ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኢማን፡ ኣብ ከተማ ደሴ እያ ተወሊዳ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ ዓብያ።
ድሕሪኡ ግን ሓትነታታ ናብ ዘለዋሉ ስዑዲ ዓረብ ብምኻድ ዝበዝሐ ዕድሚኣ ኣብኡ ኣሕሊፋቶ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፡ ሓዳር መስሪታ ክልተ ቈልዑ ወሊዳ።
ንሳ ከም እትብሎ እንተዀይኑ፡ ቦኽሪ ውላዳ ክሳብ ሓሙሽ ዓመት ዕድሚኣ ምዝራብ ኣይትኽእልን ነይራ።

ኢማን መሓመድ፡ ዛንታ እታ ስልማታ ሸይጣ ማእከል ኦቲዝም ዝኸፈተት ኣደ

ዘይምጥዓስ ኣገዳሲ ክፋል ደቂ ሰባት እዩ - ንብዙሓት ድማ ከም ማሕበራዊ ልዕለ ሓይሊ ኰይኑ የገልግል።

ገለ ሰባት ስለ ምንታይ'ዩ ጣዕሳ ወይ ሕፍረት ዘይስምዖም?

ንኣነባብራኻን ዝሰማማዕን ቅቡል ጐናዊ ሳዕቤናት ዘለዎን መከላኸሊ ጥንሲ ምርካብ ኣጸጋሚ'ዩ። እዞም መድሃኒታት፡ ጽቡቕን ሕማቕን ሳዕቤን ከም ዘለዎም ክኢላታት ጥዕና ይገልጹ። 


መከላኸሊ ጥንሲ ንደቀንስትዮ ምቾት ይኸልአን፤ ደቂተባዕትዮ እንተወሰዱ'ዶ ይሓይሽ?

ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ ዝነጥፉ ቻትቦታት፡ ተበጻሕነት ኣገልግሎት ጥዕና ኣእምሮ ከመሓይሹ ይኽእሉ እዮም፤ እቲ ረብሓ ግን ካብቲ ክስዕብ ዝኽእል ሓደጋ ዝበለጸ ምዃኑ ኣይተረጋገጸን።

ኣእምሮኹም ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ ክፍወስ ምፈቐድኩም'ዶ?

ብርክት ዝበሉ ሰባት ብዙሓት ሰባት ዝቐተሉ ሰባት ክርእዩ እንከለው ብሓፈሻ 'ሳይኮፓት' እዮም - ወይ ዝዀነ ጣዕሳን ተደናጋጽነትን ኣይስምዖምን ኢሎም ይድምድሙ።

ጭካነን ቅትለትን ትላበሶ ድዩ ትወርሶ?

ጸብጻብ ኦፍኮም ኦንላይን ኔሽን 2024 ከም ዝሕብሮ፡ ካብ ጠቕላላ ዓበይቲ ህዝቢ ዓባይ ብሪጣንያ እቶም 29 ሚእታዊት ኣብ ግንቦት 2024 ብኢንተርነት ፖርኖግራፊ ከም ዝረኣዩ ይሕብር።

'ጾታዊ ርክብ ክገብር ምስጀመርኩ ምስቲ ብቪድዮ ዝርእዮ ዝነበርኩ ተደናጊሩኒ' 

ኣብ መፋርቕ 80ታት ዕድሚኣ እትርከብ ማግሬት ቾላ፡ ምስ ዓለም "ለጀንዳሪ ግላማ" ብዝብል’ያ ተላልያ። ልዕሊ 225 ሽሕ ተኸታተልቲ ኢንስታግራማ ድማ ብዘደንቕን ጸወታ ዝመልኦን ምርኢት ፋሽን ዘርእዩ ስእልታታ ይፈትውዋ።
ሚስ ቾላ "ነዞም ክዳውንት ክኽደን ከለኹ ቅድሚ ሕጂ ብዘይተሰምዓኒ መንገዲ ፍልይ ዝበለ ስምዒት ይስምዓኒ። ሓድሽን ህያውነትን ይስምዓኒ" ክትብል ንቢቢሲ ተዛሪባ።

ብኣጋጣሚ  ምልክት ፋሽን ዝኾነትን ዝና ዝረኸበትን እኖሓጎ ካብ ገጠራት ኣፍሪቃ

‘ቬጋኒዝም’፡ ብፍላይ ድማ ንዓበይቲ ሰባት ጥዕና ዘለዎ ኣመጋግባ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ክትዓት'ውን ኣሎ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ መጽሔት ‘ቢኤምሲ ሜዲሲን’ ዝተሓትመ ኣካታዒ መጽናዕቲ፡ እዚ ኣመጋግባ ኣብ ዕድመ ክህልዎ ዝኽእል ረብሓታት ኣጉሊሑ።
እዚ ድማ  ንእርጋን ብኣድማዒ መንገዲ የደንጉዮ እዩ ዝብል እዩ።

ኣብ ኣጋ እርጋን ‘ኣሕምልቲ-ጥራይ’ ምምጋብ ሳዕቤን ኣለዎ'ዶ?

