Kesi ya uhaini ya Tundu Lissu kuendelea kesho

Moja kwa moja

Asha Juma & Rashid Abdallah

1. 16 Februari 2026Waziri wa zamani wa nishati wa Ukraine akamatwa akijaribu kuondoka nchini humo

   Waziri wa zamani wa nishati nchini Ukraine amekamatwa wakati akijaribu kuondoka nchini humo, mamlaka zimesema.

   Mjerumani Galushchenko, ambaye alilazimishwa kujiuzulu katika wadhifa wake wa serikali mwaka jana baada ya kuwa miongoni mwa maafisa waliotajwa katika kashfa ya ufisadi, inasemekana alikamatwa akiwa kwenye treni akiondoka Ukraine. Haijulikani alikokusudia kusafiri.

   Alikuwa mmoja wa watu kadhaa wa serikali waliohusishwa na mpango wa ubadhirifu wa dola milioni 100 (£75m) mnamo mwezi Novemba.

   Kashfa hiyo ilitishia kutikisa serikali ya Rais wa Ukraine Volodymyr Zelensky, kabla ya uvamizi wa Urusi kuvamia iliyoahidi kukabiliana na ufisadi.

   Soma zaidi:

   Je, ni kweli Marekani 'inaifadhili' Nato kwa asilimia 100?

   "Tulidanganywa": Jinsi mwanamke alivyowarubuni wanaume wa kigeni kupigana kwenye mstari wa mbele wa Urusi

2. 16 Februari 2026Donald Trump awataka Hamas kuweka chini silaha

   Rais wa Marekani Donald Trump amewataka tena Hamas kuweka chini silaha, saa chache baada ya mashambulizi ya anga ya Israel kuripotiwa kuua watu kumi na mmoja kote Gaza.

   Shirika la Red Crescet la Palestina limesema shambulizi dhidi ya kambi kaskazini mwa Gaza liliua takriban watu sita, huku shambulio lingine kusini mwa ukanda huo likiwaua watu watano.

   Vikosi vya Ulinzi vya Israel vimesema vilishambulia maeneo ya ugaidi kujibu ukiukaji wa kusitisha mapigano na Hamas, na kwamba wanamgambo waliuawa baada ya kuibuka kutoka kwenye handaki na kuingia katika eneo la ukanda huo unaodhibitiwa na jeshi la Israel.

   Israel na Hamas wameshutumiana kwa ukiukaji wa karibu kila siku wa makubaliano ya kusitisha mapigano tangu kuanza kutekelezwa tarehe 10 mwezi Oktoba.

   Kitengo cha Ulinzi wa Raia wa Gaza kimesema watu 11 wameuawa katika shambulizi hilo, huku wafanyakazi wa hospitali ya Al-Shifa wakisema mtu wa 12 aliuawa katika makabiliano ya risasi, tofauti na mashambulizi ya angani.

   Wizara ya afya ya Gaza inayosimmiwa na Hamas imesema takriban watu 600 wameuawa tangu usitishaji mapigano uanze kutekelezwa.

   Vile vile takriban watu 32 wameuawa katika wimbi la mashambulizi ya anga ya Israel huko Gaza mapema mwezi huu.

   Mashambulizi ya hivi punde yametokea huku maandalizi yakiendelea kwa ajili ya utekelezaji wa awamu ya pili ya makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyosimamiwa na Marekani.

   Katika chapisho la mtandao wa kijamii, Rais Trump alisema Hamas iweke chini silaha zake mara moja.

   Mwezi uliopita, Rais wa Marekani Donald Trump alitangaza Bodi mpya ya Amani, ambayo ina mamlaka kutoka kwa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa kuanzisha kikosi cha kimataifa chenye jukumu la kulinda maeneo ya mpakani huko Gaza, na kusimamia upokonyaji silaha kundi la Hamas.

   Bodi hiyo, ambayo inatazamiwa kuwa na mkutano wake wa kwanza mjini ya Palestina huko Gaza na ujenzi mpya baada ya vita.

   Kabla ya mazungumzo hayo, Trump alisema Jumapili kwamba wajumbe wa bodi hiyo waliahidi dola blioni 5 kwa ujenzi mpya wa eneo la Palestina.

   Pia unaweza kusoma:

   Trump apinga mpango wa Israel wa kunyakua maeneo ya Palestina

   Kwa nini awamu ya pili ya usitishaji mapigano Gaza imekwama?

3. 16 Februari 2026Wito wa utatuzi wa migogoro watolewa katika kilele cha mkutano wa AU, Addis Ababa

   Mkutano wa 39 wa Umoja wa Afrika umekamilika jijini Addis Ababa kwa huku viongozi wakitoa wito wa amani, haki katika mipango ya kugharamia athari ya mabadiliko ya tabia nchi na mageuzi ya kitaasisi katika Umoja wa Afrika.

   Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres alihimiza ufadhili wa kimataifa kwa vikosi vya kulinda amani nchini Somalia, akionya kwamba bila uungwaji mkono endelevu wa juhudi hizo zinazoongozwa na Umoja wa Afrika huenda zikafeli.

   "Ikiwa ujumbe wa AU nchini Somalia hautapata uungwaji mkono dunia, utashindwa la kufanya?", alisema Guterres.

   Guterres pia alitoa wito wa kusitishwa kwa mapigano mara moja nchini Sudan, kuheshimiwa kwa makubaliano ya amani katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, na kushinikiza mataifa tajiri kuongeza ufadhili katika mpango wa kugharamia athari ya mabadiliko ya tabia nchi.

   Mwishoni mwa mkutano huo, Rais wa Burundi Évariste Ndayishimiye alishika rasmi Uenyekiti wa zamu wa Umoja wa Afrika kwa mwaka wa 2026, na kuahidi kuweka kipaumbele upatikanaji endelevu wa maji safi na usafi wa mazingira chini ya Ajenda ya 2063.

   Mwenyekiti wa Kamisheni ya AU, Mahmoud Ali Youssouf, alisema mageuzi ndani ya shirika hilo tayari yanaendelea.

   Viongozi pia walirudia madai yao ya muda mrefu ya uwakilishi wa kudumu wa Afrika kwenye Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

   Soma zaidi:

   Mahamoud Ali Youssouf: Kutoka diplomasia ya Djibouti hadi uongozi wa AUC

   Kwanini Ethiopia imetishwa sana na ushirikiano kati ya Misri na Somali?

4. 16 Februari 2026Washukiwa wa utekaji nyara eneo la Benue, Nigeria wakamatwa

   Polisi nchini Nigeria wanasema wamewakamata washukiwa wanne wa utekaji nyara wa watoto tisa katika kanisa moja katikati mwa jimbo la Benue wiki moja iliyopita.

   Watoto hao waliachiliwa huru siku ya Jumamosi lakini haijafahamika iwapo waliachiwa na watekaji wao, au waliachiwa wakati wa operesheni ya polisi.

   Baadhi ya ripoti zinasema, waliokolewa na maafisa wa usalama wa eneo hilo vikiwemo vikundi vya ulinzi.

   Waumini hao walitekwa nyara mnamo Februari 8 walipokuwa wakisali katika Kanisa Katoliki la St John katika eneo la serikali ya mtaa ya Ado katika jimbo la Benue.

   Kumekuwa na matukio mengi ya utekaji nyara nchini Nigeria na kusababisha uchunguzi wa kimataifa, hasa kutoka Marekani, juu ya hali mbaya ya usalama katika nchi hiyo yenye watu wengi zaidi barani Afrika.

   "Watoto waliookolewa, wanaojumuisha wasichana sita na wavulana watatu, wanapokea matibabu na usaidizi," Solomon Iorpev, mshauri wa gavana wa jimbo la Benue, alisema katika taarifa yake siku ya Jumamosi.

