«ناصرالدین‌شاه آکتور سینما»

تماشای نسخه کامل و بازسازی شده فیلم «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» در برنامه آپارات، نشان می‌دهد که این فیلم همچنان تازه و امروزی به نظر می رسد. این فیلم بار دیگر ظرفیت های موجود در سینمای دهه هفتاد در ایران به مخاطب یادآوری می کند. دهه‌ای که تلاش برای دور زدن سانسور از طریق خلاقیت و تولید آثار هنری یکی از الویت‌های اصلی سینماگران بود.

ناصرالدین‌شاه آکتور سینما یکی از برجسته‌ترین و منحصربه‌فردترین آثار تاریخ سینمای ایران است؛ فیلمی که بیش از سه دهه از ساخت آن می‌گذرد اما همچنان تازگی و جذابیت خود را حفظ کرده است. محسن مخملباف در این فیلم که در سال ۱۳۷۰ ساخته شد، با ترکیب تاریخ، خیال، طنز و سینما، روایتی فانتزی و شاعرانه از ورود سینما به ایران و مواجهه جامعه ایرانی با دنیای تصویر ارائه می‌کند. فیلم در زمان نمایش با استقبال منتقدان و جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی روبه‌رو شد، اما به دلیل لایه‌های سیاسی و انتقادی‌اش برای سازنده‌اش دردسرهایی به همراه آورد و مدتی به محاق توقیف رفت. «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» در عین حال سفری در تاریخ سینمای ایران است؛ ادای دینی پرشور به هنرمندان، فیلم‌ها و جادوی سینما که از نگاه فیلمساز روایت می‌شود.

این فیلم با ساختاری فراواقعی که ریشه در واقعیت و تاریخ دارد و با حضور بازیگران برجسته‌ای چون عزت‌الله انتظامی، اکبر عبدی، محمدعلی کشاورز، جهانگیر فروهر، پروانه معصومی و مرتضی احمدی، که جملگی در گذشته‌اند، در کنار کسانی چون مهدی هاشمی، فاطمه معتمدآریا و ماهایا پطروسیان، به اثری ماندگار در سینمای ایران تبدیل شده است. شکستن تابوی نمایش حضور بازیگران مطرح پیش از انقلاب مثل گوگوش و بهروز وثوقی بر روی پرده، نیز این فیلم را به فیلمی خاص در زمان خود تبدیل کرد.

در ناصرالدین شاه آکتور سینما، محسن مخملباف با بهره‌گیری از فضای فانتزی و طنز، هم ستایشی جادویی از هنر سینما ارائه می‌دهد و هم نقدی تمثیلی بر قدرت، سانسور و شیفتگی حاکمان به تصویر. بسیاری از منتقدان، فیلم را یکی از خلاقانه‌ترین آثار سینمای پس از انقلاب و از نخستین نمونه‌های جدی سینمای پست‌مدرن ایران می‌دانند؛ اثری که با تلفیق تاریخ، تئاتر، نقاشی قاجاری، عکاسی و سینما، جهانی منحصربه‌فرد خلق می‌کند و در عین حال نامه‌ای عاشقانه به تاریخ سینمای ایران به شمار می‌رود.

با این حال، فیلم منتقدان خود را هم داشته است. برخی معتقدند «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» بیش از اندازه درگیر بازی‌های فرمی، نمادپردازی و ارجاعات سینمایی است و گاه انسجام روایی خود را از دست می‌دهد. از نگاه این گروه، تماشاگری که با تاریخ سینما یا لایه‌های استعاری فیلم آشنا نباشد، ممکن است در میان ارجاعات و نشانه‌های متعدد آن سرگردان شود.

محسن مخملباف که این فیلم را پس از توقیف دو فیلم قبلی‌اش نوبت عاشقی و شب‌های زاینده رود، ساخت، در گفت‌وگو با برنامه آپارات بی‌بی‌سی، جزییات بیشتری را درباه شیوه ساخت، نشانه‌ها و معانی و مخالفت‌های حکومتی با این فیلم رامطرح می‌کند.

با وجود این اختلاف نظرها، کمتر منتقدی در اهمیت تاریخی فیلم تردید دارد. «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» یکی از جاه‌طلبانه‌ترین آثار سینمای ایران است؛ فیلمی که هم‌زمان درباره تاریخ ایران، تاریخ سینما، قدرت، سانسور و جادوی تصویر سخن می‌گوید. به همین دلیل، بیش از سی و پنج سال پس از ساخته شدنش، همچنان یکی از متفاوت‌ترین و بحث‌برانگیزترین آثار سینمای ایران به شمار می‌آید و جایگاهی ویژه در کارنامه محسن مخملباف و تاریخ سینمای معاصر ایران دارد.

محسن مخملباف نویسنده و سینماگر شناخته شده ایران و جهان متولد سال ۱۳۳۶ در تهران است و سینما را به صورت خود آموز فرا گرفته. او در طول چهار دهه بیش از ۲۰ فیلم بلند و ۱۰ فیلم کوتاه و مستند ساخته و تا به حال ۳۰ جلد کتاب هم از او در زمینه هنر و ادبیات و روانشناسی منتشر شده است. آثار او در عرصه جهانی و جشنواره های فیلم با استقبال گسترده روبرو بوده و همچنان مورد توجه اهل فن و سینما دوستان قرار دارد. محسن مخملباف که سال‌هاست در تبعید به فیلم سازی خود ادامه می دهد کارنامه ای پر بار از فیلم‌های موفق در سبک‌های مختلف سینمایی را در آثارش دارد. از جمله بهترین فیلم‌های محسن مخملباف می‌توان به نون و گلدون، دستفروش، سکس و فلسفه، سفر قندهار ، گبه و پرزیدنت اشاره کرد. اما در حال حاضر همه کتاب‌ها و فیلم‌ها و آثار او در ایران ممنوع است.

خلاصه‌ای کوتاه از فعالیت‌های هنری محسن مخملباف

نسخه کامل فیلم «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» به همراه گفت‌وگوی آپارات با محسن مخملباف کارگردان فیلم را اینجا ببینید.

لینک کامل فیلم در کانال یوتیوب بی‌بی‌سی‌ فارسی

جمعه۹:۰۰ شب

شنبه ۱۱:۳۰ صبح

شنبه ۱۱:۳۰ شب

سه‌شنبه ۱۰:۰۰ صبح

چهارشنبه ۱۱:۳۰ شب

تکرار جمعه ۰۱:۰۰ بامداد

تکرار جمعه ۴:۳۰ صبح

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول فوق از طریق کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

و یا اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب نیز قابل مشاهده است.

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی اینجا کلیک کنید.

می توانید از طریق راه‌های ارتباطی زیر با ما تماس بگیرید:

- آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: aparat@bbc.co.uk

- آدرس فیس بوک برنامه آپارات: https://www.facebook.com/bbcpersiantv