ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ግዳም ሓደሪ ሰብኣይ ምስ 80 ዓመት ዝዕድሚኣ ሃብታም መበለት ርክብ ጀሚሩ። ሓቀኛ ዛንታ ፍቕሪ’ዶ ወይስ ዛንታ ምትላል? 

ግዳም ሓደር ምስ ጓል 80 ዓመት ሃብታም መበለት - ሓቀኛ ዛንታ ፍቕሪ ወይስ ምትላል?

ሞሪስ “ደቂ ኣንስትዮ እንተተማሂረን መሰላትን ክፈልጣ ይኽእላ’የን፡ ትሕቲ መርዓ እንከለዋ ኣገዲዱ ከመርዕወን ንዝሓስብ ወይ ክምርዓወን ንዝሓስብ ደው ከብላኦ ከምዝኽእላን ኣበይ ከይደን ደው ከምዘብላኦን ክፈልጣ’የን፡ እዚ ኣካል ናይቲ ንሕና ንሰርሓሉ ዘለና ዕላማ’ዩ፡ ደቂ ኣንስትዮ ክዛረባ፡ ታሪኸን ከዕልልና ካልእ ዝበለጸ መንገዲ ከምዘሎን ክፈልጣ ኢና ንሰርሕ” ትብል።

 ‘ጓል 12 ዓመት እንከለኹ'የ፡ ንኽምርዖ ብ9 ዶላር ተሸይጠ’

ደቂ ኣንስትዮ መራሕቲ መካይን ተመረጽቲ ምዃነን እኳ ኣስራሕቲ እንተገለጹ፡ ኣብ ዓለም ካብ ዝርከቡ ዘወርቲ መካይን፡ እተን ደቂ ኣንስትዮ ካብ 3% ኣይበዝሓን። ኣብታ ጾታዊ ጐነጽን ብዕጡቓት ዝፍጸም ስርቅን ገኒኑ ዝረኣየላ ሜክሲኮ፡ ከኣ ንደቂ ኣንስትዮ ናብቲ ሞያ ምስሓብ ከቢድ እዩ።

'እዚ ንደቂ ኣንስትዮ ኣይከውንን'ዩ፡ ሰብኣይ እንተረኸብኪ ይሕሸኪ፡'

‘ዓለምለኻዊ መዓልቲ ምውጋድ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽ’፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍጸሙ ዓመጻታትን ምልክታቶምን ንቅሓት ምዕባይ ዝዓለመ’ዩ። እዛ መዓልቲ ካብ 1981 ጀሚሩ፡ ዓመት መጸ 25 ሕዳር ክትክበር ጸኒሓ’ያ። 

ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ  ሰፊሕ ፆታዊ ዓመፃት ካብ ዝፍፀሙለን ዓድታት 

ቀንዲ ምኽንያት ትሕቲ ዕድመ መርዓ ድኽነት ከምዝኾነ ዝገልጻ ዘለዋ ቢቢሲ ዘዘራረበን ካብ 100 ጸለውቲ ደቂ ኣንስትዮ ዓለም፡ “መራሕቲ ዓለም ጠመተ ገይሮም እንተሰሪሖሙሉ ኣብ ሓጺር ግዜ ከብቅዕ ተኽእሎ’ሎ” ኢለን።

ቢቢሲ 100 ደቂ ኣንስትዮ፡ “መርዓ ትሕቲ ዕድመ ከብቅዕ ኣለዎ”

ዩኒሴፍ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ዓመት ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ትሕቲ ዕድመ መርዓ 19% ኩሉ ዓይነት ሓዳር ምዃኑን እዚ ድማ ካብቲ ቅድሚ 10 ዓመት ዝነበረ 23% ከም ዝወረደን ገሊጹ። መርዓ ትሕቲ ዕድመ ምውጋድ ግን ሕጂ'ውን ኣስታት 300 ዓመት ክወስድ ከም ዝኽእል ወሲኹ ገሊጹ።

መርዓ ትሕቲ ዕድመ ንከበቅዕ 300 ዓመት ኣየድልን ዝበላ 3 ጸለውቲ ደቂኣንስትዮ ዓለም

እዚ ጸብጻብ ንኣንበብቲ ክርብሽ ይኽእል እዩ። ቢቢሲ ንስነ-ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ድሕነት እታ ግዳይን ስድራኣን ክብል ስም እታ ግዳይን በዓል ቤታን ከምኡ'ውን ኣበይ ከም እትነብር ክጠቅስ ኣይመረጸን።

ኢትዮጵያ፡ ንበዓልቲ ቤቱ ኣብ ብልዕታ ዘቃጸለ  ሰብኣይ ጽኑዕ ማእሰርቲ ተፈሪዱ

ብሪትኒ ስፒርስ ዘሕለፈቶም ተዘክሮታታ፡ ‘ዘ ዉመን ኢን ሚ’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብዚ ሰሙን ኣሕቲማ’ያ። ሓዳስ መጽሓፋ፡ ናብ ዝና ዝገበረቶ ጉዕዞን ካብቲ ንነዊሕ እዋን ንህይወታ ዘመሓድር ዝነበረ ሓላዊ ዓቃቢ ኣቡኣ ነጻ ንምውጻእ ዝገበረቶ ጻዕርን ትገልጽ።

ብሪትኒ ስፒርስ፡ እታ ኣዘራራቢት ሓዳስ መፅሓፋ እንታይ’ያ ኣቃሊዓ?

ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ዝበዝሓ ሰራሕተኛታት ዝኾናሎም ከም ክንክን ጥዕናን ትምህርትን ዝበሉ ዓውድታት ስራሕ በዚ ጸገም ዝተፀለዉ እዮም።

'ማዕረ ደሞዝ የለን' ብምባል ቀዳማይቲ ሚኒስተር ኣድማ ምቍራጽ ስራሕ ገይራ

ኣብ 2019 ሓደ ብዙሕ ተመልከትቲ ዝረኸበ ትሕዝቶ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተዘርጊሑ ነይሩ - ንሊዮናርዶ ዲካፕሪዮ ዝምልከት’ዩ።

ፍልልይ ዕድመ ኣብ ሓዳር ስለምንታይ ከም ነውሪ ይቝጸር?

ደቂ ኣንስትዮ መደባት ራድዮ ከቕርባን ኣብ ቅድሚ ኣማኢት ተዓዘብቲ ዝተፈላለየ ህዝባዊ መደባት ክመርሓ ይረኣያ እየን። እንተዀነ፡ ሕቶ ምሕታት ኣብ ዘድልየሉ፡ ማለት ኣእዳው ምውጻእ ኣብ ዝጅምረሉ፡ መብዛሕትኡ ግዜ እተን ቀዳሞት ዊጥ ዝብላ ኣእዳው ኵለን ናይ ደቂ ተባዕትዮ እየን።

ደቂ ኣንስትዮ ኣብ እኩብ ሰብ ንምሕታት ዝጽገማ ስለምንታይ እዩ?

ኣብ ቤንጋሉሩ ተወሊዳ ዝዓበየት ሳኒ፡ ፍላይ ማንታኣ ዝኾነት ማርያን ሓዋ ፕራቲክ ኩሩቪላን እውን ጽሙማን እዮም። ሓዋ ኩሩቪላ ኣብ ኣሜሪካ መሃንድስ ሶፍትዌር ክኸውን ከሎ ሕጂ ኣብ ቴክሳስ ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ጽሙማን ብመምህርነት ይሰርሕ። ማርያ ድማ በዓልቲ ሞያ ሕሳብ እያ።

ታሪኽ ዝሰርሐት ጸገም ምስማዕ ዘለዋ ጠበቓ 

ኮሚቴ ኖበል ኖርወይ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፡ እታ ጓል 51 ዓመት፡ ኣንጻር እቲ ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ሃገራ ዝፍጸም ጭቆና ብምቅላሳ’ያ ነቲ ሽልማት በቒዓ ኢሉ። እታ ን10 ዓመት ማእሰርቲ ዝተፈርደት ናርገስ ኣብ ሓደ ኣብ ርእሰከተማ ጣህራን ዝርከብ ቤትማእሰርቲ’ያ ተታሒዛ ዘላ። 

ሽልማት ኖቤል ሰላም 2023 ኣብ ቀይዲ ንእትርከብ ተሓላቒት መሰላት ተዋሂቡ

እታ ብስፍሓታ ክንዲ ምዕራብ ኣውሮጳ እትኸውንን 100 ሚልዮን ህዝቢ ዝነብረላን ሃገር፡ ሰፊሕ ዕቝር ተፈጥሮ ማዕድናት ዘለዋ ኰይና ብተፈጥሮ ዝተዓደለት ዓዲ እያ።

ንህጻናት እታ ዝኸፍአት ሃገር   

ክኢላ ስነእምሮን ነዚ ናይ ክሕሳ መደባት ትጕስጉስ ዘላን ናጃ ለይበርዝ “ንሕና እቲ ቈይሙ ዘሎ ጕጅለ ጸብጻቡ ክሳብ ዘቕርብ ዘጸቢ የብልናን” ድሕሪ ምባል “ንኣርግ ኣለና፤ ካብተን ኣብ 1960ታት ብዘይድሌተን መከላኸሊ ጥንሲ ዝተገበረለን ኣብ 1940ታት ዝተወለዳ’የን ሕጂ ዕድመአን ናብ 80 ተጸጊዑ ኣሎ፡ ስለዚ ምስ ግዜ ክንጓየ ኣለና” ትብል።

