ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ሓደ እዋን ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ (ኣይኤስ) ካብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሶርያ ኣብ መላእ ምዕራብን ሰሜናዊን ዒራቕ ዝዝርጋሕ ሰፊሕ መሬት ይቈጻጸር ነይሩ። እዚ ጅሃዳዊ ጕጅለ ኣብ 2023 ርኡይ ምንቁልቋል ከምዘርኣየ ብቢቢሲ ሞኒተርን ዝተኣከበ መረዳእታ ይሕብር።

ጕጅለ እስላማዊ መንግስቲ - ዳዕሽ ኣብ 2023 ኣበይ ኣሎ?

እስራኤል ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኣል-ማጋዚ ዝፈጸመቶ መጥቃዕቲ ኣየር ብውሕዱ 70 ሰባት ከም ዝቐተለ ሚኒስትሪ ጥዕና ቓዛ ኣፍሊጡ።

እስራኤል ኣብ መዓስከር ብዝፈጸመቶ መጥቃዕቲ ኣየር 70 ሰባት ከምዝሞቱ ተገሊጹ

ሰፊሕ ክፋል የመን ዝቈጻጸሩ ዘለዉ ዕጡቓት ሑቲ፡ ነተን ናብ እስራኤል ዘቕንዓ ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፋ መራኽብ ዒላማ ብምግባር፡ መራኽብ ንግዲ ክጨውዩን ሚሳይላት ክትኩስን ምጽንሖም ይፍለጥ። 

ኣመሪካ ትመርሖ ሓድሽ ወተሃደራዊ ተበግሶ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደንን

እዞም ጕጅለታት ኣብ ልዕሊ እስራኤል መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዘለዎም ድልውነት ሓደ እኳ እንተዀነ፡ መጻኢ መንግስቲ ፍልስጤም ብኸመይ ክመሓደር እዩ፣ ተራ ሃይማኖት ከ እንታይ ይዅን ኣብ ዝብሉ ኣውራ ጉዳያት ግን ከም ዝፈላለዩ ይንገር።

ኣብ ቓዛ ክንደይ ዕጡቓት ጕጅለ ኣለዉ? በዓል መን ከ እዮም?

እስራኤል ነቶም ‘ሰራውር ደም ሓማስ’ ምዃኖም እትገልጾም ኣብ ቓዛ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝተሃነጹ በዓቲታት ንምዕናው ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝያት ወተሃደራዊ ስጕምትታት ክትወስድን ንገሊኦም ክተዕንውን ጸኒሓ ኣላ። 

እስራኤል ንገለርያታት ሓማስ ብማይ ባሕሪ ከተዕለቕልቘ ትኽእል ድያ? 

ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ነታንያሁ ነቲ ስምምዕ ንምንዋሕ ድሉው ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ። ኮይኑ ግና እቲ ውዕል ምስ ኣብቀዐ ሓማስ ንምጥፋእ መጥቃዕቱ ከምዝቕጽል ተዛሪቡ።

ምቁራጽ ተዂሲ እሰራኤልን ሓማስን ብክልተ መዓልቲ ክናዋሕ ምዃኑ ቐጠር ኣፍሊጣ

እታ ‘ኤም ኪው9’ [MQ9] ዝዓይነታ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣመሪካ ብሓይልታት ሑቲ ምስተወቐዐት ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ምውዳቓ ሓደ በዓል ስልጣን ሓቢሩ።

ድሮን ኣመሪካ ብኢራን ብዝድገፉ ዕጡቓት የመን ተሃሪማ ወዲቓ

ኣብቲ ካብ ዘይተፈልጠ ምስጢራዊ ቦታ ኮይኑ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ እቲ ሓማስ ኣንጻር እስራኤል ዘካይዶ ዘሎ ውግእን ተቓውሞን፡ "ሚእቲ ካብ ሚእቲ ናይ ፍልስጤም" ምዃኑ ተዛሪቡ።

ግጭት እስራኤልን-ሓማስን፡ መራሒ ጉጅለ ሕዝቦላህ እንታይ ኢሉ?

ኣብ መንጐ እስራኤልን ሓማስን ዘሎ ግጭት እናሓየለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ዘይተጸበናዮ ምዕባለ ተቐልቂሉ ኣሎ፤ ቻይና ኣብ መንጐ ክልቲኡ ወገን ሰላም ክወርድ ሽምግልና ጀሚራ ኣላ። እንተዀነ ንኽዕወት ዝድርቱ ገለ ማሕንቘታት ኣለዉ።

ቻይና ካብ ኲናት እስራኤል - ሓማስ እንታይ እያ ትደሊ ዘላ?

