Dau cyn-Brif Weinidog Cymru yn 'siomedig' gyda Burnham am wrthod galwadau datganoli

Mark Drakeford a Carwyn JonesFfynhonnell y llun, Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

Mae Mark Drakeford a Carwyn Jones wedi mynegi eu siom ynghylch penderfyniad Andy Burnham i beidio â datganoli pwerau pellach i'r Senedd

GanNick Servini a Harri EvansBBC Cymru Fyw
  • Cyhoeddwyd

Mae dau gyn-Brif Weinidog Cymru wedi mynegi eu siom ynghylch penderfyniad Prif Weinidog y DU, Andy Burnham, i beidio â datganoli pwerau pellach i'r Senedd.

Roedd Mark Drakeford a Carwyn Jones yn ymateb i'r cadarnhad y byddai rheolaeth dros blismona, cyfiawnder, Ystâd y Goron a seilwaith rheilffyrdd yn cael ei chadw yn San Steffan, yn hytrach na'i throsglwyddo i Fae Caerdydd.

Mewn llythyr at Rhun ap Iorwerth, dywedodd Andy Burnham nad oedd wedi'i "argyhoeddi" gan yr achos dros drosglwyddo'r pwerau i Gymru.

Dywedodd Mark Drakeford, a oedd yn Brif Weinidog rhwng 2018 a 2024, ei fod "wedi siomi gan y llythyr".

Yn siarad wrth raglen Politics Wales, dywedodd: "Mae'r Prif Weinidog yn siarad llawer iawn am ddatganoli, ac mae'n ei ddeall yn dda iawn yng nghyd-destun Lloegr."

"Dydyn ni eto wedi llwyddo i roi dealltwriaeth iawn iddo o pam fod y pethau hyn mor bwysig i ni yng Nghymru.

"Mae mwy i'w wneud gennym i'w gael i ganolbwyntio ar y rhesymau pam mae Cymru'n wahanol i swydd maer yn Lloegr, a pham mae'r pethau sydd ar y rhestr – sef polisïau'r Blaid Lafur yng Nghymru – yn bethau rydym yn benderfynol o barhau i'w dilyn."

'Angen i ni gydweithio â'n cydweithwyr yn San Steffan'

Dywedodd Carwyn Jones, a oedd yn Brif Weinidog rhwng 2008 a 2019, ei fod hefyd yn "siomedig" gyda'r penderfyniad.

"Dwi ddim yn gwybod beth mae i fod i'w gyflawni, i fod yn onest â chi. Collon ni nifer mawr o bobl i Blaid Cymru," meddai.

"O ran llawer o'n pleidleiswyr Llafur, ni fydd hyn yn helpu i'w denu'n ôl. Felly, mae angen i ni ymdrechu'n galetach fyth. Mae angen i ni gydweithio â'n cydweithwyr yn San Steffan.

"Mae angen i ni weithio yng Nghymru ar beth yw'r cynnig Cymreig ar gyfer Llafur Cymru, oherwydd ar hyn o bryd rydym wedi'n gwasgu rhwng Plaid Cymru a Reform.

"Bydd yn anodd i gael pobl i glywed eich llais. Dwi'n credu y gallwn ei wneud, ond bydd yn cymryd peth amser."

Mae plismona, cyfiawnder ac Ystâd y Goron ymhlith y meysydd sy'n destun anghydfod rhwng y ddwy lywodraethFfynhonnell y llun, Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

Mae plismona, cyfiawnder ac Ystâd y Goron ymhlith y meysydd sy'n destun anghydfod rhwng y ddwy lywodraeth

Mae safbwynt Burnham hefyd yn groes i bolisi Llafur Cymru, sydd wedi galw ers tro am ddatganoli plismona ac Ystâd y Goron.

Yn ôl Burnham, mae'r system blismona bresennol sy'n gweithredu ar draws Cymru a Lloegr yn hanfodol er mwyn galluogi cydweithio dros y ffin a sicrhau bod heddluoedd Cymru yn gallu manteisio ar adnoddau a gallu arbenigol cenedlaethol.

Ar fater cyfiawnder, dywedodd ei fod yn credu bod y trefniadau presennol yn galluogi Cymru i elwa ar adnoddau ac arbenigedd y system gyfiawnder yng Nghymru a Lloegr, tra'n caniatáu dulliau sy'n adlewyrchu amgylchiadau penodol Cymru.

Ychwanegodd fod partneriaeth effeithiol rhwng llywodraethau yn allweddol i wella canlyniadau i ddioddefwyr troseddau, lleihau aildroseddu a chreu cymunedau mwy diogel.

Mae Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Stephen Kinnock, hefyd wedi dweud wrth y BBC ei fod wedi cael sgyrsiau â nifer o swyddogion heddlu o statws uchel iawn yng Nghymru sy'n "gwrthwynebu'n gryf" ddatganoli plismona.

Rhun ap IorwerthFfynhonnell y llun, Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

Mae Andy Burnham wedi gwrthod galwadau Rhun ap Iorwerth i ddatganoli rhai pwerau i Gymru

Mae Prif Weinidog Cymru, Rhun ap Iorwerth wedi dweud ei fod wedi'i "synnu'n lân" gan lythyr Burnham.

Ategwyd hynny gan Weinidog Addysg Plaid Cymru, Anna Brychan, a ddywedodd: "Dydyn ni ddim yn credu ei bod yn annheg gofyn am gydraddoldeb â'r Alban, ac i ni wneud ein penderfyniadau yma yng Nghymru.

"Mae'n un o'r pethau a gafodd effaith wirioneddol ar bobl yn ystod yr ymgyrch etholiadol.

"Mae pobl yn gwybod bod annhegwch yn bodoli o ran y rheilffyrdd. Y hawl i wneud penderfyniadau yma yng Nghymru yw'r hyn a allai, yn y bôn, wneud gwahaniaeth."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol .

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.