ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ካርቱም ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መንጎ ወተሃደራዊ መራሕቲ ሱዳን ብዝተፈጥረ ግጭት ብውሕዱ ሸሞንተ ኢትዮጵያውያን ከም ዝተቐትሉ ገሊጹ።

ኣብ ግጭት ሱዳን ብውሕዱ 8 ኢትዮጵያውያን ተቐቲሎም

ሱዳን፡ ኣብ መንጎ እቶም ጀነራላት ዘሎ ናይ ስልጣን ንሕንሕ ካበይ ዝጀመረ እዩ?

ኣብ ሱዳን ብፍላይ ኣብታ ቀንዲ ማእከል ኲናት ኰይና ዝቐነየት ካርቱም፡ ኵነታት እናጸንከረ ብምምጽኡ ብዙሓት ነበርቲ ነታ ከተማ ገዲፎም ይሃድሙ ከምዘለዉ ክንገር ጸኒሑ እዩ። እዚ ኰይኑ ግን፡ ኣብዚ ዝርአ ዘሎ፡ ህይወት ኣድሕን ህድማ፡ ሓያለ ኤርትራውያን ካብ ካርቱም ክሃድሙ እንከለዉ፡ ኣብ ከባቢ ከሰላ ኣብ ዝበጽሑሉ እዋን ብኣስገዳድ ናብ ኤርትራ ክኸዱ ይግበር ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረጋጋጽ።

ካብ ካርቱም ዝሃደሙ ኤርትራውያን ‘ብግዴታ’ ንኤርትራ ይኣትዉ ኣለዉ

መንግስታት ብሪጣንያ፡ ኣሜሪካ፡ ፈረንሳን ካልኦትን ዲፕሎማሰኛታቶምን ስድራቤቶምን ካብ ሱዳን ምውጽኦም ዝገልጽ ዜና ኣብ ዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተሰሚዑ ኣሎ። እዚ ዝኾነ፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ክልተ ተጻረርቲ ወተሃደራዊ ሓይልታት ኲናት ድሕሪ ምውልዑ ኮይኑ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ካርቱም ብዝተፈጸመ ደብዳብን ተዅስን ሓሙሽተ ሰራሕተኛታት ረድኤት ዝርከብዎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት  ተቐቲሎም እዮም። 

ሃገራት ብኸመይ እየን ዜጋታተን ካብ ዞባ ኲናት ዘውጽኣ 

ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን እቶም ኣብ ሱዳን ኣብ ኲናት ዝርከቡ ወገናት ካብ ፍርቂ ለይቲ - 24 ሚያዝያ ጀሚሩ ን72 ሰዓታት ዝጸንሕ ምቍራጽ ተዅሲ ክገብሩ ከምዝተሰማምዑ ገሊጹ። ኣብዚ ወርሒ ግጭት ካብ ዝለዓል ንደሓር እዚ እንተወሓደ ንሳልሳይ ግዜ ዝተኣወጀ ምቍራጽ ተዅሲ ኰይኑ፡ እቶም ካልኦት በርዒኖም እዮም። 
 ብሊንከን ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቱ፡ ነቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ ብጽቡቕ ከም ዝቕበልዎ ብምግላጽ፡ ንቐዋሚ ምቍራጽ ተጻብኦን ሰብኣዊ ሓገዛትን ምስ መሻርኽቲ ኣካላት ክሰርሑ ምዃኖም ኣተንቢሁ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ተቐናቐንቲ ሓይልታት ተዅሲ ደው ንምባል ተሰማሚዖም

ድሕሪ እቲ ንዓሰርተ መዓልታት ዝቐጸለ ኲናት፡ ተስፋ ዝቘረጹ ሰባት ካብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ክወጽኡ ሓያል ጻዕሪ ይገብሩ ምህላዎም ማሕበር ቀይሕ መስቀል ሓቢሩ። እቶም ብዘይ መግብን ማይን ዝተረፉ ሰባት ነቲ ኵነታት ክጻወርዎ ከቢድ ከምዝዀነን፡ ኣብ ርእሲኡ ገሊኦም ሆስፒታላት ስራሕ ከምዘቋረጻን’ውን ይግለጽ፤ እቶም ካብ ካርቱም ዝወጹ ሰባት ካብ ጐደናታት ዘይተላዕሉ ሬሳታት ከምዘለው ተዛሪቦም።