ሪፓብሊክ ቱርኪ ብ29 ጥቅምቲ መበል 100 ዓመታ ጸንቢላ። ብኣቦ ቱርኪ ዝፍለጥ ኣታተርክ፡ ዘመናዊትን ካብ ሃይማኖት ነጻ ዝኾነት ሃገር ይሓልም ኔሩ። ፕረዚደንት ረሲፕ ታይብ ኤርዶሃን ነቲ ኦቶማን ቱርኪ ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኻት ዝነበሮ ጽልዋ ናይ ምምላስ ድሌት ኣለዎ።

ኤርዶሃን፡ ንቱርኪ ዓለማዊት ጐብለል ናይ ምግባር ሕልሙ ይገሃድ ዶ ይኸውን? 

ኤርትራ ምስ እስራኤል ፍሉይ ምስጢራዊ ዝምድና ከምዘለዋ ካብ ገለ ሃገራት ዓረብ ብመገዲ ማዕከናት ዜና፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ብተደጋጋሚ ክሲ ከቐርበላ ጸኒሑ እዩ።


ኣብ ኤርትራ መደበር እስራኤል ተጠቒዑ ድዩ? ኤርትራኸ እንታይ ትብል?

ኣሜሪካ፡ ብተደጋጋሚ ንእስራኤል ዘይናጋዕ ደገፍ ከም እትገብር ቃል ትኣቱ ኣላ፤ ነዚ ድማ ብወተሃደራዊ ሓገዝ ደጊፋቶ እያ። ኣብቲ ዞባ ዝነበረ በሰላታት ሕሉፍ ምትሕልላኽ ገና ኣይሓወየን ዘሎ፤ ስለዚ ደረት ምትእትታው ኣሜሪካ ኣበይ ኣሎ?

ኣሜሪካ ማዕረ ክንደይ ንእስራኤል ክትከላኸለላ ትኽእል?

ብሕጽር ዝበለ ኣገላልጻ፤
ጸረ-ሴማውነት፤ ንኣይሁድ ከም ህዝቢ ፍጹም ምጽላእ ወይ'ውን ብዝተፈላለየ መገዲ ዝግለጽ፡ ኣብ ልዕሊኦም ግጉይ ኣረኣእያን ስምዒትን ምሕዳር ኰይኑ ንነዊሕ ዘመናት ዝጸንሐ እዩ።
ጸረ-ጽዮናውነት፤ ንህላወ ሃገረ እስራኤል ምቅዋም ተባሂሉ ክግለጽ ይከኣል።

ጸረ-ሴማውነትን ጸረ-ጽዮናውነትን እንታይ እዩ?

ትካላት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት እቲ ኣብ ሞንጐ እስራኤልን ሓማስን ዝቕጽል ዘሎ ጐንጺ ጠጠው ክብል ይሓታ ኣለዋ። ቀዳማይ ሚኒስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ግን፡ ምቁራጽ ተጻብኦ “ንሓማስ ኢድ ምሃብ’ዩ” ብምባል ነቲ ዝቐርብ ዘሎ ጻውዒታት ነጺጉ።

ኔታንያሁ፡ ‘እዚ እዋን ኲናት’ዩ’ ብምባል ምስ ሓማስ ተኹሲ ደው ምባል ነጺጕ

ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል፡ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ ጀኒን ኣብ ዝርከብ "ቀጽሪ ግብረሽበራ" ዝበለቶ ከምዘጥቅዐ ተገሊፁ። 

እስራኤል፡ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ መጥቃዕቲ ፈፂማ

ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን እስራኤል ኣብ ቓዛ ንዝርከብ ነፍሲ ወከፍ ጥርጡር መሕብኢ ሓማስን ፍልስጤማዊ እስላማዊ ጅሃድን መኽዘን ኣጽዋርን ክሃርም ጸኒሑ’ዩ፡ ኣብዚ መስርሕ ድማ ብርክት ዝበሉ ሰላማውያን ሰባት ከምኡ’ውን ውሑዳት ኣዘዝቲ ሓማስ ቀቲሎምን ኣቝሲሎምን ኣለዉ። እስራኤል ኣብ ቓዛ ዝተሓነየትሉ ወራር ዘይጀመረት ደኣ ስለምንታይ እዩ?

