ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ኣልፋሸር፡ ሰሜን ዳርፉር ብሓይልታት ዳዕመ-ሰሪዕ ዝተኸበቡ ኣሽሓት ሲቪላት፡ ኣብ ጸበባ ይርከቡ። ኵነታቶምን መዓልታዊ ህይወቶም እንታይ ይመልስ? ቢቢሲ ካብቶም ተሸሚሞም ዘለዉ ተመዛበልቲ ኣዘራሪቡ ኣሎ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ‘ቍርሲ ሎሚ ጽባሕ ኣይድገምን’

ኣፋንታዥያ ማለት ሓንጎል ከም ኣካል ኣተሓሳስባ ስእለ ኣእምሮ ክፈጥር ዘይምኽኣል’ዩ። ክኢላታት፡ ኣፋንታዥያ ከም ሕማም፡ ጸገም ወይ ጉድለት ኣካል ኣይገልጽዎን’ዮም። የግዳስ፡ ከምቲ ብተፈጥሮ በየነይቲ ኢድና ከምንጽሕፍ እንፈለጥ፡ ከምኡ ኣእምሮና ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ዘመልክት ባህርይ ከምዝዀነ’ዮም ዝገልጹም።


‘ዕውር ኣእምሮ’ እንታይ ማለት እዩ?

ገጻት ማሕበራዊ ሜድያ ከም ሓደ መጋባእያ ቤትፍርዲ ተሓሲቡ፡ ወነንቲ ወይ ኣካየድቲ ሜድያታት ከም መርማሪ ኣካል (ፖሊስ) ወይ ኣሸማገልቲ፣ ተዓዘብቲን ሰማዕትን ድማ ከም ሰማዕቲ ጉዳይ (ደያኑ) ሰብ ጉዳይ ከም ከሳስን ተኸሳስን ብምዃን ብዙሓት ተኣፈፍቲ ጉዳያት ክዝትየሎምን ካብኡ ሓሊፎም ክመሳኸሩሎምን ምርኣይ እናተለምደ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ግን ብቕንዕና ፍታሕ ንምምጻእ ድዩ?

ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ዝቕላዕ ዘሎ ውልቃዊ ጉዳያት ብሓቂ ፍታሕ ንምርካብ ድዩ?

መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን መዓልቲ ኣዴታት ምስቲ ካብ ባህሊ ምዕራባውያን ዝመጸ ጽንብል እዮም ዘተኣሳስርዎ። ይኹን’ምበር ኣብታ ሃገር ነዊሕ ዝጸንሐ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣዴታት ኣሎ። 

‘ኣንትሮሽት’፡ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣደታት

ዕድል ተጠቃምነት ኢንተርነት ዝረኸቡ ህጻናት ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ብዝርእይዎ ነገራት ዘስዕበሎም ሓደጋታት ካብ ዝዀነ እዋን ንላዕሊ ኣሰካፊ እናዀነ ይመጽእ ምህላዉ ክኢላታት የጠንቅቑ።

ኢንተርነት ሓደጋኡ ንህጻናት ኣሰካፊ ኰይኑ፤ ‘እንታይ ደኣ’ዩ ዝግበር?’

እዚ ኵነታት መብዛሕትኡ ግዜ ብጌጋ ሕማም ፓርኪንሰን ወይ ሃንቲንግተን ተባሂሉ እዩ ዝፍለጥ ነይሩ። ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ግን፡ ብሓቂ ሓድሽ ኵነታት ምዃኑ ኣረጋጊጾም’ዮም። ኣብ ሓንጎል ብዝፍጠር ምትእኽኻብ ሓጺን ስለ ዝመጽእ ድማ ኒውሮፈሪቲኖፓቲ ኢሎም ሰመይዎ።


ምጕዓዝ፡ ምዝራብን ምብላዕን ከይተረፈ ዝኸልእ ሕማም እንታይ እዩ?

ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ እስላማዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ፡ ን2ይ ዓመታዊ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣመልኪቱ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት መዘራረቢ ኰይኑ ጸኒሑ’ዩ። ትሕዝቶኡን ዝለዓል ዘሎ ነጥቢታትን ስክፍታን ከኣ እዚ ጽሑፍ ዳህሲስዎ'ሎ፤

ኢትዮጵያ፡ ግዝረት ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ውሳነ ዑለማ ስለምንታይ ኣካታዒ ኰይኑ?

