Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

12-октябрда Россия президенти Владимир Путиндин Кыргызстанга мамлекеттик сапары башталат. Кийинки күнү Бишкекте КМШ саммити өтөт. Кремлдин кожоюнунун бул сапары Россия эл аралык масштабдуу санкцияларга кабылып, Батыш менен эрегиш күч алган жана Борбордук Азия үчүн геосаясий оюндар кызыган учурда өткөн жатат.

Путиндин сапары: Кызыган геосаясий оюндар 

Кыргызстандын Министрлер Кабинетинин төрагасынын орун басары Бакыт Төрөбаев Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан  темир жолун куруу белгисиз мөөнөткө жылды деген маалыматты төгүндөдү. Андан мурда Кыргызстандын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги аталган долбоор активдештирүү стадиясына келгенин билдирген.

Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолу: "активдешүү стадиясы" 

Соңку айларда бир нече жогорку даражалуу кытай чиновниктеринин дайынсыз жоголушу Си мырза өзгөчө армия менен байланышы бар адамдарды тазалоого киришип жатабы деген катуу божомолдорду жаратты.

Кытай армиясындагы коррупция жана жоголгон чиновниктер

Мурдакы союздук республикалардын ортосунда отуз жылдан бери чечилбеген чек ара, аймак талашы тууралуу сөз болгондо кээ бир авторлор 1991-жылы КМШ түзүлгөн Алма-Ата декларациясына кайрылган учурлар көп болууда. КМШны түзгөн республикалар аймактык бүтүндүктү жана чек араларды таануу жөнүндө декларацияга кол койгон менен андан кийин эмнеге жер талашып чатакташып жатканынын себептерин терең түшүнүү үчүн бул маселеге өзүнчө токтоло кетүү зарылдыгы чыгууда.

Алма-Ата декларациясы жана чек ара чатактары

Орусия Украинадагы согушка туруктуу колдоо издеп жаткан кезде Кытайдын жогорку даражалуу дипломаты Ваң Йи бул өлкөгө сапар алды.

Кытай коопсуздук боюнча жогорку даражалуу өкүлүн Орусияга жиберди

Былтыры Кытай Германиядан ашып өтүп, дүйнөдөгү экинчи ири автоунаа экспорттоочусу болуп калды. Ал эми быйыл бул жаатта лидер болгон Япониядан да озуп кетти. 

Кытай электромобилдери дүйнөнү каптады. Бирок бул баарына жаккан жок 

Тыным албай иштөө жана үмүтсүз жумуш рыногу кытай жаштарын адаттан тыш жолдого барууга мажбур кылууда.

Өлөрчө иште же жумушсуз отур: Кытайдын "үй күчүк балдары"

Дүйнөлүк жайкы универсиаданын чемпиону Нурсултан Кеңешбеков олимпиадалык оюндарга лицензия алууга даярдык көрүп баштады.  Ал  жакында эле  Кытайдын Чэнду шаарында өткөн XXXI Бүткүл дүйнөлүк жайкы универсиадада 5 миң метрге чуркап, коло медаль жеңип алды. 

Универсиада чемпиону Нурсултан

АКШ менен чип согушу күчөп бараткандыктан, Кытай жарым өткөргүч өнөр жайынын негизи болгон эки заттын экспортун чектегени калды.
Жаңы көзөмөл эрежесине ылайык, дүйнөнүн экинчи ири экономикасынан галий жана германийди экспорттоо үчүн атайын лицензиялар талап кылынат.

"Микрочип согушу": Кытайдын кадамы дүйнөгө кандай таасир этет? 

Кыргыз-кытай чек арасына жакын жердеги Сары-Жаз суусуна ГЭС куруу долбоорун ишке ашыруу аракети жанданды. 
Сары-Жаз суусуна 1100 МВт кубаттуулукта 6 ГЭС куруу планы советтер союзу учурунда эле  иштелип чыккан. Эгемендик алган жылдары аны ишке ашырууга бир нече инвесторлор кызыгып келишкен, бирок чындап киришкен эмес.

Сары-Жазга кайсы инвестор ГЭС курганы жатат?

Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан темир жол долбоорунун маршруту боюнча жүк ташый турган алгачкы поезд жолго чыкканы жакында белгилүү болду. Кытай менен Европаны бириктирген бул ири темир жол долбоорунун ТЭОсу эки аптада каралып, Кыргызстандагы бөлүгү жылдын аягына чейин башталат деп пландалууда.

Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолу: ТЭО дээрлик даяр 

Президент Садыр Жапаров 18-20 майда Кытайга мамлекеттик визит жасай турган болду. Кытайдагы эки күндүк сапар оор. Саякаттап барганы жок. Арбын милдет, татаал сыноо жүктөлүп турат. Дипломатиялык тил менен сыйпалатпай, ачык айтканда, ортодогу маcелелер жеңил эмес. 

Мейкиндиктеги ордубуз, мезгилдеги аракет өзүбүздөн

18-19-майда Сиань шаарында Кытай-Борбор Азия биринчи саммити өтөт. Анда кытай лидери Си Цзинпин кыргыз, казак, түркмөн, тажик жана өзбек президенттери менен жолугат.
 Борбор Азия лидерлери андан кийин Цзинпин менен эки тараптуу өзүнчө сүйлөшүүлөрдү да өткөрмөкчү. 

