Nani walinufaika na mabilioni ya Man City?

Klabu za zamani za Sergio Aguero, Kevin De Bruyne na Bernardo Silva ni miongoni mwa zile zilizopokea ada kubwa za usajili kutoka Manchester City katika kipindi ambacho klabu hiyo ilipatikana na hatia ya kukiuka kanuni za kifedha.

"Fedha hizo zilisambaa katika soka. Ziliinufaisha klabu nyingi. Zilisaidia timu mbalimbali, hususan zile za Ligi Kuu England."

Hii ni miongoni mwa hoja zinazotolewa na watetezi wa Manchester City tangu tume huru ilipoipata klabu hiyo na hatia ya ukiukaji wa kanuni za kifedha na City kutangaza kukata rufaa dhidi ya uamuzi huo.

Kwa mujibu wa hoja hiyo, matumizi makubwa ya Manchester City hayakunufaisha klabu pekee, bali pia yaliingiza mamilioni ya pauni katika vilabu vingine kupitia soko la usajili wa wachezaji. Baadhi ya timu zilipokea fedha nyingi zaidi kuwahi kupata katika historia yao, huku nyingine zikitumia mapato hayo kubadili mwelekeo wao wa kiushindani.

Ingawa zaidi ya pauni milioni 900 ambazo tume ilisema ziliongezwa katika hesabu za klabu hazikutumika zote katika usajili wa wachezaji, Manchester City ilitumia takribani pauni bilioni 1.2 kununua wachezaji kati ya mwaka 2009 na 2018, kiasi kikubwa kuliko klabu nyingine yoyote duniani katika kipindi hicho.

Matumizi hayo yalichangia kuifanya City kuwa moja ya klabu zilizofanikiwa zaidi nchini England. Hata hivyo, fedha hizo pia zilienea katika pembe mbalimbali za soka duniani kupitia ada za uhamisho, bonasi za mikataba na malipo mengine yanayohusiana na usajili wa wachezaji.

Swali kubwa ni: nani hasa walinufaika na mabilioni ya Manchester City, na fedha hizo zilibadilishaje mustakabali wa vilabu vilivyozipokea?

Manchester City ililipa nani fedha nyingi zaidi kati ya 2009 na 2018?

Ada ya usajili si gharama pekee katika biashara ya uhamisho wa wachezaji.

Mbali na fedha zinazolipwa kwa klabu inayomuuza mchezaji, kuna pia ada za mawakala, gharama za kisheria, gharama za kiutawala, pamoja na bonasi mbalimbali za kusaini mikataba.

Hivyo, sehemu ya fedha zilizotumiwa na Manchester City katika kile ambacho baadhi wanakiita "enzi ya nyota" iliwafikia watu na taasisi nyingi zinazohusika nyuma ya pazia katika biashara ya soka, jambo ambalo ni vigumu kulifuatilia kikamilifu.

Hata hivyo, kinachoweza kuchambuliwa kwa urahisi ni ushirikiano wa moja kwa moja wa kifedha kati ya Manchester City na vilabu vingine.

Kati ya majira ya joto ya mwaka 2009 na dirisha la usajili la Januari 2018, Manchester City ililipa ada za usajili kwa jumla ya vilabu 46 kutoka katika mifumo 19 tofauti ya ligi duniani.

Orodha hiyo inawahusisha wachezaji wa kikosi cha kwanza pekee na haijumuishi wachezaji waliosajiliwa bila ada, wale waliokuja kwa mkopo wala wahitimu wa akademi.

Kwa baadhi ya vilabu hivyo, fedha walizopokea kutoka Manchester City zilikuwa kubwa zaidi kuwahi kupokea katika historia yao wakati huo.

Uchambuzi wa mtiririko wa fedha hizo unaonyesha jinsi matumizi ya Manchester City yalivyoenea katika sehemu mbalimbali za soka la Ulaya na dunia kwa ujumla.

Ingawa fedha hizo zilisambazwa katika ligi nyingi kubwa za Ulaya, sehemu kubwa zaidi ilienda katika Ligi Kuu England.

Zaidi ya robo ya matumizi yote ya usajili ya City katika kipindi hicho yaliishia kwa vilabu vya ligi ya juu nchini England.

Manchester City ilisajili wachezaji kutoka vilabu vinane vya Premier League na idadi hiyo hiyo kutoka La Liga ya Hispania.

Aidha, jumla ya pauni milioni 13 zilitumika kuwasajili wachezaji wawili kutoka Championship.

Je, fedha hizo kweli zililinufaisha soka?

Hakuna shaka kwamba nguvu ya kifedha ya Manchester City ilibadili kabisa soko la usajili wa wachezaji duniani.

Utayari wa klabu hiyo kulipa ada kubwa za usajili na mishahara mikubwa ulisababisha thamani ya wachezaji kupanda na bei kuongezeka kwa karibu kila klabu.

Lakini mara tu soko linapojua kuwa klabu fulani ina fedha nyingi za kutumia, gharama za usajili huongezeka haraka.

Kupokea fedha nyingi pia hakuleti mafanikio kiotomatiki.

Kwa baadhi ya vilabu vilivyoingiza pesa nyingi zaidi kutoka Manchester City, fedha hizo hazikuleta mafanikio yaliyotarajiwa.

