነታት ክትንበዮ ምፍታን ከቢድ እዩ።ንመንገዲ ሰላም መትከላዊ ዲፕሎማሲን ትዕግስቲን ዘይምፍታዉ፣ ሂብካ ኣብ ምቕባል ንዝድረኽ ፖለቲካን ህዝበኛነትን ዘለዎ ሕርያን ግን ዘይልወጥ ይመስል።
እዚ ድማ ኣብ ገለ ከባቢታት ኣፍሪቃ ዕድላትን ሓደጋታትን ክህልዎ ይኽእል።


ስግንጢር ትራምፕ፡ ንኣፍሪቃ ክፈጥሮ ዝኽእል ዕድላትን ሓደጋታታትን 

ሎሚ ሶርያ ኣብ ኣርባዕተ ዝተፈላለዩ ክፋላት ተመቒላ ተበታቲና ትርከብ።ገሊኡ ግዝኣታት ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣሳድ፡ ካልእ ድማ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ጕጅለታት ወዲቑ ይርከብ።ኣብ ሶርያ፡ መን ኣየናይ ከባቢ ይቈጻጸር፡ ካብ ምጅማር እቲ ኲናት ኣትሒዙ ተቐያይሩ እዩ።


ሶርያ፡ ድሕሪ 13 ዓመታት ቅልውላው ኣብ ኢድ መን ኣላ?

ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ሩስያን ዩክረይንን ኣብ ለካቲት 2022 ኲናት ካብ ዝጅምር ንደሓር እቲ ዝዓበየ መጥቃዕቲ ድሮን ኣብ ነንሕድሕደን ኣካይደን እየን።
ዩክረይን ልዕሊ 80 ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣንጻር ሩስያ ከምዘውፈረት ይንገር። ሩስያ ብግደኣ ኣብ መላእ ዩክረይን ኣብ ዝርከቡ ዒላማታት ልዕሊ 140 ድሮናት ከምዝለኣኸት ይግለጽ።


ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ኲናት ዩክረይን እንታይ ክመሃሩ ይኽእሉ?

ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ግብረሽበራን ኣኽራርነትን ንኣፍሪቃ “ምሉእ ደገፍ" እዩ ዝበሎ ሓሳብ ኣቕሪቡ።

ፑቲን ንሃገራት ኣፍሪቃ  ‘ምሉእ ደገፍ’ ክገብር ምዃኑ ቃል ኣትዩ

ሩስያ ኣብ ዩክረይን ኲናት ካብ ዝጅምር ንደሓር እቲ ዝኸፍአ ክሳራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ከምዘጋጠማ ሓላፊ ስታፍ ምክልኻል ዓባይ ብሪጣንያ ንቢቢሲ ሓቢሩ።
ኣድሚራል ሰር ቶኒ ራዳኪን፡ ሓይልታት ሩስያ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ብማእከላይ ገምጋም ኣስታት 1500 ኣባላቱ “ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ” ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን፡ እዚ ድማ እቲ ኲናት ኣብ ለካቲት 2022 ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ቍጽሪ ዝተቐተሉን ዝቘሰሉን ወተሃደራታ ናብ 700 ሽሕ ከምዝበጽሖን ገሊጹ።

ዩክረይን፡ መዓልታዊ ኣስታት 1500 ወተሃደራት ሩስያ 'ተቐቲሎምን ቆሲሎምን' 

ብሓፈሻ ኣመሪካ ኣብ ኣውሮጳ ልዕሊ 100 ሽሕ ወተሃደራት’ያ ኣዋፊራ ዘላ። ኣብ ዝሓለፈ ዘበነ ስለጣኑ ትራምፕ ካብቶም ኣብ ኣውሮጳ ተዋፊሮም ዘለዉ ሰራዊት ኣመሪካ ንገሊኦም ክስሕቦም ምዃኑ ይሕብር ነይሩ’ዩ።
ሕጂ እተተመሪጹ’ውን ብተመሳሳሊ ነቶም ኣብ ኣውሮጳ ተዋፊሮም ዘለዉ ሰራዊት ኣመሪካ ናይ ምምላስ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል ይግመት።
ብዙሓት ኣውሮጳ ኣብ ምክልኻል ነብሳ ክትክእል ከምዘለዋ’ዮም ዝዛረቡ።


መረጻ ኣመሪካ፡ ህላወ ወተሃደራት ኣመሪካ ኣብ ኣውሮጳ ከብቕዕ ተኽእሎ ኣሎ ድዩ?

እቲ ኣብ ጫፍ ሰሜናዊ ማያት ቅድሚ ምውዳቑ ን86 ደቓይቕ ኣብ ኣየር ዝጸንሐ ሚሳይል ብመጠን ዝተወንጨፎ ርሕቀት ክብረወሰን ዝሓዘ ኰይኑ’ሎ።
ክሳብ 7,000 ኪ.ሜ (4,350 ማይልስ) ብራኸ ዝተወንጨፈ እዚ ሚሳይል ንጎኒ እንተዝውንጨፍ ከኣ ተወሳኺ ርሕቐት ምሸፈነ ነይሩ።

ሰሜን ኮርያ ዝተኸልከለ ሚሳይል ተኲሳ

ማዕከናት ዜና ሩስያ ከምዝጸብጸብኦ፡ እቲ ንጉግል ተሰሊዑ ዘሎ መቕጻዕቲ ምስ ምእጋድ 17 መደበራት ተለቪዢን ሩስያ ኣብ ዩቱብ ዝተሓሓዝ እዩ። 

'ዱስልዮን'፡ ሩስያ ንትካል ጉግል ዝቐጽዖ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ መጠን ገንዘብ

ኣመሪካ ብሰንኪ ቁጠባውን ወተሃደራውን ሓይላ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ብዙሓት ዓለማዊ ትካላት [ኪዳናት] ብዘለዋ ዓቢ ተራ ኣገዳሲት እያ።
ብዛዕባ ዓለማዊ ሳዕቤን ናይዚ ሃገራዊ መረጻ፡ ንኣስተንትኖ ናብ ገለ ተዓዘብቲ ኣቕኒዕና።


መረጻ ኣመሪካ 2024፡ ዓለማዊ ሳዕቤኑ እንታይ ክኸውን ይኽእል?

እቲ እናዓረገ ዝኸይድ ዘሎ ግጭት፡ ኣብ ዝምድናታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ኣብ መንጐ ዓበይቲ ሓይልታትን ዓለም ጸቕጢ ይፈጥር ከምዘሎ ይግለጽ። ኣመሪካ ንእስራኤል ከም እትድግፍ ኣፍሊጣ’ያ - ንሩስያን ቻይናን ግን ኣብ ቅድሚአን ዘሎ እንታይ እዩ? ከመይ ምላሽ ክህባሉ ኸ ይዀና?