እስራኤል ንቓዛ ቅድሚ ምውፋራ ዘጨነቓ ዘይተፈትሐ እንተታት?

ሕዝቡላህ፡ ብኢራን ዝድገፍ፡ ሺዓ እስልምና ዝእምነቱ ፖለቲካዊ ውድብን ጉጅለ ኣባላት ፓርላማ ሊባኖስን ኮይኑ ካብ 1992 ጀሚሩ ብ ሓሰን ነስረላሕ ይምራሕ። እቲ ስሙ ንባዕሉ ኣምላኻዊ ውድብ ማለት እዩ። 

ሊባኖስ ዝመደበሩ ጸረ-እስራኤል ምንቅስቓስ ሕዝቡላህ እንታይ እዩ?

እቲ መርበብ ገለርያታት ነቲ ሰራዊት ንዘለዎ ቴክኖሎጅያውን ስለያውን ብልጫታት እውን ከምዘፍሽልን፡ ንናይ ከተማታት ውግእ ኣጸጋሚ ከም ዝገብሮን ንወተሃደራት እስራኤል ከቢድ ሓደጋ ከም ዝኸውንን  ዶክተር ሪቸሞንድ-ባራክ ትገልጽ።

ገለርያታት ሓማስ፡ ብኸመይ እዮም ንእስራኤል ኣጸገምቲ ኰይኖም ዘለዉ?

እስራኤላዊት ኣዳላዊት ፊልም ሻይሊ ኣታሪን ውልዶ ጓላን፡ ሰብኣያ ምስቶም ዕጡቓት ኣብ ዝቃለሰሉ ዝነበረ እዋን ካብ ገዛአን ኣምሊጠን ን27 ሰዓታት ብምሕባአን ብህይወት ተሪፈን።

ህልቂት ኪቡዝ፡ 'ምስ ህጻን ጓለይ ን27 ሰዓታት ተሓቢእና'

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዝሃቦ ርእይቶ፡ እቲ ውግእ ናብ ዞባዊ ግጭት ከምርሕ ከምዝኽእል ዘመላኽት፡ ዝሃቦ እቲ ዝሓየለ መጠንቀቕታ’ዩ።

ኢራን፡ ንእስራኤል ብትሪ ኣጠንቂቓ

ኣገልግሎት ስለያ እስራኤል ነቲ ብፍልስጤማውያን ዕጡቓት ዝተፈጸመ ከቢድ መጥቃዕቲ ኣቐዲሙ ምክልኻል ብዘይምኽኣሉ ኣብ ትሕቲ ክትትል ይርከብ።  

ግብጺ ቅድሚ መጥቃዕቲ ሓማስ ንእስራኤል ኣጠንቂቓ ነይራ ድያ?

ብዙሓት ሰባት፡ ዕጡቓት ሓማስ ኣብ ከባቢ ቓዛ ኣብ ዝርከቡ ማሕበረሰባት ድላዮም ኣብ ዝፈጸሙሉ ነዊሕ ሰዓት፡ ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ኣበይ ነይሮም ኢሎም ይሓቱ። ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ወተሃደራውን ስለያውን ዓቕሚ እስራኤል፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ እቲ ዝበለጸ ኣብ ዓለም ድማ ሓደ ካብቶም ብሉጻት ከም ዝዀነ ክሕሰብ ጸኒሑ እዩ።

እስራኤል መጥቃዕቲ ሓማስ ንምምካት ስለምንታይ ደንጒያ?

ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዶብ ምስ ሊባኖስ ምስ ዕጡቓት ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ሓደ ላዕለዋይ መኮነን እስራኤል ከም ዝተቐትለ ሰራዊት እስራኤል ኣረጋጊጹ።

ሓደ ላዕለዋይ መኮነን እስራኤልን ዕጡቓትን ብወገን ዶብ ሊባኖስ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት ተቐቲሎም 

ብሓፈሻ ኣብ ናይዚ ዓመት መወዳእታ ዘለዋ ሰለስተ ኣዋርሕ፡ ጠለብ ነዳዲ ካብ ቀረብ ክዛይድ ትጽቢት ከምዘሎ ዝሓበረት እታ ክኢላ ስነ-ቝጠባ "እዚ ድማ ንምውሳኽ ዋጋታት ከምዘጠናኽር" ኣተንቢሃ።