Fon krizi AKP'de nasıl tartışılıyor, hangi adımlar atılabilir?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Fon işlemlerinde usulsüzlük ve bazı isimlerin önceden bilgi sahibi olarak sistemden çıktığı iddialarıyla gündeme gelen kriz, iktidar partisinin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.

AKP kulislerinde krizin, şimdiye kadar parti yönetiminde en fazla rahatsızlık yaratan konulardan biri olduğu belirtilirken, sadece sorumluların değil, sistemdeki zafiyetlerin de ortaya çıkarılması gerektiği görüşü dile getiriliyor.

Krizin AKP'ye zarar vermeden nasıl yönetileceği konusunda ise farklı seçenekler tartışılıyor. AKP'deki rahatsızlığın temel nedenlerinin başında bazı parti yöneticilerinin veya yakınlarının da tartışmaların odağında yer alması geliyor.

AKP'li bazı milletvekilleri ve yöneticiler, fondan haksız kazanç elde edilmesine yol açan sistem zafiyetlerinde sorumluluğu bulunanların hızla görevden alınması ve fon manipülasyonuna adı karışan isimlerin partiden uzaklaştırılması gerektiğini savunuyor.

Fon krizi MYK gündemine de geldi

Kriz, Çarşamba günü yapılan AKP Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında da gündeme geldi.

Edinilen bilgiye göre toplantıda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, sorumlular hakkında gerekenin yapılacağını belirterek, "Milletimize mahcup olmayacağız. Bu meseleyi çözeceğiz. Bizim alnımız ak, başımız dik" mesajı verdi.

Krizin alınan önlemlerle aşılacağını belirten Erdoğan, kurmaylarından alınan önlemlerin halka iyi anlatılmasını istedi. Toplantıda ayrıca fon krizinin, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ve partiyi hedef alan "kara propagandaya dönüştürülmek istendiği" değerlendirmesi yapıldı ve buna izin verilmemesi gerektiği belirtildi.

Erdoğan daha önce yaptığı açıklamalarda, kim olursa olsun üzerine gidileceğini ve gerekirse yolların ayrılacağını belirtmişti.

AKP içinde de bu mesaj doğrultusunda, makamına veya kime yakın olduğuna bakılmaksızın sorumluluğu bulunan ya da haksız kazanç sağlayanların partiden ayıklanması, bürokrasideki sorumluların ise görevden uzaklaştırılması gerektiğini savunan önemli bir kesim var. Ancak bu adımların ne zaman atılacağı konusunda parti içinde net bir bilgi bulunmuyor ve zamanlama konusunda Erdoğan'ın kararına işaret ediliyor.

Olağanüstü kongre tartışması

Fon krizinin ardından parti yönetiminde yenilenmeye gidilmesi ve olağanüstü kongre yapılması seçeneği de AKP kulislerinde tartışılıyor. Eski AKP milletvekili Şamil Tayyar da bu görüşü dile getiren isimlerden biri.

Parti kulislerinde bu seçenek güçlü görülmüyor. Ancak böyle bir yenilenmenin zamanlamasının Erdoğan'a ait olacağı belirtilirken, olağanüstü kongrenin parti açısından artıları ve eksilerinin iyi hesaplanması, "zaafiyet" algısına yol açmaması gerektiği ifade ediliyor.

Daha eleştirel tutum alan bazı isimler ise olağanüstü kongre yapılsa bile büyük bir değişime yol açmayacağını savunuyor. Bu görüşü dile getirenler, son birkaç kongrede yaşanan sınırlı yönetim değişikliklerini örnek gösteriyor.

'Erdoğan'a yük oluyor, istifa etsinler'

İktidar kanadında bir başka tartışma ise fon krizinde sorumluluğu bulunan veya haksız kazanç elde edenlerin görevden alınmayı beklemeden, Fatma Betül Sayan Kaya gibi görevlerinden de partiden de istifa etmesi yönünde.

Geçmişte partide uzun süre grup başkanvekilliği de yapan İçişleri Bakan Yardımcısı Bülent Turan da Isparta'da yaptığı açıklamayla bu tartışmaya katıldı.

Turan, Erdoğan'ın yurt dışı temaslarından döndüğünde karşılaştığı fon gündeminin partiye ve Cumhurbaşkanı'na yük olduğunu belirterek, sorumluların, görevden alınmayı beklemeden istifa etmeleri gerektiği görüşünü dile getirdi.

