Galw am oedi cyn cymeradwyo canolfannau data newydd

Llun o gais cynllunio cwmni Gwelyfenai sy'n rhoi syniad pa mor fawr fyddai adeiladau'r ganolfan ddata - a sut fyddai'n edrych o gyfeiriad Ynys Môn
- Cyhoeddwyd
Mae Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol wedi galw am oedi cyn cymeradwyo canolfannau data newydd yng Nghymru.
Dywedodd Derek Walker na ddylid gwneud penderfyniadau ynglŷn â phrosiectau ar raddfa fawr heb ystyried eu heffaith hirdymor.
Daw hyn yn dilyn camau gan Lywodraeth Cymru i gymryd cyfrifoldeb dros y broses gynllunio ar gyfer cynllun yng Nghaerdydd.
Fis diwethaf, fe wnaeth cannoedd o bobl gasglu yng Nghaernarfon i brotestio yn erbyn cynlluniau i godi canolfan ddata newydd ar lan y Fenai.
Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn credu mewn "dull cytbwys" o ymdrin â chanolfannau data.
Mae gweinidogion yn ystyried eu polisi cenedlaethol eu hunain ar gyfer canolfannau data yng Nghymru – dywed y gweinidog Adam Price ei fod yn llunio fersiwn 'wedi'i wneud yng Nghymru' o gytundeb canolfannau data Llywodraeth y DU.

Cafodd Derek Walker ei benodi yn Gomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol yn 2022 - yr ail berson i ymgymryd â'r rôl
Rôl Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol yw annog cyrff cyhoeddus i ystyried canlyniadau hirdymor penderfyniadau, a monitro bod cyrff cyhoeddus yn cydymffurfio â Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol.
Mae Walker eisiau sicrwydd bod y ddeddf yn cael ei chymhwyso i benderfyniadau sy'n ymwneud â seilwaith deallusrwydd artiffisial (AI), a dywedodd y dylid archwilio effeithiau amgylcheddol, cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd cyn rhoi caniatâd i brosiectau fynd rhagddynt.
Dywed y dylid atal datblygiadau newydd cyn bod canllawiau a mesurau diogelwch cenedlaethol ar waith.
Dywedodd Walker: "Bydd deallusrwydd artiffisial yn chwarae rhan bwysig yn nyfodol Cymru, a dylem groesawu cyfleoedd ar gyfer arloesi a buddsoddi cyfrifol - ond ni allwn fforddio gwneud penderfyniadau am ganolfannau data mawr newydd heb ddeall y canlyniadau hirdymor yn llawn a chynnwys cymunedau yn uniongyrchol.
"Bydd y datblygiadau hyn yn gosod gofynion sylweddol ar ein hadnoddau ynni a dŵr, gyda goblygiadau i'n hamgylchedd, y cymunedau sy'n byw gerllaw ac i'n hymrwymiadau hinsawdd."
Mae canolfannau data wedi bod yn ddadleuol ledled y byd, i raddau helaeth oherwydd gofynion pŵer y sglodion sy'n ofynnol gan dechnolegau deallusrwydd artiffisial diweddar.

"Mae angen seilwaith digidol, gan gynnwys canolfannau data, ar Gymru'r dyfodol ac ar Gymru heddiw," meddai Adam Price
Dywed Llywodraeth Cymru eu bod yn datblygu polisi cynllunio ar gyfer canolfannau data, ac y byddan nhw yn "cyhoeddi diweddariad cyn diwedd y flwyddyn, gan nodi'r egwyddorion allweddol i arwain eu datblygiad".
Mewn cyfweliad â BBC Cymru yn gynharach yr wythnos hon, dywedodd y gweinidog menter, Adam Price, fod Llywodraeth Cymru eisiau sefydlu polisi a fyddai'n osgoi rhai o'r problemau a welwyd mewn mannau eraill.
"Mae angen seilwaith digidol, gan gynnwys canolfannau data, ar Gymru'r dyfodol ac ar Gymru heddiw," meddai.
Fodd bynnag, dywedodd fod gweinidogion eisiau i ddatblygiadau gael eu lleoli mewn ardaloedd lle mae ynni a chapasiti'r grid ar gael, ac osgoi gwrthwynebiad gan y cyhoedd sy'n deillio o bryderon ynghylch defnydd o ddŵr a defnydd o ynni.
"Rydym yn creu fersiwn 'wedi'i wneud yng Nghymru'" o gyfamod canolfannau data Llywodraeth y DU, ychwanegodd Price, gan ddadlau y byddai fframwaith cliriach o gymorth i fuddsoddwyr a chymunedau lleol.
Mae cyfamod canolfannau data Llywodraeth y DU yn nodi y bydd angen 6GW o gapasiti canolfannau data ar gyfer deallusrwydd artiffisial ar y DU erbyn 2030 er mwyn diogelu budd cenedlaethol y wlad.
Mae'n nodi bod y cyfamod yn gosod disgwyliadau ar ddatblygwyr i leihau'r defnydd o ddŵr i'r eithaf, talu eu "cyfran deg" o gostau ynni, a "darparu buddion i gymunedau lleol".
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Credwn mewn dull cynaliadwy a chytbwys o ddatblygu canolfannau data. Rydym yn cydnabod bod canolfannau data yn defnyddio llawer iawn o ynni.
"Wrth i'r galw am seilwaith digidol dyfu, mae'n bwysig bod datblygiadau newydd yn defnyddio technolegau a dulliau sy'n lleihau'r defnydd o ynni ac adnoddau i'r eithaf.
"Mae unrhyw ddatblygiad canolfan data arfaethedig yn parhau i fod yn ddarostyngedig i'r system gynllunio bresennol a rheoliadau amgylcheddol, gyda gwiriadau a mesurau diogelu cadarn yn eu lle i sicrhau bod effeithiau amgylcheddol a chymunedol yn cael eu hystyried yn briodol cyn rhoi caniatâd.
"Mae Cymru'n cael ei chydnabod fwyfwy fel lleoliad strategol ar gyfer y seilwaith sydd ei angen i gefnogi'r economi ddigidol.
"Mae gan fuddsoddiad mewn canolfannau data'r potensial i greu cyfleoedd economaidd newydd a chefnogi swyddi medrus.
"Ond mae Llywodraeth Cymru o'r farn bod rhaid i fusnesau, cymunedau a'r economi Gymreig ehangach elwa ar unrhyw fuddsoddiad."
Pynciau cysylltiedig
Straeon perthnasol
- Cyhoeddwyd12 Hydref 2025


