Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Laanaa Pooyinting waa'ee Intitiyuutii Allan Meemooriyaa - hospitaala wal'aansa sammuu kan yaadattu foolii qorichaati.



'Dhaabbanni 'CIA' ganna 16tti eeyyama koo malee qorannoo sammuu narratti taasiseef mana murtiittin himadha'

Itoopjiyaa Kibbaa, Jinkaatti dhibeen hakiima dabalatee du'a namoota ja'aaf sababa ta'e galaafate Vaayirasii Maarbarg (Marburg virus (MARV)) ta'uusaa ministeerri fayyaa beeksiseera.

Jinkaatti dhukkubni hakiima dabalatee namoota galaafate vaayirasii Maarburg ta'uun barame, talaallii ykn qoricha qabaa?

Dhibeen haaraan 'Haemorrhagic  Fever' jedhamu tibbaana Kibba Itoophiyaa Jiinkaatti mudachuun lubbuu namootaa galaafachuun gabaameera.

Aanaa Ancaaritti dhibeen namoota ajjeese kan Jiinkaatti mudateen tokkoo?

Pireezidantiin Afrikaa Kibbaa Siriil Raamaafoosaa dhimmi xayyaara 'icciitiin' lammiilee Filisxeem 153 Gaazaa irraa Afrikaa Kibbaatti buuse ni qoratama jedhan

Afrikaan Kibbaa lammiilee Filisxeem 'icciitiin' gara biyyattii geeffaman akka qorattu ibsite

Jiinkaatti dhukkubni maalummaan isaa ammatti guutuutti mirkanaan hin beekamneefi garuu gurmuu dhukkuboota vaayirasiin dhufanii (Haemorrhagic Fever) ta'uu mala jechuun Ministeerri Fayyaa ibseera.

Dhukkubni tibbana Jiinkaatti mudateefi lubbuu galaafata jedhamee shakkame maali?

Dhangala'aan ykn furriin funyaan keenya keessaa bahu gama fayyaa keenya eeguun shoora guddaa akka qabu beektuu? Kana malees halluun dhangala'aa kanaa haala fayyaa keenyaa hubachuuf akka fayyadu hoo beektuu?



Dhangala'aan funyaan keenya keessaa bahu waa'ee fayyaa keenyaa maal hima?

Komishinarri Komishinii Turizimii Oromiyaa Lalisee Dhugaa tibbana dhibee kaanseriin qabamuun biyya alaatti yaalamaa akka jiran BBCtti himan.

Aadde Lalisee Dhugaa waa'ee fayyaa isaanii maal jedhu? 

Maqaan isaanii Dr. Nasraddiin Ibraahim Hamiid jedhamu. Dhalatanii kan Guddatan Magaala Harar Jegol keessatti. Isaan Ogummaadhaan Ispeeshaalistii yaala keessooti.

Obboleessa Jaarraa Abbaa Gadaa biyyaa baqatee amma namoota beekamoo Ameerikaa wal'aanu

Akka ragaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) irraa argame agarsiisutti, guutummaa addunyaarratti waggaatti lakkoofsi namootaa miliyoona 5.4tti tilmaamamu bofaan ni hiddamu. Isaan keessaa ammoo miliyoona 1;8 hanga miliyoona 2.7 kan hindaman bofa summuu qabuun hiddamu.

Yoo bofti isin hidde lubbuu keessan oolfachuuf maal gochuu qabdu?

Waa'een albuudaa kanaa namoota hedduu biratti akka kaafamee irratti dubaatamu ta'eera.

Waa'ee 'albuuda ajaa'ibaa' hirribaaf nama gargaara jedhame kana beektuu?

Namoonni tokko tokko yoo haala soorata isaanii irratti jijjirama gochuu fi mi'eessituuwwan  umamaatti fayydamun ddibee kaansarii irraa fayyusaanii dubbatan dhagahamu. Kun hangam dhugaadha kan jedhe mee waliin haa ilaallu.

Haala soorataan dhukkuba kaansarii ittiisuu fi irraa fayyuun ni danda'amaa? 

Akkuma dararaa nama irra gahuutti ilaalamuu danda'a. Garuu faayidaa fayyaa guddaas qaba jedhama. Ofiin of gammachiisuu ykn 'Masterbution' dargaggoota addunyaa biratti waan baramedha.