ኣብ ኣመሪካ ዩኒቨርሲቲ ቤይሎር ምስዚ ዛዕባ ዝተሓሓዝ መጽናዕቲ ዘካይድ ማይክል ስኩሊን፡ ወለንተኛታት ንዘሳተፋ ክልተ ጉጅለታት ዝተፈላለየ ዕማማት ሂቡ። ነታ ሓንቲ ጉጅለ እቶም ወለንተኛታት ቅድሚ ምድቃሶም ኣብታ መዓልቲ ዘዕወትዎም ኵሎም ዕማማት ብዝርዝር ክጽሕፉ ሓቲትዎም። ንካልኣይ ጉጅለ ድማ ብዛዕባ እቲ ንጻባሕን ኣብ ዝቕጽሉ ሒደት መዓልታትን ክሰርሕዎም ዘለዎም ዕማማት ብዝርጽር ክጽሕፉ ሓቲትዎም። ብዝገርም ኵነታት ድማ ወለንተኛታት እታ ካልኣይቲ ጉጅለ እዮም ብድሕሪኡ ቀልጢፎም ክትድቅሱ ዝኸኣሉ።

ኣብ እዋን ድቃስ ዘጨንቑና ነገራት ብኸመይ ንኣልዮም? 

ሓደ እዋን እቲ ደራሲ “ዋላ ሓንቲ ክገብር ስለዘይክእል እየ ዝጽሊ፤ ልበይ ስለ ዝተሰብረ እየ ዝጽሊ። ክጽሊ እየ፤ ምኽንያቱ ደቂሰ ይኹን ነቒሐ ከምኡ ምግባር ኣገዳሲ ምዃኑ ወትሩ ናብ ውሽጠይ ስለዝመላለስ። (ጸሎት) ንፈጣሪ ኣይቅይሮን፤ ነዓይ ግን ይቕይረኒ እዩ” ኢሉ ነይሩ።


ክንጽሊ እንከለና ኣብ ሓንጐልና እንታይ ይፍጠር?

ሽታ መሮር ዕምባባ ሽላን፡ ጥዕምቲ ጨና፡ ዘልመድክኒ ጨና፡ ጥዕምቲ ጨና ኣደስ ገለ ኣብ ደረፍቲ ትግርኛ ንኣፍቀርቶም ብተምሳል ጥዑም ጨና ዝደረፍረወን ደርፍታት’የን።
ሰባት ካብ ኣካሎም ጥዑም ወይ ሕማቕ ሽታ ከመንጭዉ’ውን ተሰሚዕና ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ንጉስ ፈረንሳ ነበር ንጉስ ልዊስ መበል 14 ምስ ጨና ኣዝዩ ፍሉይ ፍቕሪ ከምዝነበሮ’ዩ ዝግለጽ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክፍሉ ብጨና ሃገግ ዝብሉ ዕንባባታት ክግበረሉ ይእዝዝ ነይሩ። ንጉስ ዝኣዘዞ ከኣ ኣብ ሰዓታ ከተፍ’ያ።
ኣብቲ ንሱ ዝንቀሳቐሰሉ ቀጽሪ ገዝኡ ከይተረፈ ብጥዑም ጨና ከምዝድፍደፍ ይገብር ምንባሩ ይግለጽ።


ሳይንስ፡ ሽታ ሰብነትና ምስ ጥዕናናን ባህሪናን ምትእስሳር ኣለዎ ድዩ?

ብእንግሊዝኛ ፎብያ ወይ ድማ ብትግርኛ ዘይርትዓዊ ፍርሒ ማለት ሰባት ዝዀነ ሓደጋ ዘስዕብ ምኽንያት ኣብ ዘይብሉ እዋን ዘጋጥም ፍርሒ እዩ።

ብዛዕባ ዘይተለምዱ ፍርሒታት እንታይ ትፈልጡ?

እዞም መጻምዲ፡ ኣብ ደቡብ ምብራቕ ኢንግሊዝ ኣብ እትርከብ ምምሕዳር ኤሰክስ ጥቓ ቼልምስፎርድ’ዮም ዝነብሩ ነይሮም።

ኣቦኣን ኣዲኣን ቀቲላ ምስ ሬሳኦም ክትነብር ዝጸንሐት ጓልኣንስተይቲ 

ንዓማዊላ መጥባሕቲ ሕክምና ቢቢኤል ተካይድ ዶክተር ሶፊ ሾተር፡ “ዝበዝሓ ዓማዊለይ እቲ ሕክምና እንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥኦን” ትብል።

መቐመጫ ዘግዝፍ ሕክምና ‘ቢቢኤል’ እንታይ’ዩ? ስለምንታይከ ስግኣት ፈጢሩ?

