'Reform yn bwlio'r Llywydd gyda'u boicot' - Rosemary Butler

Joe Martin, Helen Jenner a Llyr Powell yn cyhoeddi'r boicot ar risiau'r Senedd
Disgrifiad o’r llun,

Joe Martin, Helen Jenner a Llyr Powell yn cyhoeddi'r boicot ar risiau'r Senedd

GanJacob Morris
BBC Cymru
  • Cyhoeddwyd

"Bwlio'r Llywydd" yw boicot Reform, yn ôl y cyn-Lywydd, y Fonesig Rosemary Butler.

Mewn cyfweliad prin â rhaglen BBC Politics Wales, fe ddywedodd Y Fonesig, Rosemary Butler fod hyn yn rhywbeth "digynsail" gyda'r brif wrthblaid yn parhau i fod yn absennol o sesiynau'r Siambr.

Fe ddaw ar ôl i Joe Martin AS gael ei wahardd rhag siarad yn y Senedd oherwydd sylwadau a ddisgrifiwyd gan Lywydd y Senedd fel rhai "diangen o bryfoclyd ac yn fwriadol sarhaus".

Yn ôl Reform mae'n "peri pryder mawr gweld cyn-lleied o ffigyrau yng ngwleidyddiaeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd rhyddid barn".

Rosemary Butler
Disgrifiad o’r llun,

"Fy mhryder i yw eu bod yn ceisio bwlio'r Llywydd," meddai'r Fonesig Butler

Mae'r Llywydd yn gyfrifol am sicrhau trefn yn y Senedd a dehongli eu rheolau, a disgwylir i aelodau gydymffurfio â'i ddyfarniadau. Huw Irranca-Davies AS yw'r Llywydd presennol.

"Fy mhryder i yw eu bod yn ceisio bwlio'r Llywydd," meddai'r Fonesig Butler.

"Nid yw'r Llywydd yn gwneud penderfyniadau'n ysgafn, ac nid yw'n eu gwneud ar ben ei hun. Mae'n ymgynghori â'i swyddogion, mae'n ymgynghori â chyfreithwyr. Mae'n ymgynghori â'r Dirprwy Lywydd, cyn cyflwyno ei ddehongliad.

"Mae braidd yn debyg i dîm pêl-droed sy'n chwarae gêm bêl-droed. Dydyn nhw ddim yn cytuno â'r dyfarnwr.

"Felly maen nhw'n codi'r bêl ac yn cerdded oddi ar y cae, fel na all neb chwarae. A dyna'r sefyllfa yr ydym ynddi ar hyn o bryd, ac nid wyf yn gweld yn iawn sut y bydd hyn yn cael ei datrys."

Mae 33 aelod Reform yn parhau i fynychu cyfarfodydd pwyllgorau, pleidleisio a chyflawni gwaith etholaethol, ond maent yn cadw draw o'r brif Siambr drafod.

Dydyn nhw ddim yn cymryd rhan mewn gwaith craffu a dadleuon yn ystod sesiynau llawn.

Yr wythnos hon, fe wnaethon nhw gyflwyno cynnig ar Ryddid Barn, cyn ei dynnu'n ôl oriau cyn y ddadl.

Cymerodd aelodau Reform ran mewn pleidlais ar ddiwedd y sesiwn lawn ddydd Mercher.

Mae ffynonellau ar y ddwy ochr fod trafodaethau adeiladol wedi bod.

'Sefyllfa ddigynsail

"Mae'n ddigynsail. Nid oedd erioed unrhyw beth debyg i hyn o'r blaen, ac rydym wedi cael pobl yn y gorffennol sydd wedi defnyddio iaith amhriodol yn y Senedd ac sydd wedi'u gwahardd fel unigolion," meddai Rosemary Butler.

"Ond pan fydd y blaid gyfan yn penderfynu cerdded allan heddiw ac yna parhau â hynny i'r wythnos nesaf, mae hynny'n wirioneddol ddigynsail.

"Rwyf wedi delio ag unigolion sydd wedi bod yn fechgyn drwg iawn, ac fel arfer bechgyn drwg oedden nhw.

"Ond wedyn, rydych chi'n eu galw i mewn ac yn siarad â nhw, yn siarad â'r rheolwr busnes, ac yn dod i gytundeb ynghylch sut i ddweud yr hyn rydych chi'n ei olygu heb ddefnyddio iaith sarhaus.

"Felly mae hon yn sefyllfa ddigynsail, ac ni hoffwn ddweud beth fyddwn i'n ei wneud."

Pan ofynnwyd iddi sut y byddai hi'n delio â'r sefyllfa bresennol, dywedodd: "Efallai y byddai fy ngwallt coch yn rhoi syniad i chi."

'Safiad egwyddorol dros ryddid barn'

Cafodd Joe Martin o Reform ei wahardd rhag siarad yr wythnos diwethaf ar ôl iddo honni bod pobl wyn yn cael eu disodli yn y DU, ac roedd Irranca-Davies wedi mynnu ei fod yn ymddiheuro am y sylwadau hynny.

Fe wnaeth Martin sylwadau oedd yn adleisio damcaniaeth asgell dde eithafol bod y boblogaeth wyn yn cael ei ddisodli'n bwrpasol gan fewnfudo.

Mewn datganiad, dywedodd llefarydd ar ran Reform UK: "Nid yw hyn erioed wedi digwydd o'r blaen oherwydd nad yw'r pleidiau eraill yn y Senedd erioed wedi cael y dewrder i gymryd safiad egwyddorol dros ryddid barn.

"Addawodd Reform darfu ar y consensws clyd ym Mae Caerdydd, a dyna'n union yr ydym yn ei wneud.

"Ni all fod gwaith craffu na dadl wirioneddol heb ryddid barn.

"Ers i Reform gymryd y safiad hwn, mae wedi bod yn peri pryder mawr gweld cyn lleied o ffigyrau o bwys yng ngwleidyddiaeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd rhyddid barn."

Apeliodd Huw Irranca-Davies ar aelodau yr wythnos hon "i wneud presenoldeb a chyfranogiad yn y sesiynau llawn yn brif flaenoriaeth, ac i gydnabod y cyfrifoldeb sydd gennym oll ar y cyd tuag at y bobl yr ydym yn eu cynrychioli."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol .

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.