Digwyddiadau a chyfnod o dawelwch ar draws Cymru ar Sul y Cofio

Rhes o gyn-aelodau'r lluoedd arfog yn ystod gwasanaeth Sul y Cofio 2026 yng NghaerdyddFfynhonnell y llun, Matthew Horwood/Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

Rhai o gyn-aelodau'r lluoedd arfog fu'n rhan o wasanaeth Sul y Cofio ddydd Sul yng Nghaerdydd

  • Cyhoeddwyd

A hithau'n Sul y Cofio mae cymunedau ledled Cymru wedi cynnal digwyddiadau i anrhydeddu'r rhai a gollodd eu bywydau mewn rhyfeloedd, gyda gwasanaeth coffa cenedlaethol yn cael ei gynnal yng Nghaerdydd.

Fe wnaeth aelodau o'r fyddin ymgynnull ger Cofeb Ryfel Genedlaethol Cymru yng Ngerddi Alexandra ym Mharc Cathays lle cafodd torchau eu gosod.

Bu nifer o ddigwyddiadau coffa eraill, gan gynnwys yng Ngwynedd, Wrecsam, Powys ac Abertawe.

Yn Aberystwyth, bu seremoni i osod torchau o'r pabi gwyn a chanu caneuon dros heddwch.

'Anrhydeddu dewrder, gwasanaeth ac aberth'

Dywedodd Prif Weinidog Cymru, Rhun ap Iorwerth: "Rydym yn cofio pawb a gollodd eu bywydau wrth wasanaethu ac yn cydnabod y milwyr a'r menywod sy'n gwasanaethu dramor heddiw - y peryglon y maent yn eu hwynebu, a'r gofynion a roddir arnyn nhw a'u teuluoedd.

Dywedodd Mr ap Iorwerth y bydd y cofio yn "anrhydeddu dewrder, gwasanaeth ac aberth ein Lluoedd Arfog a'n cyn-filwyr y mae dyled enfawr o ddiolchgarwch gennym iddynt".

"Ar adeg o ansefydlogrwydd byd-eang parhaus, mae'n bwysicach nag erioed ein bod yn dod at ein gilydd i gofio a chynnig ein cefnogaeth gadarn i gymuned gyfan y Lluoedd Arfog a chynyddu ein hymrwymiad i fyd mwy heddychlon."

Rhes o gynrychiolwyr yn aros i osod eu torchau yn y seremoni yng Nghaerdydd, gan gynnwys y Prif Weinidog, Rhun ap Iorwerth ac Ysgrifennydd Cymru, Stephen KinnockFfynhonnell y llun, Matthew Horwood/Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

Prif Weinidog Cymru, Rhun ap Iorwerth ac Ysgrifennydd Cymru, Stephen Kinnock (trydydd a phedwerydd o'r chwith) ymhlith rhes o gynrychiolwyr yn aros i osod eu torchau yn ystod seremoni fore Sul yng Nghaerdydd

Cafodd Maes Coffa Cenedlaethol Cymru ei agor gyda seremoni yng Ngastell Caerdydd ddydd Mercher 4 Tachwedd.

Mae pum mil o deyrngedau wedi'u gosod yno, gyda chyfle i'r cyhoedd ychwanegu teyrngedau tan 17 Tachwedd.

Fe ddechreuodd y digwyddiadau yng Nghaerdydd ddydd Sul gyda cherddoriaeth gan fand Byddin Yr Iachawdwriaeth Treganna.

Am 10:40 fe gyrhaeddodd gynrychiolaeth o'r Llynges Frenhinol, y Fyddin, y Llu Awyr Brenhinol, a'r Cadetiaid.

Rhes o groesau gyda'r pabi coch ym Maes Coffa Cenedlaethol Cymru
Disgrifiad o’r llun,

Mae Maes Coffa Cenedlaethol Cymru yng Nghastell Caerdydd yn agored am bythefnos dros gyfnod y cofio

Fe ddechreuodd y gwasanaeth ychydig cyn 11:00, gan agor gyda geiriau gan y Parchedig Ganon Stewart Lisk BEM, Caplan Anrhydeddus i Gyngor Caerdydd.

Fe seiniodd fiwglwr y 'Caniad Olaf' am 10:59 cyn cyfarchiad gwn gan Gatrawd 104 Magnelwyr Brenhinol, Casnewydd, a nododd ddechrau cyfnod o ddau funud o dawelwch.

Daeth y cyfnod o ddistawrwydd i ben gydag ail gyfarchiad gwn, cyn i'r Reveille gael ei chwarae.