መንሽሮ ብልዕቲ ሳሕቲ ዘጋጥም’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ መላእ ዓለም ግን ተርእዮታትን መጠን ሞትን እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ።

መንሽሮ ብልዕቲ፡ ምጕንዳብ ዘስዕብ ንዓለም ዘሰክፍ ዘሎ ብዝሒ

ነበርቲ ቲበት፡ ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ ኣብ ሓደጋ ዝኣተዉ ኣብ መበል 14 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጹ ገዳማት ቲቤት ይርከብ።



ብደቂ ኣንስትዮ ዝዕቀቡ ዘለዉ ጥንታዊ ገዳማት

ካብ ክሊማዊ ጭንቀታት ክሳብ ፋይናንሳዊ ጉዳያት ከምኡ’ውን ጥዕናዊ ሕልኽላኻት ዘለው ስግኣታት ምኽንያት ብደረጃ ዓለም፡ ቁጽሪ ቈልዓ ክወልዳ ዘይደልያ ደቂ ኣንስትዮ ይወስኽ ኣሎ፤ ዓለማዊ መጠን ወሊድ ክኣ ይንኪ።

ጥንስን ኣደነትን ነጀው ዝብላ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ

ኣብዚ ሕጂ እዋን ክልተን ልዕሊኡን ኰይንካ ምስ ዘይትፈልጦም ሰባት ምንባር ልሙድ እዩ። ግን እንታይ ይመስል?

ስለ ምንታይ’ዩ ምስ ዘይትፈልጦ ሰብ ሓቢርካ ምንባር ዝያዳ ሕጕስ ዝገብር?

እቲ ንመፈተኒ ተባሂሉ ወነንቲ ኣኽላባት ምስ ኣኽላባቶም ፊልም ንኽርእዩ ዘፍቀደ ሲነማ-ሲቲ ብምሉኦም ቲኬታት ክሸይጥ ብምኽኣሉ ኣዕጋቢ ውጽኢት ኣርእዩ ኣሎ።

'ኣኽላባት ናብ ሲነማ ምውሳድ ንዓና ብዙሕ ትርጕም ኣለዎ'

ብመሰረት እቲ ውጥን ኣብ መጀመርታ 5,700 ሓተቲ ዑቕባ እዮም ናብ ሩዋንዳ ክግዕዙ መደብ ተታሒዙ ነይሩ። ይኹን’ምበር ካብኣቶም እቶም 3,557 ደሃዮም ክርከብ ከምዘይከኣለ ሰነዳት ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት የመልክቱ። ብመሰረት እቶም ሰነዳት፡ እቶም ደሃዮም ንቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ኣፍሊጦም ናብ መዳጎኒ ክኣትዉ ዝኽእሉ 2,143 ሓተቲ ዑቕባ ጥራይ እዮም።


ውጥን ሩዋንዳ፡ ክስጎጉ ዝተበሃሉ ሓተትቲ ዑቕባ ይሃድሙ ኣለዉ ድዮም?

ናብ ሩዋንዳ ዝግበሩ ቀዳሞት በረራታት ንምድላው ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ስደተኛታት ገፊፍካ ኣብ ቀይዲ ምእታው ክጅመር ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ወጻኢ ኣፍሊጡ። እዚ ዝተበሃለ፡ ዘ ጋርድያን፡ ስደተኛታት ካብ ሎሚ ሰኑይ ጀሚሩ ናብ መጽንሒ ማእከላት ክሰጋገሩ ከምዝጅምሩ ድሕሪ ምግላጹ እዩ።


ናብ ሩዋንዳ ንዝግዕዙ ስደተኛታት ግፋ ክጅመር እዩ ተባሂሉ

ምልእቲ ብርሃነመስቀል፡ ኣብ ሱዳን ተወሊዳ ኣብ ኣመሪካ ኮሎራዶ እያ ዓብያ። ጓል 17 ዓመት ምስ ኰነት ነይሩ ንፈለማ እዋን ናብ ትግራይ ዝመጽአት። ምልእቲ፡ ኣደ ሰለስተ ቈልዑን ኣላይት ብርክት ዝበሉ ዋኒናትን ፕሮጀክታትን ከምኡ’ውን ፕረዚደንት ማሕበር ተጋሩ ኮሎራዶ እያ።

ቡን ኣፍሪቃ እናላለየ ንሰብኣዊ መሰላት ዝቃለስ ካፈ ምልእቲ ብርሃነመስቀል

ናብራ ንምቕያር ብዝብል ሃረርታ፡ ኣብ ገሊኡ ድማ ብሰንኪ ፖለቲካውን ጸጥታውን ኵነታት፡ ሓያለ ዜጋታት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ናብ ኣውሮጳ ክስደዱ ጸኒሖምን ኣለዉን። ኣብተን ሃገራት ምስ ምጅማር ሓድሽ ናብራ፡ ምምላኽ ቋንቋን ባህልን፣ መስርሕ ምውህሃድ... ዝኣመሰለ ዝገጥሞም ብሆታት ንምርኣይ ኣብ ኢጣልያ ዝነብሩ ገለ ስደተኛታት ኣቕሪብና ኣለና።

ኢጣልያ፡ ንኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ስደተኛታት ክሳብ ክንደይ ምችእቲ እያ?

ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ብዛዕባ ክንዮ-ባህርያዊ ፍጻመታት እምነት ዘለዎም ሰባት ሒደት ኣይኰኑን። ኣብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን እውን እንተዀነ፡ ክንዮ-ባህርያዊ ፍጻመታት ከምዘጋጠሞም ዝዛረቡ ኣለዉ። ከምዚ ዝበሉ እምነታት ግን ስለምንታይ ክሳዕ ሕዚ ጸኒሖም? ገለ ረብሓ ክህልዎም ይኽእል’ዶ ይዀን?

ሳይንስ ብዛዕባ መናፍስቲ ምውታን እንታይ ይብል?

ኣማን ኣብ ጐደና ምስ ፈነውዎ፡ መንገዲ ስለዘይፈልጦ ሸለብ ገለብ እናበለ ኣብቲ ናብ ጐንደር ዝወስድ ጽርግያ ሒዙ እናኸደ እንከሎ ኣጋጣሚ መማህርቱ ርእይዎ'ዮ ብስንባደ ‘ኣማን መጺኡ ኣማን መጺኡ' ኢሉ ብጉያ ንጐረቤት ረኺበዮ ኢሉ ጸዊዑ። 

ኣብ ኢትዮጵያ ተጨውዩ ዝቐነየ ኤርትራዊ ቈልዓ ተለቒቑ

ቡን ካብ ፍረ ናይቲ ፈለማ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ተኽሊ ቡን ኣራቢካ ዝመጽእ እዩ። ኣፈ ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ካልዲ ዝተባህለ ሓደ ጓሳ፡ ኣጣሉ ፍረታት ቡን ምስ በልዓ፡ ሓይለንን ሓጎሰንን ከም ዝውስኽ ምስ ኣስተብሃለ ባዕሉ ክፍትኖ ቀሲብዎ። ካብኡ ንደሓር፡ ደቂ ዓዲ፡ ዝተቐልወ ቡን ክውሕጡን ወይ ካብ ቆጽሊ እቲ ተኽሊ ሻሂ ክሰርሑን ጀመሩ።

ቡን ግን ብኸመይ እዩ  ዝውቱር መነቓቅሒ ክኸውን ክኢሉ?

ኣብ ሞቃድሾ፡ ርእሰ ከተማ ሶማልያ፡ ኣብ ዝርከብ ገማግም ባሕሪ ኣብ ሑጻ ዝተተኽሉ ሽዱሽተ ነዋሕቲ ካብ ኮንክሪት ዝተሰርሑ ዓንዲታት ኣለዉ።ማዕበል ሰማያዊ ህንዳዊ ውቅያኖስ ነዞም ዓንዲታት ከይተንከፈ ኣየብርን። ካብኡ ንላዕሊ ግን፡ ኣብዞም ዓንዲታት ብርክት ዝበሉ ዘሕዝኑ ፍጻመታት ተፈጺሞም እዮም።


ከም መረሸኒ’ውን ዘገልግል ሜዳ ኵዕሶ እግሪ

"ኣቦይ ሰብ ቀቲሉ ድዩ?"- መዘክር’ቲ ጋዜጠኛ

ኢትዮጵያ፡ ወሰኽ ክራይ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራይ ክግበር ዝጠልብ ኣዋጅ ኣጽዲቓ። እዚ ድማ ብተቖጻጻሪ ኣካል መንግስቲ ዝውሰን እዩ።


ኢትዮጵያ፡ ሓዱሽ ዝጸደቐ ኣዋጅ ክራይ መንበሪ ገዛ እንታይ ይብል?

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሰንኪ ሕማም ኵሊት ንብረቶም ሸይጦም ኣብ ኢድ ሰብ ዝወደቝ ብዙሓት እዮም። እቲ ሕማም እናኸበደ እንተኸይዱ ዝሓመሙ ብህይወት ንኽጸንሑ፡ እንተወሓደ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ዳያሊሲስ ክገብሩ ይግደዱ።

ኣነባብራ