युक्रेनमध्ये रशियाचे हल्ले वाढले; बसवर झालेल्या हल्ल्यात 33 जणांचा मृत्यू

फ्रंटलाइनवरील क्रामातोर्स्क शहरात 2 प्रवासी बसवर रशियाने ग्लाइड बॉम्बने हल्ला केला. या हल्ल्यामध्ये 33 जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती बचाव पथकाच्या अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

डोनेत्स्क प्रांताचे प्रमुख वादिम फिलाश्किन यांनी सांगितलं की, या हल्ल्यात आणखी 18 जण जखमी झाले आहेत. प्रवाशांनी भरलेल्या बसला लक्ष्य करून जास्तीत जास्त नागरिकांना मारण्याचा प्रयत्न रशियाने केला, असा आरोपही त्यांनी केला.

स्थानिक सरकारी वकिलांनी शेअर केलेल्या फोटोंमध्ये जळालेली बस, बसचा लोखंडी सांगाडा, आजूबाजूला विखुरलेले सामान आणि रस्त्यावर काही मृतदेह दिसत आहेत.

क्रामातोर्स्क आणि शेजारचं स्लोव्हियान्स्क हे 'फोर्ट्रेस बेल्ट' म्हणजेच किल्ल्यांचा पट्टा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भागाचा हिस्सा आहेत. डोनबासच्या संपूर्ण औद्योगिक प्रदेशावर ताबा मिळवण्याच्या व्लादिमीर पुतिन यांच्या प्रयत्नांचा हा भाग आहे. त्यामुळे रशिया या शहरांवरही ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहे.

परंतु, गुरुवारी (8 ऑक्टोबर) झालेला हा हल्ला युक्रेनवरील रशियाच्या वाढलेल्या हल्ल्यांदरम्यान झाला आहे. या हल्ल्यांमुळे नागरिकांच्या मृत्यू आणि जखमी होण्याच्या घटनांमध्येही मोठी वाढ झाली आहे.

संयुक्त राष्ट्राने दिलेल्या माहितीनुसार, युक्रेनमध्ये यावर्षी ऑगस्टपर्यंत झालेल्या नागरिकांच्या मृत्यूची संख्या 2025 च्या संपूर्ण वर्षापेक्षा जास्त होती.

बुधवारी (7 ऑक्टोबर) पहाटे कीव्हच्या पूर्वेकडील प्रिलुकी शहरात एका पाच मजली इमारतीवर हल्ला झाला. या हल्ल्यामध्ये इमारत पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली आणि त्यात 22 जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये 5 मुलांचा समावेश आहे. त्यापैकी 3 मुलं अवघ्या एक वर्षांची होती.

मॉस्कोकडून या हल्ल्याबाबत अद्याप कोणतीही प्रतिक्रिया आलेली नाही. परंतु, बचाव पथकाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, या हल्ल्यात प्रवाशांनी भरलेल्या दोन बसेसना आग लागली.

फिलाश्किन यांनी अजूनही डोनेत्स्क भागात राहणाऱ्या लोकांना युक्रेनमधील सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करण्याचं आवाहन केलं आहे.

या दोन शेजारील शहरांमधील सुरक्षेची परिस्थिती खालावल्याने येथील सर्व सार्वजनिक वाहतूक सेवा बंद करण्याचे आदेश देण्यात आल्याचं त्यांनी सांगितलं. नागरिकांची सुरक्षितता सर्वात महत्त्वाची आहे. "प्रवासी आणि चालकांचा जीव धोक्यात घालण्याचा आम्हाला कोणताही अधिकार नाही", असंही त्यांनी म्हटलं.

युक्रेनवर मोठा हल्ला करण्यासाठी रशियाने डोनबासमधील प्रामुख्याने रशियन भाषिक लोकांना 'मुक्त' आणि 'सुरक्षित' करण्याचं कारण दिलं होतं. डोनबासमध्ये लुहान्स्क आणि डोनेत्स्क हे दोन भाग आहेत.

लुहान्स्कचा बहुतांश भाग रशियाच्या नियंत्रणाखाली आहे. आता युक्रेनच्या ताब्यात असलेला डोनेत्स्कचा उरलेला सुमारे 20 टक्के भूभागही ताब्यात घेण्याचा रशियाचा प्रयत्न आहे.

