Một nghệ sĩ Trung Quốc bị bỏ tù vì các tác phẩm điêu khắc châm biếm Mao Trạch Đông

Một nghệ sĩ Trung Quốc nổi tiếng với những tác phẩm điêu khắc mang tính châm biếm về Mao Trạch Đông đã bị tuyên án tù tối đa ba năm vì "phỉ báng các anh hùng của Trung Quốc", theo các tổ chức nhân quyền.

Một tòa án ở tỉnh Hà Bắc hôm 25/8 phán quyết rằng các tác phẩm của ông Cao Sân "xâm phạm danh dự của người anh hùng và gây tổn hại đến lợi ích chung".

Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, được thực hiện cùng em trai Cao Cường, là một tác phẩm điêu khắc gồm một nhóm các nhân vật giống ông Mao đang chĩa súng vào Chúa Jesus.

Ông Cao đã bị tạm giam trong hai năm qua, và Liên Hợp Quốc cùng nhiều tổ chức nhân quyền đã kêu gọi trả tự do cho ông.

Tổ chức Ân xá Quốc tế gọi việc kết án ông là một "cuộc tấn công" vào tự do nghệ thuật.

Ông Cao đã chuyển đến Mỹ vào năm 2022 nhưng bị bắt tại xưởng vẽ của mình ở vùng ngoại ô Bắc Kinh trong một lần về thăm quê vào tháng 8/2024.

Nhà chức trách đã tịch thu các tác phẩm nghệ thuật của ông và cấm vợ cùng cậu con trai bảy tuổi của ông rời Trung Quốc.

Các nhà quan sát Trung Quốc cho rằng vụ bắt giữ ông Cao Sân cho thấy Đảng Cộng sản Trung Quốc đang ngày càng trở nên cực đoan - không chỉ kiểm soát công dân ở trong nước mà còn theo dõi, kiểm soát họ ở nước ngoài và xử lý cả những hành vi đã xảy ra từ trước.

Ông bị truy tố theo một đạo luật có hiệu lực từ tháng 3/2018, cấm phỉ báng các nhân vật lịch sử có liên quan đến đảng.

Tác phẩm điêu khắc Vụ hành quyết Chúa Kitô của anh em nhà Cao được trưng bày năm 2009, cùng với hai tác phẩm điêu khắc khác được đưa ra làm bằng chứng trong vụ án.

Đó là tác phẩm Tội của Mao, một bản sao kích thước thật của nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông đang quỳ trong tư thế thể hiện sự ăn năn sâu sắc; và tác phẩm Cô Mao, khắc họa ông với bộ ngực lớn và chiếc mũi dài theo kiểu Pinocchio.

Vụ án của ông Cao được xét xử trong một phiên tòa kín kéo dài một ngày vào đầu năm nay và ít được báo chí Trung Quốc đưa tin.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết hôm 25/8 rằng ông có kế Cao hoạch kháng cáo.

Nếu phán quyết được giữ nguyên, ông Cao Sân sẽ mãn hạn tù vào tháng 8/2027, do thời gian hai năm ông đã bị tạm giam sẽ được tính vào thời hạn chấp hành án.

"Không nghệ sĩ nào đáng bị xử lý hình sự chỉ vì sáng tạo những tác phẩm thách thức cách chính quyền nhìn nhận về lịch sử hoặc khuyến khích suy ngẫm phản biện về lịch sử," bà Sarah Brooks, Giám đốc phụ trách Trung Quốc của Tổ chức Ân xá Quốc tế, nói hôm 25/8.

"Phiên tòa này cho thấy các đạo luật có phạm vi diễn giải rộng và mang động cơ chính trị – và tệ hơn, trong trường hợp này còn được áp dụng hồi tố – để bịt tiếng nói của các nghệ sĩ, nhà hoạt động và những người dám bày tỏ quan điểm khác với chính phủ Trung Quốc," bà nói.

"Vụ án chống lại [ông Cao Sân] làm dấy lên những lo ngại đặc biệt liên quan đến việc dùng luật hình sự để xử lý những hành vi xảy ra trước khi luật có hiệu lực để trừng phạt một người vì những gì họ thể hiện thông qua tác phẩm nghệ thuật, và những hệ lụy mà vụ án gây ra đối với gia đình ông ấy," Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nói với hãng thông tấn AFP.

Đầu năm nay, người em trai, ông Cao Cường, nói với BBC rằng "thông điệp của phiên tòa rất rõ ràng".

"Ngay cả khi một tác phẩm được thực hiện từ 15 năm trước, tác phẩm đó vẫn có thể bị biến thành một hành vi phạm tội nếu bối cảnh chính trị hiện nay thay đổi," ông nói.