ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ፖሊስ ዩጋንዳ ኣብ መቀደሲ ሓደ ንነብሱ ከም ባህላዊ ሓኪምን ፈዋስን ዝገልጻ ዩጋንዳዊ 24 ሽክናታት ሰብ ከምዝረኸቡ ገሊጾም።

ዩጋንዳ፡ ኣብ ቤት መቕደስ ሓደ 'ባህላዊ ሓኪም' 24 ሽክናታት ሰብ ተረኺቡ

ቍጽሪ ናይቶም ናብ ኣውሮጳ ክስደዱ ተስፋ ብምግባር ናብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝበጽሁ ኣፍሪቃውያን እናወሰኸ ይእኸይድ ኣሎ። ኣብ 2023፡ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቱኒዝያ ካብቲ ኣብ 2020 ዝነበረ ብ209 ሚእታዊት ዝበዝሑ ስደተኛታት ከምዝመዝገበ ይገልጽ።


'ህይወት ዝሃበትኒ እንኮ ሓጐስ፡ ብጭካነ ተመንጢለ'

ኣብ ምብራቓዊ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ብሰንኪ በዲዶ-ህበይ ልዕሊ 450 ሞት ተመዝጊቡ እዩ። ልዕሊ ኵሉ ግን ህጻናት ከምዝተሃሰዩ ይንገር።

በዲዶ-ህበይ፡ ህጻናት ዝያዳ በቲ ሕማም ይህሰዩ ኣለዉ

ኣብ ብሩንዲ ብዙሓት ሰባት በዲዶ-ህበይ (ኤምፖክስ - ‘mpox’) እንታይ ምዃኑ ንቕሓት የብሎምን።

'ብዙሓት ኣይፈልጥዎን፤ ዝፈልጥዎ ድማ ኣብ ሃገሮም ይዝርጋሕ ከምዘሎ ኣይፈልጡን'

እታ ጓል 22 ዓመት መንእሰይ፡ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝካየድ ሻምፕዮን ዓለም ክትሳተፍ እትኽእል ወረቐት ስደተኛነት ምስ ዝወሃባን ሰነድ መገሻ ምስ እትረክብን ጥራይ እዩ። ቃለ መሕትት ዑቕባ ካብ እትጽበ ድማ ዳርጋ ዓመት ኣቑጺራ ኣላ።

ትርሓስ ቃለመሕትት ዑቕባ እንተዘይገይራ ዓለማዊ ውድድራት ክሓልፋ እዩ ተባሂሉ

እቲ ኣብ 2019 ኣብ ቦትስዋና ዝተረኸበ 1758 ካራት ዝነበሮ ኣልማዝ ኣብታ ሃገር ዝተረኸበ ዝዓበየ ኣልማዝ ኮይኑ’ዩ ተመዝጊቡ ጸኒሑ።

ቦትስዋና፡ ካብ ዓለም ካልኣይ ዝዀነ ገዚፍ ኣልማዝ ተረኺቡ

ዳርጋ ንፍርቂ ዕድሚኡ፡ ኣብ ትሕቲ ድልድል ዝነብር ዘለ ሊያው ሳዓዱ፡ ንነብሱ ከም "ዋርድያ" ናይቶም ኣብኡ ዝተጸንበሩዎ ካልኦት ብዙሓት ገዛ ዘይብሎም ሰባት ገይረ ይርእያ።

'ኣብ ትሕቲ ድልድል ካብ ዝድቅስ 30 ዓመት ገይረ'

ኢሳ ሃያቱ ኣብ ታሪኽ ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ኣየካትዕን።

ዒሳ ሓያቱ፡ ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ዘበረኸ ኣፍሪቃዊ

እዚ ሕማም ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ንፈለማ እዋን ምርኣዩ ደወል መጠንቀቕታ'ኳ እንተዀነ፡ እዚ ከጋጥም ከም ዝኽእል ግን ትጽቢት ዝተገበሮ እዩ።

ሓደገኛ ቫይረስ በዲዶ-ህበይ ንፈለማ እዋን ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ተረኺቡ

እቲ ኲናት ካብ ሚያዝያ 2023 ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ ኰይኑ ንልዕሊ 25 ሚልዮን ሰባት ዝጸለወ ሰብኣዊ ቅልውላው ምዃኑ ይፍለጥ። እንተዀነ እቲ ብኣድማዒ መንገዲ ነታ ሃገር ዘመሓድር ዕጡቕ ሓይሊ ሱዳን ናብቲ ዘተ ልኡኽ ከምዘይሰድድ ገሊጹ ኣሎ።

ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ብዘተ ሰላም ከብቅዕ ተኽእሎ ኣሎ’ዶ?

ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ውሽጢ ኣፍሪቃን ካብኣ ወጻእን ዝያዳ ናይ ምልባዕ ተኽእሎኡ "ኣዝዩ ዘተሓሳስብ'ዩ" ኢሉ።
"ነዚ ለበዳ ደው ንምባልን ህይወት ንምድሓንን ዝተዋደደ ዓለምለኻዊ ምርብራብ ኣገዳሲ'ዩ" ክብል እውን ኣተሓሳሲቡ።

ውድብ ጥዕና ዓለም በዲዶ-ህበይ ህጹጽ ዓለማዊ ስግኣት ምዃኑ ኣዊጁ

ማእከል ምክልኻል ሕማማት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሓድሽ ተርእዮ ዝርግሐ በዲዶ-ህበይ ህጹጽ ስግኣት ህዝባዊ ጥዕና ምዃኑ ብሰሉስ 13 ነሓሰ 2024 ብወግዒ ኣዊጁ። እዚ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝዝርጋሕ ዘሎ ሕማም ዕቱብ ኣተሓሕዛ ዘድልዮ ምዃኑ፡ ሽማግለ ሞያውያን ምክልኻል ሕማማት ኣፍሪቃ እቲ ዝተወስደ ውሳነ ብቭ፡ሉእ ድምጺ እዩ ኣጽዲቕዎ።

ሕማም በዲዶ ህበይ ስለምንታይ'ዩ ኣሻቓሊ ኮይኑ ዘሎ?

መብዛሕትኦም በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉን ዝሞቱን ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ እዮም። ኣብዚ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 8000 ሰባት በቲ ሕማም ዝተለኸፉ ክዀኑ እንከለዉ ልዕሊ 300 ሰባት ድማ ሞይቶም።

ህጹጽ ስግኣት ጥዕና ኣፍሪቃ ምዃኑ ዝተኣወጀ በዲዶ-ህበይ እንታይ እዩ? ምክልኻሉ ኸ ይከኣል ዶ?

ኣብ ዓለም ዝለዓለ መጠን ዓርሰ-ቅትለት ዝፍጸመላ ንእሽቶ ኣፍሪቃዊት ሃገር

“ነበርቲ ነቶም ዝተረፉ ሬሳታት ንኸውጹኡ ኣብቲ ስፍራ ኣብዝኣተዉሉ እዋን፣ሓደሽቲ ምህማም መሬት ይኽሰቱ ብምህላዎም ፈታኒ ጌርዎ ኣሎ። ካልእ ሓደጋ ክይክሰትን ተወሳኺ ሓዘን ክይመጸእን ኢልና ድማ ነቲ ናይ ድልያ ስራሕ ደው ኣቢልናዮ ኣለና።” 



ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ዘጋጠመ ምህማም መሬት ዓሰርተ ሓደ  ሰባት ቀቲሉ

ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ኣዝየን ክቀራረባ ጸኒሐን እየን። እቲ ኣብ 2011 ከም ሰብኣዊ ጻዕሪ ዝጀመረ ርክብ ሕጂ ናብ ዓሚቝ ስትራተጂያዊ ሽርክነት ተቐይሩ ኣሎ። እዚ ድማ ቍጠባዊ ሓገዝ፡ ፕሮጀክትታት ትሕተ-ቅርጽን ወተሃደራዊ ደገፍን ዘጠቓልል እዩ።

ሽርክነት ሶማልያን ቱርኪን ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብኸመይ ክጸልዎ እዩ? 