रशियाकडून युक्रेनची राजधानी कीव्हवरही सातत्याने हवाई हल्ले केले जात आहेत. दिवसभर शहरात हवाई हल्ल्याचे सायरन वाजत आहेत.

गुरुवारी झालेल्या हल्ल्यांत 3 जणांचा मृत्यू झाला असून 14 जण जखमी झाले आहेत. जखमींपैकी दोघांची प्रकृती गंभीर आहे, अशी माहिती कीव्हचे महापौर विताली क्लिट्श्को यांनी दिली.

या हल्ल्यांमुळे शाळेतील विद्यार्थ्यांना वर्ग सोडून सुरक्षित ठिकाणी जावं लागत आहे. अनेक दुकानं आणि व्यवसाय बंद होत आहेत, सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरही परिणाम होत आहे.

रशियाकडून युक्रेनच्या पायाभूत सुविधांवर, विशेषतः वीज यंत्रणेवर हल्ले सुरू आहेत. त्यामुळे आधीच अनेक भागांत वीजपुरवठा खंडित झाला असून पाणीपुरवठ्यावरही याचा परिणाम होत आहे. गुरुवारी कीव्हमधील स्थानिक पाणीपुरवठा अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, वीज गेल्यामुळे शहराच्या उजव्या भागात (राईट बँक) पाण्याचा दाब कमी झाला आहे.

झेलेन्स्की यांनी या हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या आणि जखमी झालेल्यांच्या कुटुंबीयांप्रती शोक व्यक्त केला. तसेच, युक्रेनच्या संरक्षणासाठी मित्रदेशांनी नवीन संरक्षण मदत पॅकेजच्या माध्यमातून 'ठोस मदत करावी', असं त्यांनी आवाहन केलं आहे.

प्रिलुकीवरील हल्ल्यापूर्वी झेलेन्स्की यांनी या आठवड्यात रशिया मोठा हल्ला करण्याच्या तयारीत असल्याची गुप्त माहिती मिळाल्याचा इशारा दिला होता. त्यानंतर कीव्हमधील अनेक कुटुंबांनी सुरक्षित आश्रयासाठी मेट्रो स्थानकांकडे धाव घेतली.

अशा इशाऱ्यांमुळेच सध्या युक्रेनमधील नागरिकांना हल्ल्यांपासून वाचण्यासाठी आधीच सुरक्षित ठिकाणी जाता येत आहे.

जगभरात क्षेपणास्त्रांना रोखणाऱ्या इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांची कमतरता आहे. त्यामुळे रशियाकडून येणारी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रं रोखणं युक्रेनसाठी कठीण जात आहे.

गेल्या काही महिन्यांमध्ये रशिया आणि युक्रेनने एकमेकांवर लांब पल्ल्याचे हल्ले तीव्र केले आहेत. रशियाने युक्रेनमधील डेटा सेंटर आणि माल साठवण्याच्या (लॉजिस्टिक्स) गोदामांनाही लक्ष्य केलं आहे.

युद्धाच्या बर्‍याच काळात क्रामातोर्स्क हे युक्रेनच्या लष्करासाठी सामान आणि रसद पोहोचवण्याचं महत्त्वाचं केंद्र होतं. परंतु, रशियाचं सैन्य शहराच्या पूर्वेकडून पुढे येत असल्याने आता क्रामातोर्स्कवर जवळपास दररोज रशिया हल्ले करत आहे.

स्लोव्हियान्स्क आणि क्रामातोर्स्कवर विशेषतः ग्लाइड बॉम्बने हल्ले तीव्र करण्यात आले आहेत. या बॉम्बना छोटे पंख लावलेले असतात. त्यामुळे ते थेट खाली न पडता हवेतून तरंगत लक्ष्याच्या दिशेने जातात. ऑगस्टच्या अखेरीस एका दिवसात क्रामातोर्स्कवर तब्बल 9 ग्लाइड बॉम्ब टाकण्यात आले होते.

क्रामातोर्स्क शहर प्रशासनाने या हल्ल्याचा निषेध केला आहे. रशियन सैन्याने नागरिकांवर केलेला हा 'भयंकर गुन्हा' असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

"रशियाने पुन्हा एकदा अशाच ठिकाणी हल्ला केला, जिथे कोणतंही लष्करी लक्ष्य नव्हतं."

बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.