BBC News, Somali
U gudub qaybta macluumaadka

You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.

Take me to the main website

Boqollaal qof oo ku dhintay duqeyn ka dhacday cusbitaal ku yaalla Qasa iyo xaaladihii ugu dambeyay

Ku soo dhowaada tebinta tooska ah ee maanta

Tebin toos ah

  1. Xagee laga keenay todobada boqol oo neef oo geela ee loogu talo galay xuska Nabiga NNKH ee Muqdisho

    Waxaa sanad kasta bisha mowliid meelo badan oo ka mid ah dalalka Islaamka laga xusaa dhalashada Nabiga NNKH, inkastoo ay jiraan dad kale oo kasoo horjeeda fikirkaas. Magaalada Muqdisho ayaa kamid ah magaalooyinka Soomaalida ee laga dareemayo dhaqdhaqaaqa dhalashada rasuulka, waxaana sanadkan xuska loogu talo galay in ka badan 700 oo neef oo geel ah.

    Hadaba qabanqabada socota ayaan wax ka weydiinnay, Sheekh Maxamuud Nuur Bukaahari oo ka mid qabanqaabiyayaasha xuskaas.

  2. lamaanihii arooskii Ciraaq oo kamid noqday dadkii ku dhintay dabkii ka kacay goobta xafladda arooskooda

    Lamaanihii arooskii ka dhacayay Ciraaq ayaa kamid noqday dadkii naftooda ku waayay dabkii ka kacay goobta xafladda arooskooda, sida uu sheegay Ahmed Dubardani, oo ah sarkaal ka tirsan waaxda caafimaadka dalkaas.

    Mar uu wariyaasha la hadlayay, ayaa waxaa uu intaa ku daray, in ugu yaraan konton qof ay xaaladooda caafimaad aad u liidato.

    Dadka uu soo gaaray dhaawaca ayaa badankood waxay ahaayeen haween iyo dhalinyaro.Dabkaas waxaa ku geeriyooday in ka badan 100 qof halka tiro kalena ay ku dhaawacmeen.

    Goob joogayaal ayaa sheegay, in boqolaal qof ay halkaas ku damaashaadayeen markii uu dabku qabsaday abbaare 10:45 waqtiga maxalliga ah .

    Gaadiidka gurmadka degdegf iyo shaqaalaha caafimaadka ayaa waxaa goobta u diray mas’uuliyiinta Ciraaq, sida lagu sheegay bayaan rasmi ah.

    Ilaa hadda ma cadda waxa sababay dabkan, balse warar hore ayaa sheegaya in dabku uu kacay kadib markii la shiday rashka oo waxyaabo marka dabaaldagyada la sameynayo la rido oo sida rasaasta oo kale u qarxa.

  3. Ciraaq: Farxaddii arooska ee murugada isku baddeshay ee ay ku dhinteen in ka badan 100 qof

    Dab ka kacay xaflad aroos oo ku taal waqooyiga Ciraaq ayaa lagu soo waramayaa inay ku dhinteen in ka badan boqol qof. Saraakiisha difaaca ayaa waxay sheegeen in rashka laga shiday dabaal-degga gudaha hoolka degmada Xamdaniyah. Goobta ayaa la sheegay in lagu dhisay walxo si fudud u guban kara.

    Dabka ayaa ka kacay degmada Al-Hamdaniya ee waqooyiga gobolka Nineweh ee dalka Ciraaq goor dambe oo fiidnimadii Talaadada ah. Arooska iyo aroosada ayaa lagu soo waramayaa inay ku jiraan dadka la ku dhintay dabkaasi.

    Sawir ay soo bandhigtay wakaalada wararka Ciraaq ee Nina ayaa muujinayay, tobanaan ka tirsan shaqaalaha dab damiska oo la tacaalaya dabka, Sawiro ay soo qaadeen saxafiyiinta maxaliga ah oo baraha bulshada lagu baahiyay ayaa muujinaya hoolka xafladdu ay ka socotay oo gabi ahaantiisba baa'bay.

    Dadka dhaawacmay ayaa loo gudbiyay isbitaallada ku yaalla gobolka Nineweh, sida uu INA u sheegay guddoomiyaha gobolka. Waxa uu sidoo kale sheegay in tirada dhimashada iyo dhaawaca lagana yaabo in ay kororto.

    Isbitaalka weyn ee Xamdaniya oo dhanka bari kaga beegan magaalada Mosul ee gobolkaasi ayaa waxaa gaaray tobanaan qof si ay dhiig ugu deeqaan dadka dhaawaca ah.

