ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

'ኣውቶ-ብሩዌሪ ሲንድሮም' ብውሽጣዊ ምብልዕላዕ ፈንገስ ወይ ባክተርያ ኣቢሉ ኣብ ስርዓተከስዐ፡ ጓንጓ ኣፍ ወይ ስርዓተ ሽንቲ ኤታኖል (ኣልኮል) ዝፍጠረሉ ብዓቢኡ ምስጢራዊ ኩነታት እዩ።

ኣብ ውሽጢ ከብዶም ኣልኮላዊ መስተ ዘፍርዩ ሰባት

ኣብ መላእ ዓለም 100 ሚልዮን ዝግመቱ ሰባት ንዝኾነ ይኹን ዓይነት ሕክምና ምላሽ ዘይህብ ከቢድ ሕማም ጭንቀት (ቃዝኖት) ኣለዎም፤  30 ሚኢታዊት ከኣ ነብሰ ቅትለት ንምፍፃም ይፍትኑ።

ንኸቢድ ጭንቀት ክሕክም ተስፋ ዝተገበረሉ 'ኣስማታዊ' - ቃንጥሻ

ጀንደ ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ንሕክምና ናብ ሱዳን ከይዱ፡ ክሳብ ሕጂ ብወጻኢታቱ ከምኡ’ውን ቀረባ ፈለጥቱ ብዝገበሩሉ ሓገዝ ክሕከም ከም ዝጸንሐ ኸኣ ተፈሊጡ'ሎ።

ስነጥበባዊ ሚኪኤል እምሃጽየን ‘ጀንደ’ እንታይ’ዩ ኣጋጢምዎ?   

ኣብ መንጐ ሓንጐል ክልተኦም ጾታ ዘሎ ፍልልይ ብሰንኪ ጾታኦም’ዩ ኢልና ቅድሚ ናብ መደምደምታ ምብጻሕና ብመርትዖታት ክነደግፎ ኣለና። 
ነዚ ንምርዳእ ሓንጐል ክልቲኡ ጾታ ዝተዋቐረሉ ፈሊጥካ ምትንታን ኣገዳሲ’ዩ። እቲ ፍልልይ ተፈጥሮኣዊ እንተዀይኑ ኣብ መዋቕር ሓንጐልና ፍልልይ ክህሉ ኣለዎ። 

ሓንጎል ደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ፍልልይ ኣሎዎ ድዩ? 

ሂፕኖሲስ፡ ሕጂ ንመህሰይቲ ዘስዕቦ ጸገም ጸቕጢ፡ ንቃንዛ፡ ንጭንቀትን ንካልኦት ጸገማትን ሓያል ሕክምናዊ መስርሕ ክኸውን ከምዝኽእል መርትዖታት እናወሰኹ ይኸዱ ኣለዉ። 

ሓይሊ ሂፕኖሲስ፡ ብዘይ መድሃኒት ቃንዛ ንምፍዋስ ዘኽእል ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕክምና

 ኣብ 1960ታት፡ ሉዊስ ዋይዝ ሰርቪስስ ዝበሃል ትካል ምርዓም፡ ኮነ ኢሉ ንመጽናዕቲ ብውሑዱ 10 ስሩዕ ዕሸላት ማናቱ ወይ ስሉሳት ቆልዑ ፈላልዩ ንዝተፈላለዩ ስድራቤታት ሂቡ። 

ንመጽናዕቲ ብዝብል ንዓመታት ተፈላልዮም ዝዓበዩ ማናቱ ዝተራኸቡሉ ኣጋጣሚ

እታ ዶሊ ተባሂላ ትጽዋዕ ናይ መጀመርታ በጊዕ ካብ ትዳቐል ንደሓር፡ ነዊሕ መንገዲ ዝተጓዘ ድቕለት (ክሎኒንግ) ድሕሪ 25 ዓመታት እውን ከምቲ ኣብ መጀመርታ ዝነበሮ ኣገዳስን ኣካታዕን ኣርእስቲ እዩ።

ኣብ ገዛ ንዘዕበይዎም እንስሳታት ክሎን ዝገብሩ ዘለዉ ሰባት

 "ታሪኻዊ ህሞት" ከም ዝውክል ዝተገለጸ ውጽኢት ፈተነ፡ ሕማም ኣልዛይመር (ሕማም ረሲዕ) ከምዘዝሕል ተስፋ ሂቡ'ሎ።

ንሕማም ኣልዛይመር ዘዝሕል ‘ታሪኻዊ መድሓኒት’ 

ፈተነ ዝተኻየደሎም ወለንተኛታት ኣብ ናይ ቃላት ምዝካር ጸወታታት ዝሓሸ ኣፈጻጽማ ከምዘርኣዩ ዝተገለፀ ኮይኑ፡ እዚ ለውጢ ድማ ኣብ ቅጽበታዊ "ናይ ስራሕ" ዝኽሮምን ናይ ነዊሕ ግዜ ዝኽሮምን ከምዝተረኣየ ተመራመርቲ ሓቢሮም።

