Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Гарвард университети 21-апрелде Дональд Трамптын администрациясына каршы доо арыз менен АКШнын Федералдык сотуна кайрылды. Буга Трамптын командасынын университетти мамлекет тарабынан каржылоо ишинде эки миллиард доллардан ашык каражатын бөгөттөп жатканы негиз болду.

Гарвард университети Трамптын администрациясын сотко берди

Кыргызстанда Апрель окуясына 15 жыл толду. 2010-жылы 7-апрелде ошол кездеги президент Курманбек Бакиевдин авторитардык, кландык жана криминалдык башкаруусуна каршы Ак үйдүн алдына чыккан демонстранттарга ок атылган. Анын кесепетинен токсонго чукул адам курман болгон. Тактан кулаган Бакиев үй-бүлөсү жана туугандары менен Кыргызстандан качууга аргасыз болгон. Ошондон бери ал Беларуста баш калкалап жүрөт.

Апрель окуясына 15 жыл: Бакиевдердин өлкөгө кайтуу аракети

"Снос", "Сүрдүрүп салуу" деген сөздөр соңку күндөрү эң көп айтылып, эң көп жазылып жаткандай. Айрымдар дубалдар эле сүрүлбөй, ашмалтайы чыккан эски эрежелер дагы кошо сүрүлүп жатат деп кубаттаса, менчик укугу кайда калды деп сынга алгандар дагы жок эмес. Ошондон улам кызыл сызык менен жеке менчик деген түшүнүктүн чек арасын так аныктоо маселеси күн тартибине чыкты. 

Кызыл сызыктан чыккан кызуу талаш. Менчик укугу унутта калган жокпу? 

The Economist басылмасы демократиянын индекси боюнча кезектеги талдоосун жарыялаган соң түрдүү талкуулар жүрүп жатат. Басылма 2024-жылы дүйнө жүзүндө демократия олуттуу соккуларга кабылганын жазган. Басылманын жылдык отчетунда былтыр жетимиштен ашуун өлкөдө шайлоо өткөнүнө карабастан, көпчүлүк мамлекеттерде добуш берүү демократиянын чыныгы принциптерине шайкеш келбегени айтылат. Жылдык баяндамада Борбор Азиядагы мамлекеттердин дээрлик бардыгы авторитардык өлкөлөрдүн катарында экени көрсөтүлгөн.

The Economist рейтинги: Борбор Азия жана Кыргызстандагы демократиянын абалы

Өтө жашыруун планды талкуулоо максатында АКШнын эң жогорку кызмат адамдары үчүн түзүлгөн онлайн чатка президент Дональд Трамптын администрациясы кокусунан Atlantic басылмасынын редакторун дагы кошуп жиберишкен. Анда Йемендеги хусит-козголоңчуларына сокку уруу боюнча жашыруун жыйын болгон.

Трамптын администрациясы өтө жашыруун топко журналистти кошуп жиберген. Чоң талкуу башталды 

Аскар Акаевдин бийликтен кулатылганына жыйырма жыл толду. Ошол кездеги парламенттик шайлоодон кийин күчөгөн нааразылык акыры 2005-жылдын 24-мартында бийликтин алмашуусу менен аяктаган. Жаалданган эл үй-бүлөлүк башкарууга, коррупцияга жана шайлоодогу бурмалоолорго каршы бириккен эле. Акаевдин ордуна келген Курманбек Бакиев дагы тоодой убадаларды берген болчу. Бирок элдин ошол үмүтү акталдыбы? 

Аскар Акаевдин доору аяктаганына 20 жыл. Ошондогу үмүт жана убадалар 

Эркин журналист Канышай Мамыркулова бүгүн Мамлекеттик жаза аткаруу кызматынын №21 мекемесине (СИЗО-1) которулат. Активисттин адвокаттары анын бөгөт чарасын өзгөртүү өтүнүчү менен Бишкек шаардык сотуна кайрылышарын кабарлашты. Бул арада Канышай Мамыркулованын бошотулушун кубаттаган журналисттердин саны 320га жеткени маалым болду.

Канышай Мамыркулова камакта: адвокаттын өтүнүчү орундалабы?  