Wolfsburg

Mfano wa kwanza ni Wolfsburg ya Ujerumani.

Baada ya kumuuza Kevin De Bruyne kwa Manchester City, klabu hiyo ilimnunua Julian Draxler kwa karibu nusu ya fedha ilizopata kutokana na uhamisho huo. Pia ilimsajili beki mkongwe Dante pamoja na wachezaji wengine.

Lakini baada ya kumpoteza De Bruyne, Wolfsburg ilishuka kutoka nafasi ya pili hadi ya nane katika Bundesliga.

Katika misimu miwili iliyofuata, klabu hiyo ilinusurika kushuka daraja kwa shida.

Monaco

Monaco, ambayo ilikuwa ya pili kwa kiasi cha fedha ilizopokea kutoka Manchester City, nayo haikunufaika kama ilivyotarajiwa.

Baada ya kuwauza Benjamin Mendy na Bernardo Silva kwa City katika dirisha moja la usajili, Monaco iliwasajili Terence Kongolo na Keita Balde kama mbadala wao wa moja kwa moja.

Hata hivyo, usajili huo haukutoa matokeo yaliyohitajika kwa muda mrefu.

Ndani ya miaka miwili tu, Monaco ilitoka kuwa bingwa wa Ligue 1 na kufika nusu fainali ya Ligi ya Mabingwa Ulaya hadi kuwa timu iliyokuwa ikipambana kuepuka kushuka daraja.

Arsenal

Arsenal ndiyo klabu ambayo Manchester City ilinunua wachezaji wengi zaidi kutoka kwake kati ya 2009 na 2018, ikiwa ni jumla ya wachezaji wanne.

Pamoja na mapato hayo ya usajili, Arsenal haikuweza kutoa ushindani mkubwa wa ubingwa wa Premier League katika kipindi hicho.

Sporting Lisbon

Baadhi ya vilabu ambavyo havikupokea fedha kutoka Manchester City vinaweza pia kudai kuwa matumizi ya City yaliathiri nafasi zao za ushindani.

Kwa mfano, Manchester City ililipa kiasi kikubwa kinachokaribiana kwa Benfica na Porto, lakini Sporting Lisbon haikupokea chochote.

Katika kipindi hicho cha miaka tisa, Sporting haikushinda ubingwa wa ligi ya Ureno.

Bila shaka zipo sababu nyingi za hali hiyo, lakini swali linaweza kuulizwa: je, wapinzani wao walipata faida ya ziada kupitia fedha ambazo huenda zisingekuwepo kama City ingefuata kanuni za kifedha?

Vilabu vingine vilivyonufaika kwa njia isiyo ya moja kwa moja

Kulikuwa pia na malipo mengine yaliyowafikia vilabu ambavyo Manchester City haikufanya biashara navyo moja kwa moja.

Baadhi ya wachezaji walikuwa na vifungu vya mikataba vinavyoruhusu klabu zao za zamani kupata sehemu ya fedha za uhamisho wa baadaye.

Kwa mfano, Queens Park Rangers ilipata takribani pauni milioni 9 baada ya Raheem Sterling kuhamia Manchester City kutoka Liverpool mwaka 2015.

Barnsley nayo ilipokea karibu pauni milioni 7 kutoka katika uhamisho wa John Stones kwenda Manchester City mwaka 2016.

Everton pia ililazimika kulipa karibu pauni milioni 2.5 kwa Wolves baada ya Joleon Lescott kuhamia Manchester City mwaka 2009.

Fedha zilizotokana na vifungu vya Sterling na Stones zilikuwa kubwa kuliko thamani ya wachezaji wengi waliokuwa wakicheza katika English Football League wakati huo, na ziliimarisha kwa kiasi kikubwa hali za kifedha za QPR na Barnsley.

Hadi leo, Barnsley haijawahi kumuuza mchezaji kwa kiwango kikubwa zaidi ya fedha ilizopata kupitia uhamisho wa John Stones.

Hata hivyo, mafanikio ya muda mrefu hayakufuata moja kwa moja. QPR haijawahi kurejea Premier League tangu wakati huo, huku Barnsley ikishuka kutoka Championship hadi League One baada ya misimu miwili.

Athari zake bado zipo

Matumizi ya Manchester City katika kipindi ambacho klabu hiyo ilipatikana na hatia ya kukiuka kanuni za kifedha bila shaka yalikuwa na athari kubwa.

Yaliyasaidia mafanikio ya City yenyewe, yaliathiri mustakabali wa vilabu vingine duniani na pia yakabadilisha uchumi wa soka kwa ujumla.

Lakini ukweli ni kwamba haiwezekani kutenganisha kikamilifu athari hizo na historia ya soka ya kipindi hicho na miaka iliyofuata.

Mambo mengi sana yametokea, na athari nyingi zimejitokeza kwa njia zisizo za moja kwa moja kiasi kwamba ni vigumu kupima matokeo yake yote.

Kilicho wazi ni kwamba athari za matumizi ya Manchester City katika kipindi hicho zitaendelea kujadiliwa na kuonekana katika soka la dunia kwa miaka mingi ijayo.