ኣቦ መንበር ልኡላዊ ቤት ምኽሪን ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊትን ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ከም ዝተረፈ፡ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ነቢል ዓብደላ ንቢቢሲ ኣረጋጊጹ። ንሓይልታት ወሃቢ ህጹጽ ደገፍ - ዳዕመ ሰሪዕ ብምኽሳስ፡ "እቲ እንኮ ጸላኢ ሰራዊት ሱዳን ዝዀነ ሓይሊ እዩ፡" ኢሉ። 


ኣልቡርሃን ካብ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ድሒኑ ተባሂሉ

“ክሳብ ክንደይ ዘይትፈልጥ ስለ ዝኰነት’ያ? ኣፍሪቃውያን ካብ ኣኻውሕ ዝተዓዳደጕ ድዩ መሲልዋ? ዝያዳ ክትጓዓዝን ነቲ ብዘሕዝን መልክዑ ዝተሃነጸ መግዛእታዊ ኣተሓሳስብኣ ክትቕይርን ኣለዋ” ክብል ሓደ ተጠቃሚ ማሕበራዊ ሚዲያ ኣብ ኤክስ ቁጥዕኡ ገሊጹ።

ቲፋኒ ሓድሽ፡ ንዜጋታት ዚምባብወ ዘቘጥዐ ኣካታዒ ርእይቶኣ እንታይ'ዩ? 

'ሓቂ ንምዝራብ ክንደይ ሰብ ከም ዝቐተልኩ ኣይዝክሮን። ገሊኦም 100 ይብሉ።  . . . ገሊኦም ድማ 40 . . . ንዘረባ ክጥዕም ግን 50’ዮም ንበል' ኢሉ። ቀታሊ ሰብ ምንባሩ ዝስምዖ ስምዒትን ኣብቶም ግዳያት ዘለዎ ኣረእእያን'ውን ብዘገርም መገዲ ንቢቢሲ ኣዋጊዑ'ሎ። 


ጸለምቲ ሰባት 'ሃዲኑ' ዝቐትል ዝነበረ ውልቀሰብ እንታይ ይብል?

ቱር ዲ ፍራንስ ኣብ 1903’ዩ ጀሚሩ፡ ኣብ ቀዳማይን ኣብ ካልኣይን ኲናት ዓለም ብድምር ንዓሰርተ ዓመታት ዝተቋረጾ ገዲፍካ ሎሚ ዓመት ንመበል 111 ግዚኡ’ዩ ተኻይዱ።
ኣብዚ ውድድር ከኣ ኣርባዕተ ማልያታት ንሽልማት ዝውሃባ ኣለዋ፡ ብጫ፡ ቀጠልያ፡ ቀይሕ ነጠብጣብ ዘለዋ ጻዕዳ ማልያን ጻዕዳ ማልያን እየን።  እዘን ማልያታት እንታይ'ዩ ትርጕመን?


ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ንዕዉታት ዝወሃብ ማልያታት ትርጕሙ ትፈልጡዎ'ዶ?

ቢንያም ግርማይ ቻምፕዮን ኤርትራ ኮይኑ ኣይፈልጥን’ዩ፡ ኣብዚ ሎሚ ዓመት ዝተኻየደ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ሳልሳይ ምስ ወጽአ ምስ ሃገራዊት ተሌቪዥን ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ኣብ ኤርትራ ብዙሓት ንፉዓት ተቐዳደምቲ ስለዘለዉ “ንዓይ ካብ ቻምፕዮን ኤርትራ ክኸውን ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ መድረኽ ክዕወት ይቐለኒ” ኢሉ ነይሩ።
እዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ኣዝዩ ብዙሕ ጸጋታት ናይ ቅድድም ብሽክልታ ከምዘሎ ዘርኢ’ዩ።


ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ታሪኽ  ዝሰርሕ ዘሎ ኣፍሪቃዊ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሃብቱ ብልዕሊ 400 ሚልዮን ዶላር ከም ዝወሰኸን እዚ ድማ 13.9 ቢልዮን ዶላር ዝተጻረየ ሃብቲ ክውንን ከም ዘኽኣሎን ፎርብስ ኣብቲ እዋን ገሊጹ ነይሩ።

ኣፍሪቃዊ ቢልየነር ዳንጐተ፡ ካብ ሃገሩ ወጻኢ ገዛ የብለይን ምባሉ የዘራርብ

ኣብዚ ቀረባ እዋን ዩኒሴፍ ዘውፅኦ ፀብፃብ ከም ዘመልክቶ፡ ኣብ መላእ ዓለም ልዕሊ 230 ሚልየን ደቂኣንስትዮ ዝተፈላለየ ዓይነት መጠን ዘለዎ ምኽንሻብ ኣብ ልዕሊአን ተፈፂሙ’ዩ።