Кытайдын дүрбүсүндөгү Борбор Азия

Украинанын президенти Владимир Зеленский Кытайдын лидери Си Цзиньпин менен телефон аркылуу “узак жана маңыздуу” сүйлөшкөнүн айтты. Бул – алардын Орусиянын Украинага каршы ири көлөмдөгү согуштук баскычы башталгандан берки биринчи байланышы болуп саналат. 

Зеленский менен Си Цзиньпиндин баарлашуусу канчалык олуттуу?

Швециядагы тынчтыкты изилдөө эл аралык институту (SIPRI) Россия Украинага кол салгандан кийин дүйнөдөгү аскердик чыгымдар рекорддук жогорку деңгээлге чыкканын билдирди. Сөз  2,24 триллион долларга өскөн аскердик чыгымдардын жарышы жөнүндө. SIPRI билдирген бул суммага курал-жаракка, ошондой эле армияны кармоого, техникалык тейлөөгө, изилдөөгө, технологияларга кеткен чыгымдар кирет. 

Аскердик чыгымдар рекорддук деңгээлге чыкты

Казакстан Кытай менен 30 күндүк визасыз режимди киргизүүнү "дипломатиялык жеңиш" деп атап,  коңшу өлкөнүн жайнаган  туристтеринен канча пайдага туйтунарын эсептеп жатат. Бирок эл ичинде Казакстандын коррупциялашкан бийлигин Кытай эпчилдик менен пайдаланып жатат деген каршылык маанай  дагы эле чоң.

Казакстан-Кытай: "Дипломатиялык жеңишке" жибигендер жана жеригендер 

Француз лидери пресс-конференция учурунда Бээжин менен Батыштын ортосунда көптөн бери талаш-тартыш жаратып келе жаткан Кытайдын адам укуктары боюнча көйгөйлөрү жөнүндө дээрлик ооз ачкан жок. 

Си Цзинпин менен жолугушуу. Макрондун үмүтү ишке ашабы? 

АКШдагы ТикТокко тыюу салуу чакырыктары анын киберкоопсуздук тобокелдиктери тууралуу дүйнөлүк талкууну кайра жандантты.

Эмне үчүн өкмөттөр TikTok коопсуздугуна тынчсызданууда?

Кытайдын төрагасы Си Цзиньпиндин Москвага мамлекеттик сапарынын экинчи күнүндө болгон басма сөз жыйынында Украинадагы согушту токтотуу боюнча эч кандай макулдашуу жок экени белгилүү болду. Же Путин менен Си Цзиньпин бул жөнүндө эл алдында айтпай турууну чечкенби?

Путин менен Си Цзиньпин: Кытайдын "Тынчтык планы" иштейби?

Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин ушул аптада Орусиянын президенти Владимир Путин менен сүйлөшүү үчүн Москвага келе жатканын расмий өкүлдөр билдирди.

Си Цзиньпин Москвада Путин менен жолугушат

2023-жылы февралда Кытайда жогорку технологиялык ишкерлик жаатында далдал ишкер болгон ортомчусу Бао Фан дайынсыз жоголуп кетти. Бул окуя жакынкы кездери Кытайда салыштырмалуу улам кайталанган көрүнүшкө – миллиардерлердин ың-жыңсыз жоголушу көйгөйүнө дагы бир жолу көңүл бурдурду.

"Миллиардерлерге аңчылык". Эмне үчүн Кытайда ишкерлер дайынсыз жоголуп жатышат жана Си Цзинпиндин саясаты эмнеге кептеши мүмкүн?

Кыргызстандын Энергетика министрлиги Каракөл чакан ГЭСин курууга инвесторлорду тандоонун эң кызуу учуруна келди. Бул долбоорду ишке ашырууга “77 Insaat”, Жапониянын “Muroo Systems Co” жана жергиликтүү "Жагалмай" деп аталган компания ат салышууда. 

Каракөл чакан ГЭСине инвестор тандоодогу күдүк жагдайлар 

Жаңы изилдөөлөргө караганда Кытайда бир гана балалуу болууну же таптакыр бала көргүсү келбеген кыз-келиндер көбөйүүдө. Би-Би-Си үч кытай аял менен үй-бүлө темасында сүйлөшүп келди.

Эмнеге Кытайдын көп кыз-келиндери эне болуудан жаа бою качууда?

Орусиянын Украинага басып кириши бир тарабында батыштын либерал-демократтары, экинчи тарабында Орусия менен Кытайдан турган автократиялык “ревизионисттердин” ортосундагы глобалдык тирешти ого бетер курчутуп жиберди. Орусиянын агрессиясы “Кытайдын согушту үнсүз колдоосу” менен башталган. Анткени Пекин дагы Москва сыяктуу өз аймактарында таасирин кеңейтүүнү көздөйт. Мындай бүтүм Мюнхен конференциясынын коопсуздук боюнча жылдык баяндамасында айтылды. 