   Benue ni sehemu ya eneo linaloitwa Ukanda wa Kati nchini Nigeria, ambalo limeshuhudia mapigano kati ya wakulima na wafugaji kuhusu ardhi na maliasili, pamoja na utekaji nyara unaofanywa na wahalifu wenye silaha.

   Wakati tabia ya kulipa fidia kwa wateka nyara ni kinyume cha sheria nchini Nigeria, serikali inashukiwa kulipa pesa taslimu mara kwa mara.

   Polisi hawakujibu mara moja ombi la AFP la kutoa maoni yao.

   Utekaji nyara huo uliibua hasira ya Marekani na Rais Donald Trump alisema Wakristo wa Nigeria wanakabiliwa na mateso.

   Serikali ya Nigeria na wataalamu walikanusha shutuma hizo, wakisema kwamba migogoro mingi nchini humo inakumba Wakristo na Waislamu, mara nyingi bila ubaguzi.

   Kufuatia utekaji nyara huo, Rais wa Nigeria Bola Tinubu alitangaza hali ya hatari mnamo mwezi Novemba na kuanzisha zoezi la kuwaajiri wanajeshi na polisi zaidi.

   Pia unaweza kusoma:

   Tunachokifahamu kuhusu wanajeshi 200 wa Marekani waliotumwa Nigeria

   Kuishi kwa hofu ya Lakurawa - kundi la wanamgambo lililoshambuliwa na Trump nchini Nigeria

5. 16 Februari 2026Netanyahu asema makubaliano ya Marekani na Iran lazima yajumuishe kuharibu miundombinu ya nyuklia

   Waziri Mkuu wa Israeli Benjamin Netanyahu amesema siku ya Jumapili kwamba alimwambia Rais wa Marekani Donald Trump wiki iliyopita kuwa makubaliano yoyote ya Marekani na Iran lazima yajumuishe kuharibiwa kwa miundombinu ya nyuklia ya Iran, si tu kusimamisha mchakato wa urutubishaji.

   Akizungumza katika Mkutano wa kila mwaka wa Marais wa Mashirika Makuu ya Kiyahudi ya Marekani, Netanyahu pia alisema Israeli bado inahitaji "kukamilisha kazi" ya kuharibu handaki zote huko Gaza. Israel, ilisema, tayari imebomoa kilomita 150 (maili 93) za takriban kilomita 500.

   Duru ya pili ya mazungumzo kati ya Marekani na Iran imepangwa kufanyika wiki hii. Iran inafuatilia makubaliano ya nyuklia na Marekani ambayo yatafaida pande zote mbili kiuchumi, mwanadiplomasia wa Iran aliripotiwa kusema Jumapili.

   Netanyahu alisema ana mashaka kuhusu makubaliano lakini lazima yajumuishe kuondolewa kwa nyenzo zilizorutubishwa nchini Iran. "Hakutakuwa na uwezo wa urutubishaji - sio kusimamisha mchakato huo, lakini kuharibu vifaa na miundombinu inayowezesha urutubishaji," alisema.

   Iran na Marekani zilianzisha upya mazungumzo mapema mwezi huu ili kushughulikia mzozo wao wa miongo kadhaa kuhusu mpango wa nyuklia wa Tehran na kuepusha mzozo mpya wa kijeshi.

   Marekani imetuma meli ya pili ya kivita katika eneo hilo na inajiandaa kwa uwezekano wa operesheni ya kijeshi ikiwa mazungumzo hayo hayatafanikiwa, maafisa wa Marekani wameiambia Reuters.

   Soma zaidi:

   Marekani inaweza kuisaidia Iran? Wairan wenyewe wanasemaje?

   Kwa nini mazungumzo ya Iran na Marekani ni nyeti

   Iran ina nguvu kiasi gani

6. 16 Februari 2026Hujambo. Karibu katika matangazo yetu mubashara ya 16/02/2026.