  4. Dhalinyarada Muqdisho oo helay goob cusub oo ay u dalxiis tagaan

  5. Madaxweyne Erdogan oo taageeray marrin laga sameeyo Armenia si la isugu xiro gobolka Go'doonsan iyo Azerbaijan

    Iyadoo duullimaadyada qaxootiga ee Nagorno Karabakh ay sii socdaan, ayuu Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdogan, ku celceliyay inuu taageerayo marrin dhuleedka muranka dhaliyay oo isku xiri doona Azerbaijan - oo ah xulafada ugu dhow ee dalkiisa - iyo magaalada Nakhichivan oo xarun u ah ismaamul hoos taga Azerbaijan balse Armenia u dhaxayso.

    Gobolku wuxuu u dhexeeyaa Turkiga, Armenia iyo Iran -- marinkuna wuxuu sii mari doonaa Armenia, oo iyadu si adag ugasoo hor jeedda marrinka.

    Erdogan ayaa sheegay in ay noqon karto waddo nabadeed,waxa uuna ku booriyay Armenia in sida uu hadalka u dhigay ay “nabada taageerto”.

  6. Hobaladda caanka ah ee Shakira oo mar kale eedaymo loo soo jeediyay

    Fannaanadda reer Kolombiya, Shakira ayey markii labaad dawladda Spain ku eedaysay canshuur lunsasho.

    Dacwad oogaha ayaa Shakira ku eedeeyay inay dalka ka khiyaameysay canshuur gaaraysa $7.1 milyan oo doolar sannadkii 2018 gudihiisa.

    Waxay sheegeen in tani ay dhacday kadib markii ay ku guul dareysatay inay sheegto lacago ay si hormaris ah ugasii qaadatay bandhigyadeedii El dorando, iyo kuwa kale.

    Waaxda dacwad oogista Spain ayaa dacwadda labaad furtay bishii toddobaad ee sannadkan, balse talaadada maanta ayaa lasii daayey maxluumaadka la xiriira.

  7. Waa kuma ganacsadaha lagu eedeeyay inuu hub u soo iibiyay al-Shabaab ee la la'yahay?

  8. Azerbaijan iyo Armenia oo isku horfadhiisanaya 'shir nabadeed' ka dhacaya Brussels

    Talaadadii maanta waxaa magaalafa Brussels ee xarunta Midowga Yurub ka furmay shir ay markii u horeysay isku hor fadhiisanayaan ergo ka kala socota dalalka Armenia iyo Asarbayjaan, wuxuuna ku soo beegmayaa iyadoo ay Armeeniyiin badan ka qaxayaan gobolka Nagorno-Karabakh oo muddo sannado ah ay dagaallo ka socdeen.

    Afhayeen u hadlay wasaaradda arrimaha dibadda Mareykanka Matthew Miller ayaa ku booriyay labada dhinac in ay ka shaqeeyaan sidii heshiis nabadeed u gaari lahaayeen.

    Kulankaan ayaa noqonaya kii u horeeyay ee ay yeeshaan wakiilada labada dal tan iyo markii Asarbayjan ay la wareegtay gacan ku heynta gobolka lagu muransan yahay ee xuduudka ka dib howlgal ay ciidamada Azerbaijan ka sameeyeen maalmo ka hor.

  9. Qiimaha doolarka ee dalka Pakistan oo hoos usii dhacaya toddobaadkii labaad

    Hoos u dhaca ku yimid sarifka doolarka marka loo eego lacagta Pakistan ayaa sii socotay talaadadii iyadoo halka dollar uu hoos u dhacay 1.06 rubiga Pakistaan.

    Lacagta dollarka ee interbanka ayaa 16 maalmood oo xidhiidh ah waxa hoos u dhacayay qiimihii sarifka doolarka, waxaana ilaa hadda la sheegay inuu hoos u dhacay 17.30 oo Rubi.

    Dhinaca kale, marka la eego suuqyada furan, waxaa sidoo kale hoos u dhac ku yimi qiimaha sarifka doollarka, waxana qiimihiisu hoos ugu dhacay 292 Rubi.

    16-kii maalmood ee la soo dhaafay, qiimaha doolarka ee suuqyada furan ayaa hoos u dhacay 42 Rubi.

    Waxaa xusid mudan in sababta uu hoos u dhaca ku keentay sarifka lacagta dollarka ee Pakistan labadii todobaad ee la soo dhaafay ay tahay tilaabada ay dowladda federaalku ka qaaday tahriibinta iyo qarinta doolarka dalka.

    Markii la joojiyey lacagihii dollarka ahaa ee loo dhoofin jiray Afgaanistaan, dhinaca kale, waxay dawladdu qaaday tallaabooyin ay ku adkaynayso ilaalinta iibka iyo iibinta doolarka ee shirkadaha sarifka.