Araada ofiin of gammachiisuu 'masterbute' jireenyakoo jijjiire

Namoonni, keessumaa dubartoonni rifeensa isaanii akka dheeratu, akka hin caccabne ykn hin buqqaane gochuuf baasii itti baasanii omishaalee shaampuufi dibata garaa garaatiin kunuunsu.

Shaampuun rifeensa fooyyessuu danda'aa? Waa'ee kunuunsa rifeensaa qabxiilee afur beekuu qabdan

Meeshaa akkaan xiqqoo duuba ija isaanii keessa kaa'ameen gareen dhukkubsattoota qaroo dhabeeyyii amma akka haaraatti waa dubbisuu danda'aniiru.



Teeknolojii haaraa qaroo dhabeeyyiin irra deebiin akka dubbisan taasise

Akka Habtaamuun jedhutti, taateen erga mudatee torbee tokko ta'uuf deemu kuni ammalleen akkuma waan ammma ta'eetti imimmaan isa hudha. Balaa kanaaf sababni rakkoo daandii naannoo isaanii akka ta'es hima.

'Saatii dheeraaf dhoqqee qotee ambulaansiin bahuu dinnaan taa'ee boo'e'

Saalqunnamtiin araada ta'a moo hin ta'u kan jedhurratti ogeeyyiin ammallee waliigaltee tokkorra hin geenye. 

Saalqunnamtiin araada ta'aa? Waldhaansa qabaa?

Raayilaa Odiingaa dhibamanii biyya Hindiitti osoo yaalarra jiranii umurii isaanii waggaa 80'n boqatan,.

Keeniyaatti sirni paartii tokkoo gara paartii daneessaatti  akka jijjiiramu kan qabsaa'e, Raayilaa Odiingaa, eenyu?

Hoo'a qaamaa olaanaa, qufaa, bowwoo mataa, dadhabbii, qaama caccabsuu akkasumas axxiffachiisuun mallattoolee namoota dhukkubichaan qabaman baay'eerratti mul'atanidha.

Utaalloon 'cimaa' tibbana Itoophiyaa bakka garagaraatti mul'achaa jiru maali?

Qorattootni dhimmaa soorataa tokko tokko nyaanni soogidda xiqqaa qabu akkuma soogidda baay'ee fayyadamuu balaa qaba jedhanii falmu. Garuu dhugaan jiru maali?

Soogidda baayyee soorachuun miidhaa qaba, fayyadamuu dhiisun hoo?

Dandeettiin waa yaadachuu guutuu hin tanee fi muraasa ta'e qabaachuun mallattoo sammuu fayyaa ta'uu agarsiisaa jedha ogeessi niwuroo Charan Ranganathi kitaaba dhiheenya kana baasee keessatti.  Akkamitti?

Dagachuun faayidaa qabaa? Namoonni akkuma umuriin dabalaa deemuun maaliif waa dagatu?

Manaa ala yoo taatu qaama kee keessa wantoota safaramuu danda'an hedduutu jijiirama. Hangi dhiphina sammuu kee keessa jiruu ni hir'isa, dhiibbaan dhiigaa ni hir'isa, fayyaan garaachaallee ni fooyya'a. 

Daqiiqaa 20f uumama keessa socho'uun akkamiin fayyaa namaa dabala? 

Habtaamuun ogeessa bayomeedikal injinariingii yoo ta'u, hiriyootasaa kaan waliin ta'uun dhaabbata Simboonaa Afrikaa Healthcare jedhamu bara 2015 hundeessa. Kalqabni isaa biyya keessatti kan jalqabaati jedhamaa jira.

Kalaqa ganna kudhan booda milkaa'ee abdii biyyaa ta'e: Simboonaa Afrikaa 'Healthcare'

Waan asoosama saayinsii fakkaatu garuu qorattoonni lakkoofsaan muraasa tahan seelii lubbuu qaburraa kompiitara hojjechuuf jijjiirama fidaa jiru.

Saayintistoonni sammuu namaarraa kompiitara hojjechuutti jiru

Itoophiyaan hordoffiifi to'annii qorichaarratti taasifteen sadarkaa gahumsaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO ) kan World Health Organization (WHO) Maturity Level 3 (ML3)  jedhamu milkeessuun qaamota garagaraa dhimmi ilaallatuun dinqisiifannaa argattetti.