ካርቱም፡ ዓቕለጽበታዊ ፈተነ ንምህዳም

ብዙሓት ሃገራት ሰራሕተኛታት ኤምባሲን ካልኦት ዜጋታተንን ንምውጻእ ይጓየያ ኣለዋ። ዛጊት 1,000 ዜጋታት ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ሱዳን ከምዝወጹ ሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ እቲ ሕብረት ጆሰፕ ቦረል ሓቢሩ። ፈረንሳ ኣብ ካርቱም በቲ ግጭት ብምስጋእ ኣብ ካርቱም ዝርከብ ኤምባሲኣ ክትዓጹ ተገዲዳ'ላ።

ቅልውላው ሱዳን፡ እዋናዊ ምዕባለታት 10ይ መዓልቲ 

ዲፕሎማሰኛታት ብሪጣንያን ስድራቤቶምን ብ"ዝተሓላለኸን ቅልጡፍን" ስርሒት ካብ ሱዳን ከም ዝወጹ ቀዳማይ ሚኒስተር ሪሺ ሱናክ ኣረጋጊጹ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ዓባይ ብሪጣንያ ዲፕሎማሰኛታት ካብ ካርቱም ኣውጺኣ

ቅልውላው ሱዳን፡ ዲፕሎማሰኛታትን ዜጋታት ካልኦት ሃገራትን ይወጹ ኣለዉ

ፕረዚደንት ኣሜሪካ ጆ ባይደን፡ ሰራዊት ኣሜሪካ ዲፕሎማሰኛታታን ስድራቤቶምን ካብ ካርቱም ሱዳን ከምዘውጽአ ገሊጹ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣመሪካ ዜጋታታ ካብ ካርቱም ኣውጺኣ

ሱዳን፡ እቲ ኣብ መንጐ ሰራዊት እታ ሃገርን፡ ሓይልታት ህጹጽ ደገፍን ዝካየድ ዘሎ ግጭት ጸንኪሩ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ ኣዋን፡ ኣብታ ሃገር ዝጸንሑ ዲፕሎማሰኛታትን ዜጋታትን ኣሜሪካ፡ ብሪጣንያ፡ ፈረንሳን ቻይናን ካብታ ሃገር ብነፋሪት ክወጽኡ ምዃኖም ሰራዊት ሱዳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። 

ቅልውላው ሱዳን፡ ወጻእተኛታት ካብ ሱዳን ክወጽኡ ምዃኖም ሰራዊት ሱዳን ኣፍሊጡ

እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ንሰለስተ መዓልቲ ዝጸንሕ ምቁራጽ ተዂሲ ክግበር ከምዝተሰማምዑ ይግለጽ ኣሎ። እንተኾነ ግን፡ ሎሚ ምሸት'ውን ከተማ ካርቱም ካብ ድምጺ ተዂሲ ከምዘይዓረፈት ጸብጻባት ካብታ ከተማ ይገልጹ ኣለዉ።
እንተኾነ ግን፡ ሎሚ ምሸት'ውን ከተማ ካርቱም ካብ ድምጺ ተዂሲ ከምዘይዓረፈት ጸብጻባት ካብታ ከተማ ይገልጹ ኣለዉ።

ቅልውላው ሱዳን፡ እዋናዊ ምዕባለታት 7ይ መዓልቲ

ውግእ ሱዳን ከብቅዕ ዝጽውዕ ናይ ደገ ጸቕጢ ይውስኽ ኣሎ

ኣብ መንጎ ብጀነራል ኣል-ቡርሃን ዝምራሕ ሃገራዊ ሰራዊትን ብጀነራል ሕመድቲ ዝምርሑ ሓይልታትን ክካየድ ዝቐነየ ውግእ ሎሚ'ውን ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እታ ሃገር ቀጺሉ ውዒሉ። ኣብቲ 6ይ መዓልቱ ሒዙ ዘሎ ውግእ ብውሕዱ 270 ሰባት ተቐቲሎም ኣለዉ።