    Sidoo kale waxaa tillaabo laga qaaday suuqa sarifka caadiga ah ee dalka Pakistaan waxaana arintaasi tilaabo laga qaaday suuqa sarifka lacagaha qalaad ee Peshawar oo doolarka dalka Afgaanistaan si sharci daro ah looga keeni jiray.

    Sida laga soo xigtay falanqeeye Mohammad Sohail, qiimaha dollarka ayaa laga yaabaa inuu hoos u dhaco muddo gaaban, laakiin mustaqbalka fog, hoos u dhaca qiimihiisu wuxuu la xiriiraa hagaajinta kaydka sarifka lacagaha qalaad iyo dib u eegista barnaamijka IMF ee bisha Nofeembar.

  10. Dagaal ba'an oo dhex maray malaayiin shimbira ah iyo dalka Tanzania

    In ka badan shan milyan oo shimbiro ah ayaa lagu dilay dalka Tansaaniya, sida ay mas'uuliyiintu ku sheegeen faallooyin lagu sheegay warbaahinta gudaha.

    Shimbirahan ayaa duullaan ku qaaday in ka badan 1,000 hektar oo dhul-beereed bariis ah oo ku yaalla gobolka Manyara ee waqooyiga dalka, iyagoo geystay khasaare baaxad leh.

    Saraakiisha ayey in ka badan afar maalmood ku qaadatay isticmaalka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn si ay shimbirahan ugu buufiyaan , sida uu sheegay wargeyska Tanzania Times.

    Shimbiraha soo duulay ayaa ku guulaystay in ay burburiyaan in ka badan 50 tan oo cunto ah maalin kasta, sida uu sheegay Gadman Mbuko oo ka socda Hay'adda Caafimaadka Dhirta iyo Sunta cayayaanka ee Tansaaniya.

    Shimbirahan oo ah nooca loo yaqaan Quelea, oo loo maleynayo inay yihiin noocyada shimbiraha ee ugu badan adduunka, waxay inta badan burburiyaan badarka, sida bariiska iyo sarreenka.

    Sannadkii 2021-kii, Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Cunnada iyo Beeraha (FAO) ayaa ku qiyaastay dalag qiimihiisu gaarayo $50m oo doolar in ay burburiyaan shimbirahu sannad walba, tan oo ka dhacda inta badan dalalka Saxaraha ka hooseeya ee Afrika.

  11. "Shukaansiga shirqoolka": Qaar ka mid ah gabdhihii ragga garaacay oo lasoo qabtay

  12. Sucuudiga oo ballan qaad aan la fileyn u sameeyay Falastiin

    Safiirkii ugu horreeyay ee Sacuudiga u qaabilsan Daanta Galbeed ee la haysto ayaa ballan qaaday in qadiyadda Falastiin ay “bud dhige” u noqon doonto heshiis kasta oo lagu wanaajinayo xiriirka dalkiisa iyo Israel.

    Nayef al-Sudairi ayaa hadalkan jeediyay kadib imaatinka wafdigii ugu horeeyay ee Boqortooyada Khaliijku ay ku tagto Daanta Galbeed muddo soddon sano ah.

    Booqashadan ayaa ku soo beegantay iyadoo xukuumadda Washington ay hormuud ka ahayd wadahadallo u dhexeeyay Israa'iil iyo Sucuudiga oo looga gol lahaa in lagu dhiso xiriirka labada dal.

    Todobaadkii hore madaxweyne Cabbaas ayaa sheegay in heshiis bariga dhexe nabad loogu raadinayo uusan suurtagal noqon doonin ilaa Falastiiniyiinta la siiyo xuquuq buuxda.

  13. Xasan al-Haytham: 'Aabbaha Sayniska' ee Qur'aanku ku dhiirrigeliyay cilmibaarista

    Xasan Al-haytham wuxuu ku dhashay magaalada Basra ee dalka Ciraaq oo xilligiisii ka mid ahayd meelaha cilmiga lagu barto, sannadkii 965 miilaadiga wuxuuna ku dhinta magaalada Qaahira ee dalka Masar sannadkii 1040 oo ku beegnayd sannadkii 432-aad ee tirsiga Hijriga, sidaasna wuxuu ku noolaa 74 sano.

    Xasan wuxuu dhashay sannado badan oo xisaabta iyo falsafada Islaamka shaqa badan laga qabtay. Wuxuu dhashay xilliga lagu magacaabo xilligii dahabiga ahaa ee Islaamka, markaas oo dawladdii Silaamku ahayd xarunta dhexe ee cilmiga caalamka.