Rhan o'r dorf yn seremoni Sul y Cofio, Llandudno
Disgrifiad o’r llun,

Roedd yna bobl o bob oedran ar y prom yn Llandudno ddydd Sul i gofio'r rhai a fu farw yn ystod rhyfeloedd

Yn Abertawe roedd yna wasanaeth coffa ger y Senotaff a gorymdaith drwy'r ddinas am 13:30 cyn Gwasanaeth Cofio yn y Gadeirlan am 14:30.

Ym Mhowys, bu gwasanaethau mewn sawl lleoliad, gan gynnwys Y Drenewydd, Machynlleth a Llanfair-ym-Muallt.

Roedd y gwasanaeth cofio blynyddol yn Wrecsam yn dechrau am 10:55 ym Modhyfryd.

Hefyd yng ngogledd Cymru roedd yna orymdaith yng Nghonwy yn dilyn gwasanaeth am 10:45 ger y Senotaff ym Modlondeb.

Mae Ras Goffa yn cael ei chynnal ar Drac Môn yn ystod y penwythnos, gan gyfuno chwaraeon moduro gyda chofio am y rhai a gollodd eu bywydau mewn rhyfel - bydd y ras yn cael ei hatal am gyfnod ar gyfer gwasanaeth coffa ddydd Sul.

Rhes o groesau gyda'r pabi coch ym Maes Coffa Cenedlaethol Cymru
Disgrifiad o’r llun,

Rhes o groesau gyda'r pabi coch ym Maes Coffa Cenedlaethol Cymru

Wrth siarad ar raglen Bwrw Golwg ar Radio Cymru dywedodd y cyn-Uwch Gaplan yn y lluoedd arfog, y Parchedig Aled Huw Thomas, bod Sul y Cofio mor bwysig ag erioed.

"Ma'n cymdeithas ni a'n cymunedau ni'n gynyddol rhanedig ac ychydig iawn o bethe neu achlysuron sy'n gallu uno cymdeithas a chymunedau, a dwi'n credu bod y defodau cofio yn uno ein cymdeithasau ni.

"Ond wrth fod hanes yn mynd heibio, ac wrth i fywyd yn mynd yn ei flaen, ma' gennych chi bethe mwy diweddar, ma' Efrog Newydd 9/11, ma' Llundain 7/7, ma'r seithfed o Hydref yn Israel, yr holl erchyllterau hynny yn gymaint o ddylanwad ar bobl yn ein cyfnod ni."

'Angen buddsoddi mewn heddwch'

Dywedodd Anna Jane Evans o Gymdeithas y Cymod wrth raglen Bwrw Golwg bod angen canolbwyntio mwy ar heddwch.

"Dwi'n cofio efo coblyn o lot o edifeirwch a thristwch dychrynllyd ynglŷn â'r holl gyflafanau yma - 'dan ni gyd yn 'nabod bobl sy' wedi cael eu hanfon allan ac wedi cael eu colli.

"Mae gynnon ni gymdogion, pobl yn ein cymunedau ni dan ni'n gwybod sy wedi cael eu colli.

"Ond mae o'n erchyll o beth yn dydi bod ein llywodraethau ni'n dal i wario.

"Dan ni wedi gwario mwy yn y flwyddyn ddiwetha fel byd ar be 'dan ni'n alw'n amddiffyn. Dan ni'm yn buddsoddi affliw o ddim bellach mewn heddwch."

Pabi GwynFfynhonnell y llun, Peace Pledge Union
Disgrifiad o’r llun,

Cafodd y pabi gwyn ei osod mewn seremoni yn Aberystwyth

Wrth ymddiswyddo fel Ysgrifennydd Amddiffyn y DU ym mis Mehefin oherwydd dadlau ynglŷn â'r gwariant ar amddiffyn, dywedodd John Healey, sydd bellach yn Ganghellor, bod y gofynion ar amddiffyn wedi cynyddu oherwydd y gwrthdaro yn y Dwyrain Canol ac ymrwymiadau newydd gan y DU yn yr Arctig ac Wcráin.

Wrth gyrraedd y seremoni yng Nghaerdydd fore Sul, fe ddywedodd Prif Weinidog Cymru ein bod yn byw mewn "byd ansicr a chythryblus".

Ychwanegodd Rhun ap Iorwerth: "Rydym yn defnyddio'r diwrnod yma hefyd i ddyblu ein hymrwymiadau i wneud yr hyn sydd ei angen i sicrhau byd heddychlon."

Bydd rhagor o goffáu yn digwydd ar 11 Tachwedd - Dydd y Cadoediad, pan fydd dau funud o dawelwch am 11:00.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.