Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Roonaaldoon gosa bofaa akkaan guddaa fi cimaadha. Umriinsaa amma waggaa 13 guuteera. Reppitaayiloota shifii ta'an kan uummate kolleejjii magaalaa Portsmouth keessatti.

Bofa kormaa Roonaaldoo jedhamu, quunnamtii malee ilmaan hanqaaqu

Akka qorannoo kanaatti namoonni 10,000 ol gaafatamanii hedduunsaanii amantii yeroo daa’imummaasaanii hordofan akka jijjiiran ibsan.

Lammiilen biyyoota Baha Eshiyaa maaliif amantiisaanii jijjiiraa jiru?

Masalaa: Magaalaa Harargee waraabessiifi saroonni guyyaadhaan 'maaddii tokkorraa sooratan'

Dubartiin obboleettiishee afaan naachaa irraa baraarte badhaafamuufi

Baadiyyaa bakka hedduutti namootni kaayyoon saree guddifataniif keessaa ijoon waraabessiifi bineensi biraa halkan qabeenya isaanirraan miidhaa akka hin geessifne ittiin eeguufidha.
Haalli kuni garuu magaalaa Harargee Lixaatti argamtu Masalaatti waan hojjetu hin miti. 


Masalaa: Magaalaa waraabessi sarootaafi nama waliin guyyaa keessa ‘shir’ jedhu

Wanti biyya Indoneezhiyaa -Sumaatran irraa argame tokko ammoo hedduuma nama ajaa’ibuu hin oolu. Bineensi jaldeessa gur’aacha fakkaatu oraangutan jedhamu baala mukaa ciree tumee bulleessuun qoricha hojjetee madaa guddaa maddiisaarratti bahe fayyifachuu danda’uu saayintistoonni himan.

Sanyii jaldeessaa baalarraa qoricha hojjetatee madaasaa  fayyifate

Jiraataa aanaa kanaa kan ta’e Obbo Taaddalaa Asiraat, sangaa wagga tokkoof gabbisan  birria kuma 550tti yaadani. Bittuun garuu kuma 430 kaffaluufiif gaafatee akka ture BBCtti himeera.

Sangaa Jirruu xaafii, kiikkii baaqelaafi qamadii sooramu

Dr Ziyaad Mohaammad ogeessa fayyaa beeyladaati. Godina Hararge Bahaa Aanaa Guraawwaatti keessumaa wal’aansa baqaqsanii yaaluu horii hammana hin baratamne jedhuun beekkamtii horataa jira. 

'Horii garaa baqaqsee wal'aanee yeroo fayyitu abbaa horii caalaan gammada'

Sareen kuni baay'ee amanamtuudha. Maanguddoon ganna 76 saree kana sooranii guddisan tasa du’an. Sareen kun garuu hanga namoonni torban booda dhufanitti biraa hin kaane

Saree reeffa maanguddoo ishee soortee guddiste biraa ka'uu didde

Biyya Musliimaa addunyaarra ishee guddoo, diinagdeenis dursuu feetu

Afaanoromoo

Magaalaan Fiichee gaarii fardarraa buuste

Kolfuu akkaan jaalanna. Nam baacoo nutti himu jajuun uumama keenya keessa waan jiru fakkaata.    
Haatahu malee qo'annoon haaraa, dhala namaa qofa miti - bineensonnis akka walirratti baacan ykn walitti qoosan mul'iseera. 

Bineensonni akka walitti qoosan quba qabduu?

Addunyaa jaalalli balali'uutti, daangaa shimbirroonni to'atanirraa odeessi hawwataa tahe jira. Simbirroonnis akka namaatti ni jaalatu, jaalallee ija irra buufatan hawwachuuf ammoo waan ajjaa'ibaa hojjatu jedha qorataan tokko.

Shimbirroo 'jaalalaaf' abaaboo kennuu hanga man'ee faayaan miidhagsuutti

Jiraataa qarqara magaala Naayiroobii kan ta'e Istiiv bishaan waraabee maamiltoota bishaan barbaadaniif dhiyeessuf harootasatti fe'ee geessa. Jireenyasaas kanumaan gaggeeffata. 

Biyyoota Afrikaatti harree hatuun akkaan dabale

Pilaastikiiwwan xixiqqoo (microplastics) naannoo keenyatti argamu. Ijaan hin arginuun malee yeroo hunda isaaniif saaxilamoo dha.

Pilaastikii xixiqqoon somba namaa keessatti argame - Qorannoo

Suuraan beerii bantii(polar bear) kattaa cabbiirra rafu kan ogeessa kaameraa Niimaa Saariikaaniin kaafame badhaasa ogeessa suuraa Wildlife Photographer of the Year People's Choice Award sagalee uummataa kennamu mo'ateera

Suuraalee bineensotaa ajaa'iboo badhaasa mo'atan

Sanyiin reeppitaayilii balali'uu teroosoor jedhamu waggaa 168-166 miiliyoona dura jiraacha ture Iskootilaand, Ayiil of Iskaayitti argame.

Hafteen lafee reeppitaayilii addaa balali'aa ture Iskootilaanditti argame

Aanga'oonni fayyaa addunyaa weerara amma yaaddoo itti ta'ee fi irratti mari'achuuf dirqaman kana yeroof maqaasaa ''Weerara X'' jedhaniin.

Akka kooviid addunyaa waliin ga'a jedhamee kan sodaatamu 'Weerarri X' maali? 

Saayintisitoonni Chaayinaa jaldeessa resuus jedhamu kan qaccee dhala namaatti dhiyaatu qabu mala kilooniing jedhamuun uuman. Argannoo kunis qorannoo fayyaarratti taasifamu saffisiisa jedhameera.

Saayintisitoonni jaldeessa qaccee dhala namaatti dhiyaatu qabu uuman

Hantuunni balleessaaf malee gaarummaaf hedduu maqaan hin ka'u; kun garuu adda

Sareen kun waan nyaatu hin dhabne, kunuunsa ga'aa qaba. Garuu maallaqa nyaachuutu araada itti ta'e.
Bakka maatiin maallaqa kaa'anii fuudhee kutaa sarootaa seenee fedhiisaa dhugoomfate- doolaara 4,000 nyaatee fixe.

Sareen doolaara 4,000 nyaattee maatii harka qullaatti hambiste

 “Fardi gaarii harkisuu hinqabu. Fardi aadaa qaba, safuu qaba, duudhaa qaba; iddoo isaaf hin malletti argamuu hinqabu” jedhan qondaalli mootummaa BBCn dubbise.

Magaalaan naannoo Oromiyaa tokko nama fardaan gaarii harkise birri 60,000 adabuuf

Ameerikaatti namoonni lama risaa dabalatee simbirroota 3,600 ajjeesuun himataman.


Namoonni risaa dabalatee simbirroota 3000 ol ajjeesan himataman

Kibba baha Keeniyaa qarqara Garba Indiyaa kan argamtu ollaa Maabuwaanii (Mabuani) kana keessa taphnis, kolfis, sirbi, kadhannaanis Afaan Waataani – Afaan Oromoo. 
Gaazexeessitoonni BBC Afaan Oromoo Eliyaas Hordofaa fi Aslii Galgaloo iddoo hawaasni kun itti argaman iyyaafachuun, gara qarqara Bisaan Maanyaa (Garba Indiyaa) bulchiinsa Kiliifitti imalaniiru.

Bineeldoota