मूत्राशयाचा कॅन्सर ओळखण्यासाठी घरच्या घरीच करता येणारी चाचणी

मूत्राशयाच्या कॅन्सरची तपासणी करण्यासाठी रुग्णांना अनेकवेळा सिस्टोस्कोपीसारख्या वेदनादायक प्रक्रियेतून जावं लागतं. परंतु, घरच्या घरी करता येणारी साधी मूत्र तपासणी कॅन्सर लवकर ओळखण्यासाठी नवीन आशा ठरू शकते.

या चाचणीने 92 टक्के कॅन्सरची प्रकरणं ओळखल्याचं अभ्यासातून समोर आलं आहे.

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसच्या (एनएचएस) ताज्या अभ्यासानुसार, मूत्राशयाच्या कॅन्सरच्या 10 पैकी 9 पेक्षा जास्त प्रकरणांमध्ये हा आजार घरच्या घरी साध्या मूत्र तपासणीद्वारे सहजपणे ओळखता येऊ शकतो.

हा अभ्यास 'युरोपियन युरॉलॉजी ऑन्कॉलॉजी' या वैद्यकीय जर्नलमध्ये प्रकाशित झाला आहे. बर्मिंगहॅम विद्यापीठ आणि नोनाकस या डायग्नोस्टिक्स कंपनीने हा अभ्यास केला.

इंग्लंड आणि स्कॉटलंडमधील 7 रुग्णालयांमध्ये रुग्णांवर या चाचण्या घेण्यात आल्या आहेत.

या मूत्र तपासणीमुळे सिस्टोस्कोपी करण्याची गरज कमी होईल, अशी संशोधकांना आशा आहे.

सिस्टोस्कोपीमध्ये मूत्रमार्गातून कॅमेरा आत घालून मूत्राशयाची तपासणी केली जाते. ही प्रक्रिया वेदनादायक असू शकते.

यामुळे अशा तातडीच्या किंवा आपत्कालीन वैद्यकीय तपासण्यांची गरज कमी होऊ शकते, असं संशोधकांना वाटतं.

जर ही चाचणी मोठ्या प्रमाणावर यशस्वी ठरली, तर दरवर्षी हजारो रुग्णांना अशा वेदनादायक तपासण्या आणि प्रक्रियांमधून सुटका मिळू शकते.

रुग्णांना मिळणार अधिक दिलासा

यूकेमध्ये दरवर्षी 3 लाखांहून अधिक लोकांची सिस्टोस्कोपी केली जाते. परंतु, अनेक भागांमध्ये अद्यापही अनेक रुग्ण या तपासणीसाठीच्या प्रतीक्षा यादीत आहेत.

ही मूत्र तपासणी सिस्टोस्कोपीचा पर्याय नाही. परंतु, कोणत्या रुग्णाला कॅन्सरचा धोका अधिक आहे आणि कोणाला तातडीने उपचारांची गरज आहे, हे ठरवण्यासाठी डॉक्टरांना या तपासणीची मदत होऊ शकते.

गॅलियस या मूत्र चाचणीद्वारे मूत्राशयाच्या कॅन्सरपैकी 92 टक्के रुग्ण ओळखता आले, असं एनएचएसच्या संशोधनात आढळून आलं.

जर या तपासणीचा रिपोर्ट निगेटिव्ह आला, तर रुग्णाला मूत्राशयाचा कॅन्सर नसण्याची शक्यता 99 टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे.

ही चाचणी मूत्राशयाच्या कॅन्सरमुळे मूत्रात येणारे जनुकीय पदार्थ ओळखते. ही चाचणी कॅन्सर रिसर्च यूकेच्या (सीआरयूके) मदतीने बर्मिंगहॅम विद्यापीठाने विकसित केली होते.

कॅन्सर तपासणीची प्रतीक्षा संपणार?

ही चाचणी 23 जनुकांमधील मूत्राशयाच्या कॅन्सरशी संबंधित 450 प्रकारचे डीएनए रचनेतील बदल ओळखते.

"अनेक वर्षे संशोधन आणि चाचण्या केल्यानंतर, मोठ्या संख्येने रुग्णांवर हा अभ्यास करण्यात आला आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यावरचे निष्कर्ष आशादायक दिसत आहेत, ही आनंदाची गोष्ट आहे," असं या अभ्यासाचे सहलेखक आणि बर्मिंगहॅम विद्यापीठातील प्रा. रिचर्ड ब्रायन यांनी सांगितलं.

लायसन्स म्हणजे परवाना करारानुसार, या चाचणीचे व्यावसायिक हक्क नोनाकस कंपनीकडे असतील. या चाचणीतून मिळणाऱ्या उत्पन्नातील काही हिस्सा कंपनी बर्मिंगहॅम विद्यापीठ आणि सीआरयूकेला देईल.

"ब्लॅडर म्हणजेच मूत्राशयाच्या कॅन्सरच्या तपासणीसाठी अनेक रुग्णांना गरजेपेक्षा जास्त काळ वाट पाहावी लागते. ही समस्या कमी करण्यासाठी नवीन मार्ग शोधणं अत्यंत गरजेचं आहे," असं सीआरयूकेच्या मिशेल मिचेल यांनी सांगितलं.

"ही चाचणी अजूनही प्राथमिक टप्प्यावर आहे आणि यासाठी आणखी संशोधन गरजेचं आहे. परंतु, कॅन्सर लवकर, सोप्या आणि कमी त्रासदायक पद्धतीने ओळखण्याचे प्रयत्न सुरू ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे," असं मिशेल यांनी म्हटलं आहे.

60 वर्षांवरील पुरुषांमध्ये मूत्राशयाचा कॅन्सर मोठ्या प्रमाणावर आढळून येतो. अशा वेळी लघवीत रक्त येण्यासारखी लक्षणं दिसू शकतात.

मूत्राशयाचा कॅन्सर किती गंभीर आहे, हे या कॅन्सरचा आकार आणि तो शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरला आहे का, या घटकांवर ठरतं.

कॅन्सर लवकर ओळखून उपचार सुरू केल्यास रुग्णाचे प्राण वाचवता येऊ शकतात.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन)