ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੇ ਈਰਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤੇਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਗੈਵਿਨ ਬਟਲਰ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼
- ...ਤੋਂ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ
- ਲੇਖਕ, ਬੀਬੀਸੀ ਫਾਰਸੀ
- ਲੇਖਕ, ਟੋਬੀ ਮੈਨ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
- ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 7 ਮਿੰਟ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸਰੂਫ਼ ਤੇਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਚੈਨਲ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ "ਅੱਗ ਲਗਾ ਦੇਵੇਗਾ"।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 20% ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਖਾੜੀ ਦੇ ਇਸ ਤੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਰਦਾਰ ਜੱਬਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਹੁਣ "ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਵੇਗਾ।"
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇ ਇਹ ਜਲ ਮਾਰਗ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਤੰਗ ਜਗ੍ਹਾ (ਚੋਕ ਪੋਇੰਟ) ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਜਲ ਮਾਰਗ ਆਪਣੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31 ਮੀਲ) ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਲ ਮਾਰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਈਆਈਏ) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2025 ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਿਆ, ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 600 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਹ ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਰਾਕ, ਕੁਵੈਤ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਇਹ ਜਲ ਮਾਰਗ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਭਗ 3,000 ਜਹਾਜ਼ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹੇਗਾ, ਓਨਾਂ ਹੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਢੁਆਈ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧੇਗੀ।
ਗਲੋਬਲ ਰਿਸਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਆਰਨੇ ਲੋਹਮਾਨ ਰਾਸਮੁਸਨ ਨੇ ਸੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ (ਜੋ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ) ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।"
"ਤੁਸੀਂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੀਮਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਪੈਣਗੇ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨ,ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਟੈਂਕਰ ਇਸ ਜਲ ਮਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਰਹੇ।"
ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਤੇਲ ਮਾਪਦੰਡ ਬ੍ਰੈਂਟ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ 82 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 150 ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹੇ।
ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਚੀਨ ਤੱਕ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Reuters
ਇਸ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਊਰਜਾ ਬਰਾਮਦਗੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 17 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 'ਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਨੇ 67 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਸੀ।
ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗੇਗਾ।
ਈਆਈਏ ਮੁਤਾਬਕ, 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 82 ਫੀਸਦੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੰਡੈਂਸੇਟ (ਘੱਟ ਸੰਘਣਤਾ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ) ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ।
ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਉਸ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਤੱਟ ਤੋਂ 12 ਨਾਟਿਕਲ ਮੀਲ (13.8 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲਾਂ 'ਤੇ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਮਾਰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹਮਲਾ ਬੇੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਰੇਗੂਲਰ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਾਰਡ ਨੇਵੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨੇਵੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਬੇੜੀਆਂ ਅਕਸਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਸਤਹੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਸੈਮੀ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ (ਸਬਮਰੀਨ) ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
1980 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਚੱਲੀ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਤੇਲ ਸਹੂਲਤਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ "ਟੈਂਕਰ ਜੰਗ" ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।
ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਰਾਕੀ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਵੈਤੀ ਟੈਂਕਰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਘਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੰਗੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕੀ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਬੰਦਿਸ਼ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਤਰੇ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਬਰਾਮਦਗੀ ਮਾਰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਈਆਈਏ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 1,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 50 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਢੋਹਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਫੁਜੈਰਾਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਹੈ।
ਤੇਲ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਢਾਂਚਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੋੜ ਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 80 ਤੋਂ 100 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