Стамбул шаарынын мэри Экрем Имамоглунун "Жолубуз узун, толкунданып жатабыз, жаштыгыбыз да бар" деген кайрылуусун Республикалык Элдик Партия (CHP) X социалдык баракчасына бөлүшүп, Имамоглуну партиянын "президенттикке талапкери" деп расмий жарыяланды.

Камак жана колдоо. Стамбул мэрине эмне болду?

2019-жылдан бери Стамбул шаарынын шаар башкармалыгын жетектеп келген Экрем Имамоглу 2025-жылдын 19-мартында "паракорлук" жана "террорчулук" айыптары менен ачылган эки башка тергөөнүн алкагында кармалды. Андан соң аны колдоп чыккан тарапташтарынын нааразылыгынан улам Стамбул толкуду десе болот. 

Экрем Имамоглу деген ким?

Стамбул Башкы прокуратурасы Стамбул шаарынын мэри менен чогуу 100дөн ашык кишини түрдүү айыптар менен кармады. Стамбул шаардык башкармалыгы "Республикалык Элдик Партиясынын (CHP) кеңсесиндеги акча санап жаткандагы сүрөттөрдөн" улам паракорлукка шектелип. жапырт кармоо чечими кабыл алынды.

Эрдоган менен "эрегишип" келген Экрем Имамоглу кармалды

Өткөн аптанын соңунда президенттин Баткен облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн эл менен жолугушуу учурундагы сөзү, жүрүм-туруму коомчулукта кызуу талкуу жаратты. Айрымдар анын эмоциялуу сөзүн сынга алып, кызматтан кетиши керектигин талап кылышса, башкалары мамлекеттик кызматкердин жүрүм-туруму боюнча жалпы маселени көтөрдү. 

Мамлекеттик кызматкердин жүрүм-туруму кандай болушу керек?

Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Кытайга болгон мамлекеттик сапарынын жүрүшүндө бир катар жолугушууларды өткөрдү. Анда соода-экономикалык кызматташтыкты тереңдетүү, энергетика, инфраструктура, транспорт жана жогорку технологиялар боюнча долбоорлорду ишке ашыруу боюнча маселелер талкууланып, бир катар документтерге кол коюлду. Президенттин сапары эки өлкө ортосундагы ири долбоорлор ишке ашырылып жаткан учурга туш келди.

Кыргыз–кытай алакасы: кызыкчылыктар жана мүмкүнчүлүктөр

Дональд Трамп АКШнын 47-президенти болуп расмий түрдө кызматына киришти. Аны менен чогуу ант берүүгө вице-президент Жей Ди Вэнс да келди. Трамп өз сөзүндө баса белгилегендей эле эми биринчи тарыхий жарлыктарына кол коюшу керек.

"Американын Алтын доору азыр дароо эле башталат". Трамптын инаугурациясы кандай өттү?

Кыргызстанда үчүнчү элдик курултай ишин баштады. Эки күндүк иш-чарага өлкөнүн бардык аймактарынан элдин үнүн жекирүү үчүн 698 делегат чогулду. Алардын арасында түрдүү кесиптин ээлери, чет жакта жүргөн мигранттардын атынан шайланып келгендер дагы бар.

Үчүнчү элдик курултай: көтөрүлгөн көйгөйлөр жана сунуштар

Кыргызстанда Курултай институтунун коомдогу орду боюнча көптөгөн талкуулар айтылып жүрөт. Мындан үч жыл мурун уюм кыргыздын ата-бабадан калган салт-санаасына таянып, коомдун өнүгүүсүнө жаңыча багыт берүүчү орган катары түзүлгөн.  30-декабрда жер-жерлерден дайындалган 700 делегат кайрадан борбордо чогулат. Бирок курултай өз миссиясын канчалык деңгээлде ишке ашырып жатат жана коомдун өнүгүүсүнө кандай салым кошо алды деген суроолор ачык бойдон калууда.

Элдик курултай: максаты жана жыйынтыгы

Чүй облусунда жана Бишкектин жака белиндеги бир топ конушта баш ооруга айланган көйгөй бар. Ал жер тилкелерин транcформациялоо иши.  Убагында тез арада чечебиз деген убадалар айтылганы менен ушул кезге чейин кызыл китеп ала элекпиз деп кейигендер арбын. 