ግጭት ሱዳን፡ እዋናዊ ምዕባለታት 6ይ መዓልቱ ዝቐጸለ ረጽሚ

ብሰንኪ'ቲ ኣብ ሱዳን ብፍላይ ኣብ ካርቱም ዝቕጽል ዘሎ ውግእ፡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝርከብዎም ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሱዳናውያንን ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራትን ዝዀኑ ሰላማውያን ሰባት ንርእሰ ከተማ እታ ሃገር - ካርቱም ገዲፎም ይሃድሙ ከም ዘለዉ ዝወጽ ዘሎ ሓበሬታታት የመልክት።
ሃገራት ድማ ዜጋታተን ንምውጻእ ዝተፈላለየ ጻዕሪታትን ርክባትን ይገብራ ምህላወን ይግለጽ ኣሎ።

ሰባት ካብ ካርቱም ይሃድሙ ኣለዉ፤ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ከ?  

እቲ ግጭት ቅድሚ ምውልዑ፡ ልዑል ወጥሪ'ዩ ነይሩ። ውግእ ክለዓል እዩ ተባሂሉ ግን ትጽቢት ኣይተገብረን። ሱዳናውያን፡ እቶም ጀነራላት ፍልልያቶም ብዘተ ክፈትሕዎ እዮም ዝብል እምነት ነይርዎም። ንሳቶም ግን ካልእ ጐነጻዊ መንገዲ መሪጾም፤ መጻኢ ሱዳን እውን ኣብ ሕቶ ኣትዩ። እዚ፣ ኵነታት በዚ እንተቐጺሉ ንጐረባብቲ ሃገራት ዝህልዎ ጽልዋ’ውን ኣቕሊልካ ዝርእ ኣይኰነን፤ በዚ መሰረት፡ ጐረባብቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስዚ ጉዳይ ሱዳን ዝህልወን ምትእስሳር ንምድህሳስ፡ ቢቢሲ ንኽልተ ተንተንቲ ፖለቲካ እዚ ዞባ ኣዘራሪቡሎ፤

ቅልውላው ሱዳን ንጐረባብቲ ሃገራት ብኸመይ ይጸልወን?

ኣብ ከባቢ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱምን ኣብ ጥቕኡ ዝርከብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ጠቕላሊ እዚ ሰራዊት ሱዳን ከቢድ ተዂሲ ከምዝወዓለ ጸብጻባት ካብታ ከተማ ሓቢሮም። 

ግጭት ሱዳን፡ ቀንዲ ምዕባለታት 5ይ መዓልቲ

ክልቲኦም ጀነራላት፡ ትማሊ ካብ ሰዓት 6፡00 ኣጋ ምሸት ጀሚሩ ን24 ሰዓታት ተግባራዊ ዝኸውን ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ከምዝበጽሑ በብወገኖም ገሊጾም ነይሮም። ኣብ ከምዚ ኵነታት፡ ዊልያም ሩቶ ካብ ኬንያ፡ ሳልቫ ኪር ካብ ደቡብ ሱዳንን እስማዒል ዑመር ገለ ካብ ጅቡቲን ኣብ ካርቱም ዝገብርዎ ጻዕሪ ምሽምጋል፡ ክሳብ ክንደይ ውጽኢታዊ ክኸውን ይኽእል?

መራሕቲ ሰለስተ ጐረባብቲ ሃገራት ጀነራላት ሱዳን ንኸዘራርቡ ካርቱም ክኣትዉ እዮም

ብሰንኪ እዚ ኣብ መንጐ ሰራዊት እታ ሃገርን ሓይልታት ቅልጡፍ ድጋፍን (RSF) ዝቕፅል ዘሎ ውግእ ነበርቲ ሕፅረት ምግብን ማይን ኣጋጢምዎም።

ሱዳን፡ ተዅሲ ደው ናይ ምባል ተስፋ ቅሂሙ

ኣብ ርእሰ ከተማ ሱዳን እትነብር ሓንቲ ተቐማጢት ኣብ ካርቱም ንራብዓይ መዓልቲ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ዝስተ ማይ ከምዘይብላ ንቢቢሲ ሓቢራ።

ግጭት ሱዳን፡ ውግእ ኣብ ዝሕይለሉ ዘሎ ኣገልግሎት ማይን መብራህትን የቋርጽ

ግጭት ሱዳን፡ ኣብ ልዕሊ ቃፍላይ ዲፕሎማሰኛታት ኣሜሪካን ኣምባሳደር ሕብረት ኣውሮጳን መጥቃዕቲ ተፈጺሙ።

ግጭት ሱዳን፡ ኣስታት 200 ሰባት ቀቲሉ ዘሎ ወግእ ሰሉስ'ውን ቀጺሉ ውዒሉ

ሓይልታት ወሃቢ ህጹፍ ደጋፍ፡ ንገያሾ ወጻእተኛታትን ንሰብኣዊ ሓገዝ መተሓላለፊ ውሑስ መስመራት ንምኽፋት ምእንቲ ኽከኣል ን24 ሰዓታት ተዅሲ ደው ንምባል ተሰማሚዑ።

ተቐናቐንቲ ሓይልታት ሱዳን ብዛዕባ ምቁራጽ ተጻብኦታት እንታይ ኢሎም?

ደድሕሪ ከቢድ ነትጒ ንሰማይ ዝቝለል መሪርን ጸሊምን ትኪ፡ ካብን ናብን ዝቀባበል ሮኬትን ጠያይትን፡ ድምጽን ተዅስን ነፈርቲ፡ ኣብ ነበርቲ ከቢድ ፍርሕን ስግኣትን ፈጢሩ ኣሎ።
ኣብ ዋና ከተማ ሱዳን ካርቱምን ኣብ ሓያሎ ካልኦት ክፋላት እታ ሃገርን ዝጸንሐ ህይወት ሃንደበት ናብ ዝኸፍአ ኵነታት ተቐይሩ’ሎ። ቀንዲ ዋናታት ‘ቲ ግጭት ክልተ ጀነራላት እዮም። ዓብደልፋታሕ ኣል-ቡርሃን መራሒ ሰራዊት ሱዳን፡ ከምኡ እውን ሕሜቲ ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ፡ ሓላፊ ሓይልታት ወሃብ ህጹጽ ደገፍ ፓራኮማንዶን እዮም። ኣቐዲሞም ክልቲኦም ሰብኪዳን ብምዃን ተሓባቢሮም  ዕልዋ መንግስቲ ፈጺሞም። ሕጂ ደኣ እንታይ’ዩ  ኣባኢስዎም?


ቅልውላው ሱዳን፡ ብኸቢድ ተፋጢጦም ዘለው ጀነራላት ቡርሃንን ሕሜቲን

እዚ ግጭት ኣብ መንጐ እሙናት ወተሃደራዊ መራሒ ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃንን፡ ምክትል ፕረዝደንት እቲ ቤት-ምኽሪ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ- ሕሜቲ፡ ዝእዘዝ ሓይሊ ቅልጡፍ ድጋፍን እዩ ዝካየድ ዘሎ። እዚ ግጭት ሳልሳይ መዓልቱ ኣብ ዝቐጸለሉ፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ሓይልታት፡ ኣብ ካርቱም ወሰንቲ ስትራተጅያዊ ቦታታት ከም ዝተቘጻጸሩ እዮም ዝገልጹ። ብሰንኪ’ዚ ዛያዳ ግዳያት ዝዀኑ ሲቪል ኰይኖም፡ ዛጊት 100 ሰባት ከም ዝተቐተሉን፡ 1100 ዝዀኑ ከም ዝቘሰሉን ይንገር። 