Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Dr Haayilee Fidaa namoota seenaa siyaasaa fi waa'ee Afaan Oromootiin waliin maqaansaanii ka'u keessaa tokkodha. Miseensi maatii dhihoo kan ta'an Ashannaaffii Sisaay Fidaa tibbana seenaa hayyuu Oromoo kanaa ilaalchuun kitaaba barreessan Adooleessa 20, 2025 Magaalaa Finfineetti eebbiifameera.

Kitaabni seenaa Dr. Haayilee Fidaa miseensa maatii barreeffame maal ofkeessaa qaba?

Yeroonsaa bara 1962 ture, koloneel Fiqaaduu Waqkenneen keessummaa Afrikaa Kibbaa irraa dhufe tokkoof leenjii kennaa turan. Galmee seenaa irraa kan arganne kunooti.

Leenjii Nelsan Maandeellaa Itoophiyaatti fudhate yeroo yaadatamu

Koonsoon hawaasa Naannoo Kibba Itoophiyaa jiraatan yoo ta'u, ummata hojii ijaarsa daagaa fi kunuunsa biyyootiin beekamanidha.



Mukni gogaa dhagaan marfamee qe'ee Koonsoo keessa dhaabatu maal hima?

Hambaa hundeessistoota Waldaa Maccaafi Tuulamaa fi itti aanaa pirezidantii waldichaa kan turan akkasumas dhaaba Kongiresii Federaalistii Oromoofi kaan keessatti gahee guddaa bahachuun maqaan guddaa kan horatan Dr Moggaa Firrisaa du'aan boqotan. 

Dr. Moggaa Firrisaa: Waldaa Maccaafi Tuulamaatii hanga KFO'tti

Maanguddoon umurii waggaa 108ffaa dhiyeenya kana kabajatan Waaamii Birraatuu, ammalleen ispoortii hojjachuurraa hin sooromne. Du'a qofaatu ispoortii adda nabaasa jedhu. Ofii Waamii Birraatuu eenyudha?

'Du'a qofaatu ispoortiin adda na baasa' - Atileetii gameessa Waamii Birraatuu

Ijji boca rog-sadee keessaa akka mallattoo Illimunaatiitti fudhatama. Illimunaatiiwwan icciitiidhaan addunyaa to'achuudhaaf yaalaa jiruu yaadni ammoo kan waggoota lakkoofsiiseedha.

Mallattoon ijaa hiikaa icciitii qaba jedhamuufi boca rog-sadee keessa jiru eessaa dhufe? 

Yeroo sanatti ajajaa olaanaa humna qilleensaa 102ffaa Eeritiraatti argamuun ture. Caamsaa 8 guyyaa Kibxataa tasa biiroo Janaraal Damisee Bultootti barbaadamta naan jedhan. Anis konkolaataa koo kaafachuudhaanan biiroo isaanii dhaqe.

Yaadannoo fonqolcha mootummaa nama umuriin waggaa 74 Koloneel Kaasaayee

Godina Harargee Bahaa aanaa Malkaa Bal'oo keessatti kan argamu Holqi Naasi'ool tibba kana miidiyaa hawaasaa irratti uwwisa bal'aa argateera.

Waayee holqa Naasi'ool kan Oromiyaa keessaa isa 'bareedaa' jedhamee wantoota beekaman 

Waggaa 36'n dura, Caamsaa 1989 biyyaatii keessatti waan cimaa tokkotu ta'e ture. Dimshaashumatti waanti gaafas ta'e 'ajaa'ibuma' jechu wayya ta'a.

Waggaa 36 dura... xiyyaarri Koloneel Mangistuu attamiin osoo hin gubatiin hafe?

Bulchiinsi Dargii erga aangoo qabateen booda waggaa 50 har'aa Duula Idigat Bahibirat labse. Duula kanarratti barattoota kutaa 10 hanga yunivarsitii akkasumas barsiitoonni hirmaachuun baadiyyaa biyyattii keessatti bobba'uun hojii barsiisuufi misoomaa hojjataa turan. Dargaggoota bara sana duula kana keessatti hirimaatan keessaa sadi yaaddanoosaanii waggaa 50 duraa akkasiin BBCtti himan.

Duula Idigat Bahibirat: Yaadannoo waggaa 50 hiriyoota sadii

Suuraan durii akkamitti akka hiriyoota ijoollummaa waliin barataa turan waggoota 85 booda walitti fide.

Suuraan durii waggaa 85 booda attamiin hiriyoota ijoollummaa akka itti walitti fide

Tuutni wanbadootaa Forty Elephants jedhamu kan miseensa dubartootaa qofa qabu Landan keessatti suuqiiwwan irraa hataafi gephii namootaarraas saamaa ture.