Кызыл китеп: азабын тартып, акыйып күткөндөр арбын

Кыргызстанда 17-ноябрда жергиликтүү кеңештин депутаттарын шайлоо өтөт. Анда беш миңден ашуун мандат үчүн он миңден ашуун талапкер ат салышат. Бул жолку шайлоо буга чейинкилерден эмнеси менен айырмаланат?

Шайлоо: технология тез өнүктү, эми кезек шайлоочуда

"Грузин кыялы" партиясы парламенттик шайлоодо оппозициялык партиялардан алдыда келе жатканын Боршайкомдун жыйынтыктары көрсөтүүдө. Оппозиция бул шайлоолордун жыйынтыгын таануудан баш тартып, нааразылык акциялары тууралуу кулактандыра баштады. Алар узурпация тууралуу айтып чыгышты. 

Грузиядагы шайлоо: тарыхий мааниси жана эмнени күтсө болот? 

Кыргызстанда Жогорку Соттун төрагасы Замирбек Базарбеков өз арызы менен кызматынан кетти. Бул Бишкекте он бир журналистке сот өкүмү чыгып, алды алты жылга түрмөгө кесилип, эл аралык уюмдар катуу сын айткан учурга туш келди. Сот бийлиги өлкөдө көп жылдар бою коррупциянын чырмоогунан чыга албай келатса, соңку жылдары суперпрезиденттик башкаруунун бүжүрөгөн кол баласына айланганы айтылууда.

Коррупция чырмаган, бүжүрөгөн кол балага айланган сот

Кыргызстанда аттуу-баштуу эки коомдук ишмердин мыйзамсыз менчиктеп алган мүлкүн мамлекетке кайтарып бергени кызуу талкуунун  чордонунда турат. УКМК мыйзамсыз менчиктештирилген объектилерди аныктоо жана мамлекетке кайтаруу боюнча иштерди улантып жатканын билдирди.

Таланган менчик жана баатырлар баяны

Кыргызстанда мамлекеттик бийлик коррупцияга каршы күрөштү чечкиндүү күчөтүп, паракорлуктун тамырын жулуш үчүн мыйзамдык жаңы демилге менен чыгууда. УКМК коомдук талкууга койгон мыйзам долбооруна ылайык, эми коррупциялык кылмыштар үчүн кусуп берип кутулууга болбойт. Ошондой эле жакын тууганы коррупцияга аралашкан адамдар  мамлекеттик же муниципалдык кызматка өмүр бою алынбайт.

Коррупцияга каршы күрөш: Атасына баласы жооп берген заман кайра келатабы?

Юстиция министрлигиндеги "Чет элдик өкүл" рээстрине үч уюм катталды. Аталган мекемеден алынган маалыматка караганда, башында алты уюмдан арыз түшкөн. Алардын бирөөсү арызын кайра чакыртып алды, дагы экөөнүн документтери туура эмес болгондуктан катталган жок. Өлкөдө жарандык коомдун катуу нааразылыгын жараткан мыйзамдын аткарылышы атайын жобонун негизинде жүрүп жатат. Юстиция министрлигиндеги "Чет элдик өкүл" рээстрине үч уюм катталды. Аталган мекемеден алынган маалыматка караганда, башында алты уюмдан арыз түшкөн. Алардын бирөөсү арызын кайра чакыртып алды, дагы экөөнүн документтери туура эмес болгондуктан катталган жок. Өлкөдө жарандык коомдун катуу нааразылыгын жараткан мыйзамдын аткарылышы атайын жобонун негизинде жүрүп жатат.



"Аягы жаман эмес". "Чет элдик өкүл" тизмесине каттоонун жүрүшү

Ал өзүнүн эмгек жолун Аламеда округунун прокурору болуп баштап, 2004-2011-жылдары Сан-Францисконун башкы прокурору болгон. Андан соң ал кызматтан көтөрүлүп, Калифорниянын башкы прокурору болуп дайындалган. Ал Американын калкы эң көп штатында бул кызматка шайланган биринчи аял жана өңү кара биринчи адам болгон.


Трамптын атаандашы Камала Харристин баскан жолу. Прокурор, сенатор, өгөй эне 

Казакстандын президенти Касым-Жоомарт Токаев АЭС куруу жөнүндө талаштуу маселе боюнча 6-октябрга референдум дайындады. Өлкөдө атомдук электр куруу маселеси боюнча бир жылдан ашык мезгилден бери катуу талаш-тартыштар болуп келатат. 

Саясат