'Ifanc, gwleidyddol ac yn anghytuno ar annibyniaeth'

Mae gan Cerys a Patrick farn wahanol ar ddyfodol Cymru yn y Deyrnas Unedig
- Cyhoeddwyd
Mae Cerys a Patrick yn debyg. Mae'r ddau yn ifanc, yn Gymry, ac yn ymddiddori'n fawr mewn gwleidyddiaeth.
Ond yr hyn sy'n hollti nhw yw eu barn am ddyfodol Cymru o fewn y Deyrnas Unedig.
Dywedodd academydd blaenllaw fod y sgwrs ynghylch annibyniaeth i Gymru "wedi ei normaleiddio" ymhlith pobl ifanc.
Yr wythnos hon, sefydlodd llywodraeth Plaid Cymru gorff newydd i ystyried yr achos dros annibyniaeth i Gymru, yn ogystal â mwy o ddatganoli i Fae Caerdydd.
I Patrick, yr ateb i Gymru fyddai mwy o bwerau datganoledig o fewn y Deyrnas Unedig, tra bod Cerys yn credu y gallai cenedl annibynnol gynnig mwy o gyfleoedd i bobl.
Ffurfiodd Plaid Cymru lywodraeth yng Nghymru am y tro cyntaf ar ôl ennill 46 o seddi yn ystod etholiad y Senedd ym mis Mai 2026.
Er nad yw Plaid Cymru wedi galw am refferendwm ar annibyniaeth, mae ail linell ei chyfansoddiad yn dweud: "Fel Plaid Genedlaethol Cymru, amcanion y blaid fydd: sicrhau annibyniaeth i Gymru yn Ewrop."
O blaid yr undeb mae Reform UK, oedd yr ail blaid fwyaf yn y Senedd ar ôl ennill 34 o seddi yn etholiad mis Mai.
Dywedodd eu harweinydd yng Nghymru, Helen Jenner, nad yw pleidleiswyr "eisiau gweld Cymru'n cael ei rhwygo allan o'r Deyrnas Unedig" a dywedodd fod y comisiwn yn "chwerthinllyd".
'Elfennau ymarferol' heb eu hateb
Roedd arolwg barn diweddar gan Survation ar gyfer y grŵp o blaid annibyniaeth YesCymru wedi awgrymu fod pobl o dan 35 oed yng Nghymru yn fwy o blaid annibyniaeth na phobl hŷn.
"Mae pobl yn teimlo eu bod wedi'u gadael ar ôl, yn enwedig fy oedran i," meddai Patrick, myfyriwr 20 oed o Gasnewydd.
Ychwanegodd ei fod yn deall pam fod pobl yn "llawn egni ac yn frwdfrydig" ynglŷn ag annibyniaeth oherwydd materion fel "benthyciadau myfyrwyr, costau byw, y sefyllfa geo-wleidyddol".
Ond dywedodd: "Ar hyn o bryd, dydw i ddim yn credu bod achos dros hynny."
Fodd bynnag, dywedodd Patrick y byddai'n cefnogi pwerau datganoledig pellach i Gymru o fewn yr undeb.
Dywedodd fod "elfennau ymarferol" fel y posibilrwydd o ffin rhwng Cymru a Lloegr yn parhau i fod yn gwestiynau heb eu hateb iddo.

Gwnaeth Cerys araith yn ddiweddar mewn rali annibyniaeth yn Aberystwyth ac yno cafodd gwrdd â Phrif Weinidiog Cymru, Rhun ap Iorwerth
I Cerys, dysgu siarad Cymraeg fel oedolyn ac ehangu ei dealltwriaeth o hanes ei gwlad, oedd wedi cynnig "sylweddoliad" bod Cymru "mewn gwirionedd yn haeddu llawer gwell nag a roddwyd inni yn y gorffennol ac yn y presennol".
"Rwy'n credu, pe bai Cymru yn annibynnol, y gallem gynnig mwy o gyfle i bobl yma," meddai'r fenyw 35 oed o Ben-y-bont ar Ogwr.
Ychwanegodd y byddai hi eisiau gweld Cymru yn cael mwy o bwerau dros blismona a chyfiawnder - maes polisi sy'n cael ei reoli gan San Steffan ar hyn o bryd.
Mae Cerys yn teimlo bod pobl yn cadw gwneud addewidion o ran cynnig mwy o bwerau ond dyw'r addewidion hynny byth yn cael eu gwireddu.
"Byddai mwy o bwerau yn wych ond byddaf yn credu yn y pwerau hynny pan fyddaf yn eu gweld a than hynny, rwy'n credu mai annibyniaeth yw ein dewis gorau."
Mae Prif Weinidog y DU, Andy Burnham wedi dweud yn flaenorol ei fod yn agored i'r syniad o roi rheolaeth i lywodraeth Cymru dros blismona yng Nghymru.
'Rhwyg demograffig go iawn'
Dywedodd academydd blaenllaw o Brifysgol Caerdydd ei bod hi'n "syfrdanol o bwysig" bod "pobl ifanc yn fwyafrif o blaid annibyniaeth".
"Nid ydyn nhw'n gweld dim byd rhyfedd nac amhosibl ynglŷn â Chymru yn dod yn annibynnol yn y dyfodol," meddai'r Athro Laura McAllister, o Ganolfan Llywodraethiant Cymru.
Dywedodd fod "amheuaeth fawr" ynghylch y pwnc wrth edrych ar farn pobl dros 65 oed, gan ychwanegu bod "rhwyg demograffig go iawn".
"Byddai angen rhywbeth llawer agosach at o leiaf hanner y boblogaeth yn cefnogi annibyniaeth cyn bod unrhyw obaith o ennill refferendwm," mae McAllister yn credu.
Ychwanegodd na all neb "fforddi bod yn hunanfodlon ynghylch dyfodol yr undeb" oherwydd "nad oes gan y cysyniad o'r Deyrnas Unedig hawl a roddwyd gan Dduw i oroesi yn ei ffurf bresennol".
"Yr hyn rydyn ni wedi'i weld mewn gwleidyddiaeth yn ddiweddar yw bod y potensial am newid yn gynhenid i bopeth a ddigwyddodd," meddai.
Yn 2024, cyd-gadeiriodd McAllister gomisiwn a ddaeth i'r casgliad bod gadael y Deyrnas Unedig i Gymru yn opsiwn "hyfyw".