Tuuta wanbadee dubartootaa magaalaa Landan waggootaaf gamsiisan

Ergamni kuni Yihuudota Itoophiyaatti argaman ergama icciitiin baasuudhaan gara Israa'elitti fudhachuu ture.


Waggaa 40ffaa Israa'el Yihuudota Itoophiyaa icciitiin baaste yeroo yaadatamu

Gootummaa isaatiin wallee fi geerarsa keessatti yeroo yedduu maqaansaa kan kaafamu Dajjaazmach Garasuu Dhukii yookiin Abbaa Booraa eenyudha? 

Garasuu Dhukii: 'Goota rasaasa jalqabaafi xumuraa' loltoota Xaaliyaanitti dhukaase

Qorattoonni awwaala Farahoon kan erga awwaalli Tutankaamen jaarraa tokko dura argamee as isa jalqabaati jedhame argatan.

Masrii keessatti awwaalli Fara'oon jaarraa tokko as kan jalqabaa tahe argame

Aristootil seenaa keessatti nama hunda caalaa dhiibbaa guddaa uumee darbee ? Hayyuun falaasamaa lammii Biriteen Joon Seelars akkas jedhee yaada.

Aristootil seenaa keessatti nama hunda caalaa barbaadamaadhaa?

Kalaqtoonni hundi carraa toleeyyii miti.
Gariin isaanii kalaqa isaaniitiin kan beekaman yoo ta'u, maqaa namni hundi oomisha isaa waliin walqabsiisun seenaa keessatti yaadataman ni jiru.


Namoota kalaqaa shanan sababa argannoosaaniitiin lubbuu dhaban

Hojiin haaromsa Gamoo Faasiil kan Gondar keessaa tibban doowwannaa Ministira Mummee Abiyyin walqabatee wayita ifa taasiseetti, bifti gamoo kanaa ijoo dubbii ta'aa dhufeera. Ogeessi qorannoofi hojii haaromsaa kana beekan BBCtti kan himan qabu.


Hojiin haaromsa gamoo Faasiil maaliif tibbana ijoo ta'e? 

Yeroo bulchiinsa Hayilasillaasee Itti aanaa ministeera Maallaqaa kan turanii fi bara Obbo Mallas ammoo paarlaamaa keessatti Afaan Oromootiin dubbachuun kan beekaman Obbo Bulchaa Dammaksaa dubaa'an boqatan.

Namni siyaasaa gameessi, Obbo Bulchaa Dammaqsaa, du'aan boqatan

Diraamaan sagalee taatoowwan Hooliiwuud hirmaachisee fi The Abyssinians (Warra Abiisiiniyotaa) jedhu dowwattootaaf dhiyaachu eegale. Diraamichi qaroomina Aksuum durii keessaa isa tokko irratti kan xiyyeeffatudha.

Diraamaan seenaa mootittii qarooma Aksuum Yoodit Gudiit uummataaf dhiyaate

Abbaa Maccaa Abbaa Dagaa Abbaa Joobir jedhamu. Abbaan Maccaa Kiilolee jedhamuun beekamus. Godina Jimmaa Aanaa Gommaatti dhalatan. Amma magaalaa Jimmaa jiraataa kan jiran yoo ta’u, umuriinsaanii ganna 96 ta’a. Attamiin birrii fe'anii mootii bira dhaquun harka qullaa galfamanii? 

Qonnaan bulaa Jimmaa helikooptara dhunfaa bitachuuf birrii fe'anii Hayilasillaasee bira deemuun harka duwwaa galan 

Itoophiyaa, Ertiraa, Somaaliyaa, Liibiyaa, Asmaraa, Moqaadishoo, Tiriipoolii fi Finfinneen moggaasawwan daandiilee Roomiitti argaman keessaa kan eergamaniidha. Ofii attamiin maqaawwan kunneen moggaafamanii laata?

Addis Ababaa, Jimmaa, Gondar, Maqalee, Dirree Dawaan- attamiin Xaaliyaanitti moggaasa daandiiwwanii ta’a?

Sanbata laman darbe Finfinnee fi Bishooftuun jila Oromoonni waggaatti si’a tokko miliyoonaan bahanii tokkummaan kabajan keessummeessan. Keessuumoota kanneen irraas karaa hedduun galiin biyyii biiliyoonaan lakkaa'amu argamuun himame.

Ayyaana Irreechaa bara kanaarraa galiin gama diinagdeen argame hangami?

Koonsoon Hawaasa Kibba Itoophiyaatti argamuufi kan hojii ogummaa fi eegumsa biyyoo fi bishaanitiin beekamtii guddoo qabanidha. Hojiin daagaa fi eegumsa naannoo isaanii kun hambaa addunyaa ta’ee galmee UNESCOtti erga galmaa’ee bubbuleera. Ofii hawaasa kana maatuu Oromoo Boranaatiin walitti fidaa?

Seenaa