ሓንጎልና እንተወሓደ ንሓደ ወርሒ ናይ ምዝካር ዓቕሙ ክውስኽ ዘነቓቕሕ ቴክኖሎጂ

ሓደ ሰብ፡ ዘይምለስ ምቍራጽ ስርዓተ ዑደት ደምን ስርዓተ ምስትንፋስን ወይ ዘይምለስ ምቍራጽ ኵሉ ስርሓት ምሉእ ሓንጐል እንተጋጢምዎ፡ ሞይቱ ክበሃል ከምዝኽል ሰብ ሞያ ጥዕና ይገልጹ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ዝርከብ፡ ብዘይፍወስ ሕማም ዝሳቐ ወይ ዘይምለስ ዕውለት ዘጋጠሞ ሰብ ዩተነዢያ (euthanasia) ይግበረሉ እዩ። ዩተነዢያ፡ 'መሓሪ ቅትለት' ተባሂሉ’ውን ዝጽዋዕ ኰይኑ ብዘይ ቃንዛ ወይ ነቲ ኣርቲፊሻል ሕክምናዊ ሓገዝ ህይወት ብምቍራጽ ንኽመውቱ ምግባር ዘኽእል መስርሕ እዩ። 

ብዘይፍወስ ሕማም ተሳቕዩ፡ ህይወቱ ንኽትሓልፍ ዝተወሰነሉ ህጻን መን'ዩ? 

እዚ ሕጂ ዝነግረኩም ዛንታ፡ ኣብ መወዳእታ ዘመነ ስልጣን ደርግ፡ ኣብ ወለጋ፡ ወረዳ ሆሮ ጉድሩ፡ ሻምቡ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ዝጅምር ዛንታ ፍቕሪ ንእስነት፡ ምፍልላይ፡ ደግሲ ፍቕሪ፡ ሓዳርን፡ እንደገና ምፍልላይን እዩ።

ድሕሪ 20 ዓመታት ተራኺቦም ሓዳር ዝመስረቱ ፍቝራት፡ ንኻልኣይ ግዜ ደኣ እንታይ ፈለዮም? 

እቲ ቅድሚ 600 ዓመታት ተራእዩ ዝነበረ ሕማም ኣብ ኣውሮጳ፣ እስያን ሰሜን ኣፍሪቃን ብዓሰርተታት ሚልዮናት ዝቑፀሩ ሰባት ናብ ሞት ከምዘቃልዐ ይግለፅ።
ኣብ መፋርቕ 14 ክፍለዘመን ዘጋጠመ መቕሰፍቲ ጥዕና፡ ኣብ ታሪኽ ደቂሰብ ካብ ሞንጎ ዝተረኣዩ ኣዝዮም ዓበይቲ ክስተታት ሓደ ነይሩ።

ጠንቂ ‘ቲ ሚልዮናት ዝቐዘፈ ‘ጸሊም ሞት’ ከም ዝተረኽበ ተመራመርቲ ገሊጾም

ወዲ 10 ዓመት ሉካስ፡ ካብ ኣዋርሕ ዘይበዝሕ ዕድመ ተሪፍዎ ከምዘሎ ሓካይም ክነግርዎ እንከለው ወለዱ፡ ወዶም ሓድሽ ኣገባብ ሕክምና መንሽሮ ክረክብ ብልዑል ተስፋ ይጽበዩ ኣለው።

ወዶም ብሓድሽ ኣገባብ ኣፋውሳ መንሽሮ ሓንጎል ክድሕን ተስፋ ጌሮም ዘለው ወለዲ

ሰባት ንገዛእ ርእሶም የታልሉ’ሞ ነቲ ዘታልልዎን ንነብሶም ዝሕስውዎን ባዕላቶም ንቕድም ይኣምንዎ። ስለምንታይ እዮም ግን ሰባት ንነብሶም ዘታልሉ? ወይ ከታልሉ ዘድልዮም? 

ሰባት ስለምንታይ እዮም ንርእሶም ዘታልሉ? መፍትሒኡ ኸ?

"ጤናዎ" መተግበሪ ሞባይል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እዩ ኣብ ሸራተን አዲስ ተመሪቑ፡፡ እቲ መተግበሪ ዝፈጠረ ትካል ኬ.ኤም.ኤስ ሄልዝ ትሬዲንግ ይበሃል፡፡ ወነንቲ ብርኪ [ኣክሲዮን] ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ካናዳ፣ እንግሊዝን አሜሪካን ዝርከቡ ትውልደ ኢትዮያዊያን እዮም፡፡