"Arkadaş, neştere konu olmadan adım atılmaz mı?" diyen Turan, istifa veya "görevinden af" seçeneklerini anımsattı ve "Partimizin imajına zarar veren bir anlayış tartışıyoruz. Bu anlayışı arındırmak, temizlemek zorundayız" ifadelerini kullandı.

Araştırma komisyonuna yönetim mesafeli

Muhalefetin Meclis'te araştırma komisyonu kurulması önerisi Perşembe günü Genel Kurul'da AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. Ancak AKP içinde fon krizinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis araştırma komisyonu kurulmasını isteyen önemli bir kesim bulunuyor.

İttifak ortağı MHP'nin de "araştırma komisyonu kurulmasının yararlı olacağı" görüşünü AKP kurmaylarına ilettiği kulislere yansıyan bilgiler arasında.

Parti yönetimi ise bu konuda daha temkinli. Muhalefetin komisyon üzerinden konuyu siyasi olarak istismar edebileceği değerlendirmesi yapılırken, "şimdilik komisyona gerek olmadığı" görüşü öne çıkıyor.

Bazı AKP yöneticileri, kişiler hakkındaki suçlamaları soruşturmanın yargının işi olduğunu, soruşturma ve Devlet Denetleme Kurulu (DDK) incelemesinin sürdüğünü belirtiyor. Buna karşın sistemde eksiklik, ihmal veya mevzuattan kaynaklanan sorunlar bulunduğunun ortaya çıkması halinde ilerleyen süreçte Meclis araştırma komisyonu kurulabileceği ifade ediliyor. Ancak bunun için somut bir takvim bulunmuyor.

Bir AKP'li kurmay, muhalefetin kişiler hakkındaki suç isnatlarını Meclis araştırmasının konusu yapmak istemesine karşı çıkarak şöyle konuştu:

"İş yargıda ve DDK devam ediyor. Yani kişilerle ilgili zaten yargı işliyor.. Ama burada eksikler var, ihmaller olmuş, kanunda eksiklik var, sistemsel sorun varsa bu konuda araştırma komisyonu kurulabilir. Ama bunun da zamanı var, yargıyı ve DDK'yı beklemek lazım."

MHP komisyon kurulmasından yana: Erdoğan'a artı yazar

MHP kulislerinde ise iktidarın fon krizinden önemli bir yara almadan çıkmasının yolunun, her koldan olayın üzerine gidilmesi olduğu görüşü hakim. Bu nedenle Meclis'te araştırma komisyonu kurulması gerektiğine dikkat çekiliyor.

MHP kulislerinde yapılan değerlendirmelerde, "Yargı, yürütme tamam, Meclis araştırma komisyonu kurulmasıyla birlikte yasama ayağı da sürece dahil olmuş olacak. Böylece krizle ilgili kuvvetler ayrılığının üç ayağı da üzerine düşeni yapmış olur" deniliyor.

MHP kaynakları, bu görüşleri AKP yöneticilerine de değerlendirmek üzere ilettiklerini belirtiyor.

Muhalefetin fon krizinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedefleştirmeye çalıştığını savunan MHP kurmayları, buna izin verilmemesi gerektiğini belirtiyor. Bir araştırma komisyonu kurulması halinde muhalefetin elinden bu kozun alınacağını savunan MHP'liler, şu görüşleri dile getiriyor:

"AK Partili arkadaşlar, 'muhalefet bu işin üzerinden şov yapıyor, tepiniyor' diyorlar. Yapsınlar. Asıl vatandaş ne diyecek, bu önemli. Vatandaş, 'Meclis'te komisyon da kurdu, daha ne yapsın Erdoğan' diyecekler. Bu durum, Erdoğan'a siyaseten büyük artı yazar. Asıl komisyonu engel olursan, bu ters teper."

Yasa teklifi Meclis'e geliyor

Öte yandan fonda 1 milyon liranın altındaki tutarların ödenmesine ilişkin yasa teklifinin bugün TBMM Başkanlığı'na sunulması bekleniyor.

Teklifle, tasfiye edilen fonlarda kalan paraların yatırımcılara ödenmesi ve tasfiye sürecine ilişkin yasal düzenleme yapılması amaçlanıyor.

Düzenleme, ilk aşamada 1 milyon liranın altındaki, daha sonra ise bu rakamın üstünde yatırımı olanlara ödeme yapılmasının yasal dayanağını oluşturacak.