وزارت خارجه پاکستان: دانشجویان افغان دارای ویزا و ثبت شده در دانشگاه‌ها می‌توانند به تحصیل ادامه دهند

وزارت خارجه پاکستان گفته است که ممنوعیت کلی بر حضور دانشجویان افغان در این کشور وضع نشده است و دانشجویانی که دارای ویزای معتبر هستند و در دانشگاه‌های پاکستان به‌عنوان دانشجو ثبت‌ شده‌اند، می‌توانند به تحصیل ادامه دهند.

سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، پیشتر در پاسخ به پرسشی در مورد دستور اخراج دانشجویان افغان رشته‌های طب و طب دندان از این کشور گفت: «اگر دانشجویی در یک برنامه تحصیلی پاکستان شامل باشد و ویزای معتبر داشته باشد، می‌تواند در این کشور بماند و به تحصیل خود ادامه دهد. اما اگر یک دانشجوی افغان در دانشگاه ثبت‌نام نباشد یا ویزا معتبر نداشته باشد، دستور و مقررات فعلی بر آن دسته تطبیق می‌شود.»

این اظهارات پس از آن مطرح شد که اخیرا شورای پزشکی و دندان‌پزشکی پاکستان از دانشجویان افغان در رشته‌های طبی در این کشور خواسته بود که پاکستان را ترک کنند.

هفته گذشته بر اساس دستورالعملی که از سوی این شورا صادر و به دانشگاه‌ها و کالج‌های این کشور ابلاغ شد، پذیرش، انتقال و هرگونه جابه‌جایی دانشجویان افغان در این دو رشته برای سال تحصیلی جاری ممنوع اعلام شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان درخصوص این بیانیه افزود که اطلاعیه‌ها از سوی شورای طبی و طب دندان‌ پاکستان صادر شده‌اند و باید از همین نهاد پرسیده شود که آیا همه این دانشجویان دارای ویزای معتبر هستند و در برنامه‌های رسمی آموزشی ثبت‌نام شده‌اند یا خیر.

دستورالعمل شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان که با عنوان «فوریت عاجل» صادر شد، دانشجویان افغان رشته‌های پزشکی و دندانپزشکی را موظف به بازگشت به افغانستان می‌کند.

در این اطلاعیه همچنین به مسئولان دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی تأکید شده است که تا اطلاع بعدی، هیچ‌گونه پذیرش، انتقال، یا تسهیلات آموزشی دیگر برای دانشجویان افغان در سال تحصیلی جاری مجاز نخواهد بود.

در نامه‌ای جداگانه که از سوی دانشگاه پزشکی علامه اقبال در لاهور به دانشجویان افغان ارسال شده است، تا ساعت ۱۰ صبح روز سه‌شنبه، هشتم سپتامبر، به آنان فرصت داده شده بود تا امور اداری و تصفیه‌حساب خود را با بخش‌های مربوطه نهایی کنند.

پس از انتشار این دستور، شماری از دانشجویان افغان به سفارت افغانستان در اسلام‌آباد که تحت مدیریت حکومت طالبان فعالیت می‌کند، مراجعه کردند.

عنایت‌الله مهمند، دانشجوی سال آخر رشته طب در یکی از دانشگاه‌های پیشاور، به بی‌بی‌سی گفت: «تلاش می‌کنیم حکومت پاکستان و حکومت افغانستان را وادار کنیم که پای میز مذاکره بنشینند. اگر گفت‌وگو صورت بگیرد، این مشکل قابل حل است. اما اگر پاکستان تصمیم نهایی خود را گرفته باشد، این پرسش مطرح می‌شود که حکومت افغانستان برای ما چه خواهد کرد؟ آینده ما در معرض نابودی قرار گرفته و ممکن است ناچار شویم تحصیل را نیمه‌کاره رها کنیم و در خانه بمانیم.»

در بخشی از این دستورالعمل آمده است که تمامی دانشجویان باید از این تصمیم پیروی کنند؛ در غیر آنصورت با اقدامات قانونی روبه‌رو خواهند شد.