ኣብ ኢትዮጵያ ዝተስኣነ መድሃኒት ዘተኣላልሽ መተግበሪ

ተመራመርቲ ግን ውድብ ጥዕና ዓለም ነቲ ለብዒ ከም ዓለማዊ ለበዳ ካብ ዝእውጅ ክልተ ዓመት ኣብ ዝመልኦ ብዝዘርግሕዎ ጸብጻብ፡ ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 18 ሚልዮን ከምዝበጽሐ ኣመልኪቶም።

ብዝሒ ብሰንኪ ኮቪድ ዝሞቱ ሰባት ካብቲ ዝተገልጸ ብሰለስተ ዕጽፊ ይዛይድ - ተመራመርቲ

እዚ ዶክተር እሞ ድማ በዓል ሞያ ሕክምና ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ነይሩ ኣካላቱ ምሕጻብ ዘቋረጸ። “ትለምድዮ ኢኺ፤ ዝኸብድ ኣይኮነን፤ ብዙሕ ኣየጸግምን” ክብል ነታ ቃለ-መሕትት ዝገበረትሉ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ብዛዕባ ኩነታቱ ገሊጹላ።

“ዶክተር እየ፡ ንልዕሊ 5 ዓመታት ግን ኣካላተይ ተሓጺበ ኣይፈልጥን”

ብደቂ ተባዕትዮ መጥባሕቲ ዝግበረለን ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምሟት ዕድለን ብ 32% ክብ ከምዝብል ሓደ መጽናዕቲ የመላኽት፤ ግና ንምንታይ እዩ ከምኡ ዝኸውን?

ንምንታይ’የን ዝያዳ ብደቂ ተባዕትዮ መጥባሕቲ ዝግበረለን ደቂ ኣንስትዮ ዝሞታ?

ድኻ ሃገራት ነዞም መድሃኒት ዝተላመዱ ሕማመት ብበዝሒ ተቓላዕቲ እንተኾኑ'ኳ፡ እዞም ብባክተርያ ዝመሓላለፉ ሕማመት ንኹሉ ዓዲ ኣስጋእቲ እዮም ኢሉ እቲ ዝተኻየደ መጽናዕቲ።

መድሓኒት ዝተላመዱ ተላገብቲ ሕማማት ሚልዮናት ይቐትሉ ኣለዉ- መጽናዕቲ

ዩኒቨርስቲ መሪላንድ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ'ውን፡ ኣብ ኣሜሪካ መዓልታዊ 17 ሰባት ልቢ ንክቕየረሎም ኣብ ምጽባይ እንከለዉ ከምዝሞቱ ብምሕባር፡ ብሓፈሻ ኣብ ኣሜሪካ ልዕሊ 100 ሸሕ ሰባት ልቦም ንኽትቅየረሎም ኣብ ትጽቢት ከምዝርከቡ ኣብሪሁ።

ጀነቲካዊ ምምሕያሽ ዝተገበረላ ልቢ ሓሰማ ዝተገጠመትሉ ኣሜሪካዊ

እቲ ኣብ ሕክምና ደቂሱ ዝነበረ ሽማግለ ብዘጋጠሞ ሕማም ጸጋመይቲ እግሩ ክትቁረጽ እኳ ዶኳትር እንተወሰኑ፡ እታ ነቲ መጥባሕቲ ዘካየደት ዶክተር ግን ብጌጋ ንየማነይቲ እግሩ ቆሪጻቶ፡ እቲ ጌጋ ከም ዝተፈጸመ ኸኣ ድሕሪ ክልተ መዓልታት ናይቲ መጥባሕቲ ክፍለጥ ተኻኢሉ።

ናይ ሕሙም ጥዑይ እግሪ ብጌጋ ዝቖረጸት ዶክተር ተቐጺዓ

ሓደ ተቐማጢ ከተማ ለንደን ዝኾነ ውልቀሰብ እቲ ፈላሚ ብ3ዲ (ስሪ-ዲ) ዝተሓተመ ሰብ-ሰርሖ ዓይኒ ክትከለሉ እዩ።

ብ3ዲ ዝተሓትመ ሰብ-ሰርሖ ዓይኒ ክትከለሉ ፍቓደኛ ዝኾነ ፈላሚ ውልቀሰብ

ኒው ሺፓርድ ዝተበሃለት ሮኬት ብሉ ኦርጂን ብዝብል ስያመ ዝፍለጥ ናይ ጆሰፍ ቤዞስ ኩባንያ ዝተሰርሐት ኮይና ንናይ ህዋ ቱሪዝም ኣብ ግምት ብምእታው ከምዝተሃነጸት ይግለጽ።

ቢልየነር ጄፍ ቤዞስ ሎሚ ናብ ህዋ ክጓዓዝ ምዃኑ ተፈሊጡ

እቲ ተላባዒ ሕማም ኣብ 1300ታት ናብ ኣውሮጳ ብምስፍሕፋሕ ኣብ ዘመናት ብሚልዮናት ዝቁጸሩ ሰባት ከምዘህለቐ'ዩ እዚ መጽናዕቲ ዘረድእ።

መፅናዕቲ ሕክምና/ጥዕና