Dywedodd Dr Jac Larner fod agweddau tuag at annibyniaeth a datganoli yn aml yn cael eu gyrru gan hunaniaeth genedlaethol
Gyda pholiadau piniwn yn awgrymu y byddai rhwng 20% a 30% o bobl yng Nghymru o blaid annibyniaeth, mae academyddion wedi cymharu'r sefyllfa bresennol â'r Alban yn y blynyddoedd cyn y refferendwm annibyniaeth yn 2014.
"Mewn rhai ffyrdd mae'r sefyllfa yma'n edrych yn debyg i'r Alban yn 2007," meddai Dr Jac Larner, polwr a dadansoddwr gwleidyddol o Brifysgol Caerdydd, gan fyfyrio ar bryd y daeth Scottish National Party [SNP] i rym.
"Yr hyn sy'n wahanol yma [yng Nghymru] yw bod gennym ni lawer mwy o elyniaeth o hyd at y syniad o ddatganoli.
"Mae gennych chi tua thraean sydd eisiau cael gwared ar y datganoli yn gyfan gwbl, efallai ychydig llai na thraean sydd eisiau annibyniaeth."
Reform, sydd o blaid yr undeb, oedd yr ail blaid fwyaf yn Etholiad Senedd 2026, gan ffurfio'r wrthblaid swyddogol.
Burnham yn 'agored i'r sgwrs' am ddatganoli plismona i Gymru
- Cyhoeddwyd27 Awst
Dywedodd y Prif Weinidog Rhun ap Iorwerth: "Mae gen i weledigaeth ar gyfer Cymru, rwy'n cefnogi Cymru annibynnol."
Dywedodd ei fod yn ymwneud â "gwella llawer o bobl Cymru, mynd i'r afael ag anghyfiawnderau, mynd i'r afael ag annhegwch, mynd i'r afael ag anghydraddoldebau, creu ffyniant".
Ychwanegodd: "Yn y fan a'r lle, rwy'n delio â'r materion hynny gan ddelio â Phrif Weinidog y DU."
Ym mis Hydref, cyfarfu prif weinidogion Cymru a'r Alban â Phrif Weinidog y DU, Andy Burnham, yng Nglasgow ar gyfer y Cyngor Economaidd Cenedlaethol lle trafodwyd datganoli a chyllid.
Dywedodd Rhun ap Iorwerth fod "dealltwriaeth newydd o anghyfiawnder gwariant rheilffyrdd yng Nghymru" gan Burnham, yn ogystal â "sylweddoliad nad yw hyn wedi cael digon o sylw gwleidyddol gan lywodraethau'r DU yn y gorffennol".
Yn dilyn Cyllideb yr Hydref 2026, dywedodd ap Iorwerth wrth BBC Cymru fod "symiau pitw o arian yn dod ar gyfer y rheilffyrdd, pan maen nhw wedi dweud bod £14bn ar y ffordd" a "thoriad mewn termau real yn yr arian sydd gennym i'w wario ar wasanaethau cyhoeddus".
Burnham yn credu'n 'angerddol' yn y Deyrnas Unedig
Dywedodd llefarydd ar ran llywodraeth y Deyrnas Unedig: "Mae'r prif weinidog yn credu'n angerddol yn ein hundeb ac mae'n optimistaidd ynghylch dyfodol y Deyrnas Unedig.
"Mae ein safbwynt ar refferenda yn glir - mae'r prif weinidog yn canolbwyntio ar atebion ymarferol i helpu pobl gyda chostau byw a gwneud gwahaniaeth cadarnhaol ym mywydau beunyddiol pobl, nid cwestiynau cyfansoddiadol.
"Trwy bŵer cynnull Rhif 10 y Gogledd, bydd y prif weinidog yn meithrin perthynas waith adeiladol â phob llywodraeth ddatganoledig i archwilio sut y gallwn gyda'n gilydd gyfrannu at rymuso rhanbarthol, ail-ddiwydiannu a chyflawni twf da ym mhob cod post."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.