هرچند دلیل این اقدام در نامه توضیح داده نشده، اما در آن تأکید شده است که این تصمیم در چارچوب اولویت‌های ملی پاکستان اتخاذ شده است. همچنین از همه مؤسسات آموزشی خواسته شده تا از اجرای این دستور و اخراج دانشجویان مشمول اطمینان بدهند.

آمار رسمی و دقیقی از شمار دانشجویان افغان مشغول تحصیل در رشته‌های طب و طب دندان در پاکستان منتشر نشده است، اما منابع مختلف تعداد آنان را حدود دو هزار و ۵۰۰ نفر، شامل دختران و پسران، برآورد می‌کنند.

در یکی از اسنادی که در اختیار بی‌بی‌سی قرار گرفته، مشخص شده است که تنها در یک دانشگاه دست‌کم ۱۱ دانشجوی افغان در این دو رشته مشغول تحصیل هستند.

پیش از این نیز شماری از دانشجویان افغان گفته بودند که اعتبار ویزای آنان به پایان رسیده و با وجود ارائه مدارک لازم، وزارت داخله پاکستان از تمدید آن خودداری کرده است.

توفیق‌الله، دانشجوی افغان در دانشگاه پزشکی راولپندی، که انتظار دارد حدود چهار ماه دیگر تحصیلاتش را به پایان برساند، می‌گوید امیدوار است این مشکل حل شود. با این حال، او می‌گوید که در صورت بازگشت اجباری به افغانستان، تحصیلاتش نیمه‌تمام خواهد ماند و آینده‌اش با ابهام روبه‌رو می‌شود.

او یکی از حدود ۸۰۰ دانشجوی افغان است که در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ پس از موفقیت در آزمون بورسیه تحصیلی علامه اقبال پاکستان، فرصت ادامه تحصیل در این کشور را به دست آوردند.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که در ماه‌های اخیر و همزمان با تشدید روند اخراج مهاجران افغان فاقد مدرک از پاکستان، شماری از دانشجویان افغان رشته‌های طبی به بی‌بی‌سی گفته بودند که مقام‌های پاکستانی از آنان خواسته‌اند خاک این کشور را ترک کنند.

پیشتر سفارت حکومت طالبان در اسلام‌آباد «نگرانی عمیق» خود را ابراز کرده بود. در پیامی که روز چهارشنبه (۱۸ شهریور) در صفحه ایکس این سفارت منتشر شد، از مقام‌های پاکستانی خواسته شده بود که «بخش‌های حیاتی مانند دانش، آموزش و روابط بشری باید از اختلافات سیاسی در امان بمانند. فرصت‌های تحصیلی و علمی نباید به دلیل اختلافات یا تحولات سیاسی آسیب ببینند.»

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، نیز تصمیم پاکستان درباره اخراج دانشجویان افغان رشته طب را «غیرانسانی» و «مایه تأسف» خواند.

او گفت: «متأسفانه اقدامی که پاکستان در مورد اخراج دانشجویان افغان طب انجام داده و محدودیت‌هایی که وضع کرده است، تأسف‌بار و کاملاً غیرانسانی است. نخست از آنان می‌خواهیم که از این اقدام صرف‌نظر کنند، و دوم این‌که وزارت تحصیلات عالی افغانستان آمادگی کامل دارد تا دانشجویانی را که بخشی از تحصیل خود را سپری کرده‌اند، برای تکمیل آن حمایت کند.»

و در تازه‌ترین مورد، حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، این تصمیم را «تاسف‌آور» خواند و خواستار «لغو» آن شده است.

آقای کرزی در صفحه ایکس خود تاکید کرده است که «آموزش جوانان، فعالیت‌های علمی و همکاری موسسات علمی باید از مخالفت‌های سیاسی کشورها دور نگهداشته شوند.»

سفارت افغانستان در پاکستان گفته است که این موضوع را با مقام‌ها در کابل در میان گذاشته و در جستجوی راه حلی برای مشکل پیش آمده برای دانشجویان است.