Rhybudd am luniau'n cael eu tynnu o dan ddillad plant mor ifanc â 5

Freya, Emily a RowanFfynhonnell y llun, Emily Haskell
Disgrifiad o’r llun,

Dywedodd Freya, Emily a Rowan eu bod yn wyliadwrus os yn gwisgo sgert yn gyhoeddus

GanMeleri Williams
Gohebydd BBC Cymru
  • Cyhoeddwyd

Mae heddluoedd Cymru wedi cael adroddiadau gan blant mor ifanc â phum mlwydd oed am 'uwchsbecian' (upskirting), yn ôl ymchwil gan y BBC.

Mae'n derm sy'n disgrifio rhywun sy'n defnyddio camera i dynnu llun neu fideo o dan ddillad person heb ganiatâd. Mae'n anghyfreithlon.

Dywedodd un dioddefwr iddi sylweddoli yn yr ysgol gynradd nad oedd yn "ddiogel" i wisgo sgert gan fod bechgyn yn eu codi "er mwyn cael hwyl".

Mae Gwasanaeth Erlyn y Goron wedi galw ar bobl i fynd at yr heddlu'n syth, gan rybuddio fod erlynwyr yn aml yn gweld uwchsbecian yn dod yn rhan o batrwm ehangach o droseddu rhywiol.

'Meddwl ei fod e'n jôc'

Mae Rowan Stanger, 21, yn rhan o ymgyrch Time to Act yng Nghaerdydd, a dywedodd nad yw hi'n meddwl fod pobl yn ystyried hon fel trosedd ddifrifol.

"Dw i'n meddwl, llawer o'r amser, fod [bechgyn] yn meddwl ei fod e'n jôc neu'n banter, ond dyw e ddim yn ddoniol," dywedodd.

"Tra bod e'n anghyfreithlon, dw i ddim yn meddwl fod llawer o bobl yn ei gymryd o ddifrif."

Fe gafodd uwchsbecian ei wneud yn drosedd yng Nghymru a Lloegr yn Ebrill 2019 ar ôl ymgyrch gan Gina Martin.

Mae data, trwy gais rhyddid gwybodaeth i heddluoedd Cymru gan y BBC, yn dangos fod plant pump, chwech a saith oed wedi dweud wrth yr heddlu am achosion honedig o'r fath y llynedd.

Fe wnaeth y pedwar llu gofnodi cyfanswm o 219 o adroddiadau o uwchsbecian rhwng 2023 a 2026.

Heddlu Dyfed-Powys gafodd y nifer fwyaf o adroddiadau yn y cyfnod hwnnw, sef 159, a Heddlu Gwent oedd â'r lleiaf, sef chwech.

Roedd ystod oedran y bobl rhwng 5 ac 87 - ond roedd y mwyafrif dan 18 oed.

Ann Williams, rheolwr llinell gymorth Byw Heb Ofn gydag elusen Cymorth i Ferched Cymru
Disgrifiad o’r llun,

Mae Ann Williams o elusen Cymorth i Ferched Cymru'n dweud bod angen cysondeb ar draws heddluoedd wrth ymateb i achosion o uwchsbecian

Dywedodd merch ifanc o dde Cymru, sydd yn cael ei galw'n Olivia er mwyn diogelu ei henw go iawn, ei bod yn teimlo'n anghyfforddus wrth wisgo sgert.

"Pan o'n ni yn yr ysgol gynradd, roedd gan y bechgyn obsesiwn gyda chodi sgertiau merched," dywedodd, wrth egluro fod hyn wedi digwydd iddi o flaen ei ffrindiau.

"Fe ddywedais i wrth fy mam a'r athrawon. Fe wnaeth y merched i gyd orfod dechrau gwisgo shorts dan ei sgertiau neu newid i drowsus.

"Dyna oedd fy mhrofiad cyntaf o beidio teimlo'n ddiogel, jyst am wisgo sgert."

Wedyn, tra yn y brifysgol, dywedodd fod rhywun wedi tynnu llun dan ei sgert ar noson allan.

"Fe wnes i rewi a do'n ni ddim yn siwr os o'n i'n dychmygu'r peth," dywedodd.

"Do'n i ddim yn gwybod a ddylen i ddweud wrth rywun, neu wrth bwy i ddweud.

"Ro'n i'n poeni y byddai hyn yn digwydd eto. Bob tro dw i'n cerdded mewn i glwb mae fy mhen i'n edrych i bob cyfeiriad."

Dywedodd Olivia ei bod yn gwybod ei bod yn weithred anghyfreithlon, ond wnaeth hi ddim mynd at yr heddlu.

Ychwanegodd: "Mae e wedi gwneud e nawr, does dim byd alla'i wneud."

Dywedodd elusen NSPCC fod eu llinell gymorth wedi clywed gan bobl ifanc oedd yn dweud fod lluniau anweddus wedi cael eu tynnu a'u rhannu ohonyn nhw.

Dywedodd llefarydd: "Maen nhw'n dweud wrthom ni pa mor ddinistriol y gall y gamdriniaeth hon fod i'w lles meddyliol ac emosiynol, gan eu gadael yn ofnus, yn teimlo cywilydd, ac yn ansicr wrth wybod at bwy i droi."

'Mae'n ddychrynllyd'

Yn ôl Ann Williams, rheolwr llinell gymorth Byw Heb Ofn gydag elusen Cymorth i Ferched Cymru, mae ymddygiad fel hyn yn gallu ffurfio patrwm o droseddu rhyw.

"Mae o'n drosedd rhywiol yn union fel unrhyw drosedd arall, maen nhw'n gallu datblygu i fod yn rhywbeth reit ddifrifol," meddai.

"Mae o'n ddychrynllyd, pwy fysa'n gallu credu bod rhywun yn targedu plant mor ifanc.

"'Dw i 'di siarad efo popbl am upskirting a dydyn nhw ddim yn gw'bod yn wir be' mae o'n feddwl, a sut mae o'n digwydd.

"Felly mae'n wirioneddol bwysig fod addysgu'r heddlu i fyny 'na, bo' rhaid i chi gael cysondeb ar draws yr heddluoedd i gyd, a'u bod nhw'n deall pa mor ddifrifol ydy o a'r pryder mae o'n achosi."

Os yw cynnwys yr erthygl yma wedi cael effaith arnoch chi, mae gwybodaeth a chefnogaeth ar gael ar wefan Action Line y BBC.

Pynciau cysylltiedig

Straeon Perthnasol