‘ብዘይድሌትና መከላኸሊ ጥንሲ ተዋሂብና’ ኢለን ዝኸሳ ዘለዋ ደቂ ኣንሰትዮ

በዚ ሕጂ ዘሎ ናህሪ ምዕባለ፡ ኣብ ምሉእ ምዕሩይነት ንምብጻሕ 131 ዓመታት ክወስድ ምዃኑ ይገልጽ። ክሳብ ሕጂ ድማ ምሉእ ጾታዊ ማዕርነት ዘረጋገጸት ሃገር የላን። ሃገራት ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ካብ ዓለም ዝሓሸ ውጽኢት ክረኽባ እንከለዋ፡ ኣብ ሞንግአን ብዙሕ ፍልልይ ኣሎ። 

ደቀንስትዮ ቀሲነን ክነብራለን ዝኽእላ ብሉጻት ሃገራት

ኣብ ደቡባዊ ስጳኛ እትርከብ ከተማ፡ ብሰብ-ሰርሖ-ብልሒ [ኤኣይ] ዝተፈጥረ ዕርቃነን ምስሊ ዝረኣያ መንእሰያት ኣዋልድ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምስ ተዘርገሐ ኣዴታት ሰንቢደን። 

ብሰብሰርሖ ብልሒ ዝተፈጥረ ዕርቃን ስእሊ ኣዋልድ ንኣደታተን ኣሰንቢዱ

ኣብ ኢትዮጵያ ተጻብኦታት ደው ንምባል  ውዕል ፕሪቶርያ ካብ ዝፍረም ድሕሪ ኣስታት ሓደ ዓመት፡ ኣብታ ሃገር ገና ግፍዒታት፡ ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ይፍጸሙ ከምዘለዉን ዓለመለኻዊ ኮሚሽን ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ጸብጻብ ኣጠንቂቝ። 

'ድሕሪ ውዕል ፕሪቶርያ'ውን እንተዀነ ገበናት ኲናት ይቕጽል ኣሎ'- ሕቡራት ሃገራት

ፖሊስ ስጳኛ፡ ቀጥታዊ ፈነወ እትመርሕ ንዝነበረት ጋዜጠኛ ጾታዊ ትንኮያ ፈጺሙ’ዩ ንዝበሎ ስጳኛዊ ውልቀሰብ ቀይዱ።

መቐመጫ ጋዜጠኛ ተናኺፉ ዝተበሃለ ውልቀሰብ ተኣሲሩ

ሞት ቲባ ኣብ መላእ ዒራቕ ብዛዕባ "ቅትለት ክብሪ" ዝበሃሉ ሕግታታ ተቓውሞታት ኣለዓዒሉ፡ እቲ ጉዳይ ኣብታ ዓቃባዊ ኣተሓሳስባታት ዓብላሊ ዝዀነላ ሃገር ደቂ ኣንስትዮ ብኸመይ ከም ዝረኣያ ዘጉልሕ እዩ።

ብኣቦኣ ዝተቐትለት ኮዀብ ዩትዩበር

ኣብ ቆጵሮስ ንሓንቲ ብሪጣንያዊት በጻሒት ብምዕማጽ ዝተጠርጠሩ ሽዱሽተ እስራኤላውያን ኣብ ቀይዲ ከም ዝኣተዉ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እስራኤል ሓቢሩ።

ዓመጽ ከም ዝፈጸሙ ዝተጠርጠሩ ሽዱሽተ እስራኤላውያን ተኣሲሮም

ኣብ መጀመርታ 2020 ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተኣከበ መረዳእታ ከምዘመልክቶ፡ ኣስታት 160 ሚልዮን ህጻናት ንግዱድ ዕዮ ዝተቓልዑ ነይሮም። ነዚ ንምውጋድ ዝግበር ዓለማዊ ፃዕሪታትን ምዕባለታቱን ድማ ድሕሪ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ኣብ ዘለዎ ደው ከምዝበለ ይሕብር። 

ሓላፍነት ስድራ ክጾሩ ዝግደዱ ዘለዉ ሚልዮናት ህጻናት ዓለም

ፖሊስ፡ ዋላ እኳ እቲ ምፅራይ ኣብ ከይዲ እንተሃለወ: እቲ መንቀሊ ሞት: ሓደጋ መኪና እንተይኮነስ መበገሲኡ ብዘየገድስ ደይ መደይ ኢልካ ዝተፈፀመ ቅትለት ከምዝኾነ ይኣምን።እቲ ሓደጋ ምስ ተፈፀመ ኣብቲ ቦታ ብቕፅበት ዝተረኸበት ፖሊስ ትራፊክ ኣብ ፅርግያ ዝወደቐ ኣስከሬን ብኣምቡላንስ ናብ ሆስፒታል ዓይደር ከምዝውሰድ ገይራ።

መቐለ: ዓይነ መርፍኡ ዘይተረኸበ ቅትለት ዘውዱ ሃፍቱ

ሎረን ቴይለር ኣብ 2010 ብሓደ ኣባል ፖሊስ ክትዕመጽ ከላ ጓል 16 ዓመት ጥራይ እያ ነይራ።

መሰላት ደቂ ኣንስትዮ