ብጭብጢ ዘይኰነስ ብተደጋጋሚ ስለዝተበሃሉን ብእምነት ተዓቂቦም ዝጸንሑን ጽውጽዋያት ዝተወሰኑ ክንነግረኩም።

ንሓንጎልና ዝምልከቱ 7½ ግጉይ ፅውፅዋያት

ኣብ 1992 ኣብ ከተማ ኣጅመር ዝተዓመጸት ግን ሱሽማ ጥራይ ኣይኰነትን። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እታ ከተማ ብጉጅለ ሃብታማት ደቂ ተባዕትዮ ዓመጽን ታህዲደ-ምቕላዕ ዘጋጠመን ግዳያት 16 እየን፤ ኵለን ድማ ተማሃሮ እየን ነይረን።

‘ድሕሪ 32 ዓመታት ዝወሃብ ፍትሒ፡ ፍትሒ ኣይኰነን’

ንድቃስ-ኣልቦነት ዝኸውን ቀሊል መፍትሒ ከምቲ እትጽበይዎ ኣይኮነን። 

ስእነት ድቃስ፡ እንሆ ዘይትጽበይዎ ቀሊል መፍትሒ

መረዳእታ ሃገራዊ ኤጀንሲ ፖሊስ ጃፓን ከምዘመልከቶ ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 2024 በይኖም ዝነብሩ ዝነበሩ 37,227 ሰባት ኣብ ገዝኦም ሞይቶም ተረኺቦም። ካብዚኦም እቶም 70 ሚኢታዊት ከኣ ዕድሚኦም 65 ዓመትን ልዕሊኡን እዮም።

ጃፓን፡ ኣብ 2024 ጥራይ ኣስታት 40 ሽሕ ሰባት ኣብ ገዝኦም ሞይቶም ተረኺቦም

ኣብ ለንደን ኮሌጅ ሕክምና ጥንስን ማህጸንን ሮያል እትሰርሕ ቤሪን ታዝካን፡ "ብልዕቲ ነፍሲ ወከፍ ጓል ኣንስተይቲ ዝተፈላለየ'ዩ" ትብል።
"ናይ ነብሲ ወከፍ ጓልኣንስተይቲ ብልዕቲ ብቅርጺ፡ ብዓቐንን ብጨናን ዝተፈልየ'ዩ" ክትብል ተረድእ።

ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ጥዕና ብልዕቲ ደቂ ኣንስትዮ ዘንጸላለዎ ሓደጋ

 ዴዣ ቩ ካብ ፈረንሳኛ ዝተወሰደ ቃል ኰይኑ ‘ድሮ ዝተረኣየ’ ዝብል ትርጉም ኣለዎ። ናብ ትግርኛ ክንመልሶ እንከለና ድማ ‘ዊንታ’ ማለት እዩ።


ሕሉፍ ተመኵሮ ይድገም ከምዘሎ ተሰሚዕኩም'ዶ ይፈልጥ? 

ካብ 14 ወርሒ ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ኣብ ሰዓት ብማእከላይ ገምጋም 107 ሕቶታት ከምዝሓቱ መጽናዕታት የመልክቱ! እዚ ማለት ኣብ ሓንቲ ደቒቕ ኣስታት ክልተ ሕቶ ማለት እዩ።

ደቅኹም ዘልዕልዎም ሕቶታት የሰልክይኹም’ዶ?

ፋጎሳይቶሲስ፡ ዋህዮታት ሓንጎልና ንካልኦት ንኣሽቱ ዋህዮታት ወይ ሞለኪዩላት (ዝነኣሰ ኣሃዱ) ካብ ስርዓተ ኣእምሮ ንምእላይ ዝሽፍንሉ ወይ ዝበልዕሉ መስርሕ’ዩ። 

ሓንጎልና ንገዛእ ርእሱ ይበልዕ ድዩ?

ወዲ 16 ዓመት ካናዳዊ ሉክ ማርቲን፤ “ማሕበራዊ መራኸብታት እንተዘይሪኤ ገለ ነገር ዝጎደለኒ ኰይኑ ይስምዓኒ” ይብል።
"ማሕበራዊ መራኸቢ ዝበሃል ኣይርእን ክብል እኳ ኣይክእልን እየ" ክብል ንቢቢሲ ወሲኹ ተዛሪቡ።
ገለ ሰባት ድማ ምስ ስማርት ስልክታት ዘለዎም ምትእስሳር ነተን ዘመነዎት እናገደፉ እተን ንምድዋልን መልእኽቲ ንምጽሓፍን ጥራይ ዘገልግላ ስልክታት ክጥቀሙ ጀሚሮም ኣለዉ።

ወልፊ ፌስቡክን ቲክቶክን ንምንካይ ኣማራጺ ኮይነን ዘለዋ ስልክታት

ፎብያ ዘለዎም ሰባት፡ ጽዑቕን ኣዝዩ ዘይምችኡን ግብረ መልሲ ፍርሒ ከጋጥሞም ተኽእሎ ኣሎ፤ ሓደ ሓደ ግዜ እቲ ስምዒት ልዕሊ ዓቕሞም ክኸውንን ንመዓልታዊ ህይወቶም ክጸሉን ይኽእል እዩ።

ጥዕና ስነ ኣእምሮ