    Waxaa magaalooyinka Islaamka sida Baqdaad ku sugnaa aqoonyahanno ka kala socda caalamka sida Giriigga, Shiinaha, Hindiya, Faaris... sii akhri

  14. Kenya oo samaysanaysa warshad soo saarta tamarta nukliyeerka

    Kenya ayaa bilaabi doonta dhismaha warshad tamarta Nukliyeerka dhalisa sanadka 2027, mas’uuliyiintu waxay ku sheegeen ballan qaadkii ugu dambeeyay ee qorshayaasha.

    Warshadan kunka megawaatka ah, oo dhowr sano jidka kusoo jirtay, ayaa qayb ka ah hamiga dalkani uu ugu amba qaadayo dhanka tamarta nadiifka ah iyo kordhinta tamarta.

    Hadalo ku saabsan soo dhowaanshaha bilawga mashruuca ayaa hore loo sheegay.

    Ku-simaha Agaasimaha Guud ee Wakaaladda Korontada iyo Tamarta Nukliyeerka Justus Wabuyabo ayaa u sheegay Wargeyska Business Daily ee ka soo baxa Kenya in Hay’addu ay hadda waddo qiimeyn ku aaddan goobta iyo diyaarinta diyaargarowga furitaanka qandaraasyada dhismaha warshadda.

    Justus Wabuyabo ayaa sheegay in warshadan laga dhisi doono gobolka xeebta ee Kenya muddo lix ilaa 10 sano ah, iyadoo warshadano shaqada bilaabi doonto sanadka 2034-ka marka ugu horeysa.

    Qaar ka mid ah shacabka Kenya ayaa dhaleeceeyay qorshahan, iyagoo ku andacoonaya in warshad Nukliyeer ah aan loo baahnayn, isla markaana aanu dalku lahayn awood uu ku maareeyo qashinka Nukliyeerka.

    "Waxaan haysanaa kheyraad ku filan tamarta biyaha, geothermal, qoraxda, iyo dabaysha. Waxaa ka sii daran, uma maleynayo inaan haysano awood aan ku hubinno badbaadada warshadda tamarta nukliyeerka ah ama nadiifinta marka ay musiibo dhacdo," ayuu midi ku yiri bartiisa X.

    Hadda, Koonfur Afrika waa dalka kaliya ee Afrikaan ah ee soo saara tamarta nukliyeerka ganacsi ahaan.

    Wadamada kale ee Afrika ayaa bilaabay qorshayaal ay ku qaadanayaan tamarta nukliyeerka, oo ay ku jiraan Rwanda iyo Masar, oo hadda dhisaya warshad ku kacaysa $ 30bn oo doolar.

  15. Qarax xooggan oo ka dhacay Nagorno-Karabakh iyo boqolaal isbitaalka la dhigay

    Ugu yaraan labaatan qof ayaa ku geeriyooday halka boqolaal kalena ay ku dhaawacmeen qarax ka dhacay goob shidaalka lagu keydiyo oo ku taala dhulka lagu muransanyahay ee Nagorno-Karabakh, sida ay sheegeen mas'uuliyiinta Armenia.

    Ku dhowaad 300 oo qof ayaa la dhigay isbitaalka, iyadoo tobanaan kamid ah dadkaas ay ku jiraan xaalad aad u daran.

    Qaraxan ayaa dhacay kadib markii dowladda Armenia ay sheegtay in 13,350 qof ay u soo talaabeen dalka iyagoo ka yimid Nagorno-Karabakh.

    Dhulka lagu muransanyahay ee Nagorno-Karabakh wuxuu hoy u yahay 120,000 oo qof oo ka soo jeeda qowmiyadda Armenia. Weli ma cadda waxa sababay qaraxa ka dhacay caasimadda Stepanakert.

  16. Maxay tahay masiibada looga digayo qaar kamid ah magaalooyinka Soomaalida?

  17. Barnaamij tebiyihii derbi jiifka noqday

    Kimani Mbugua oo hore uga soo shaqeeyay telefishan ku yaala dalka Kenya ayaa sheegay, inuu haatan hoy la’aan yahay isla markaana uu caawimaad weydiisanayo taageerayaashiisa iyo samafalayaasha kala duwan.

    Waxaa uu ka soo shaqeeyay mid kamid ah warbaahinta ugu weyn dalka Kenya, Citizen, wuxuuna soo tebin jiray barnaamijyo.

    Todoba iyo labaatan sano jirkan ayaa kamid ahaa dhalinyarada ugu fir fircoonaa saxaafadda Kenya, kahor inta aysan shaqadiisa wariyenimo soo af-jarmin sanadkii 2020 kii.

    Waxaa uu sheegay in labadii sano ee u dambeeyay uu shaqo la’aan ahaa. ‘Dhibaato ayaa i heysata, garab ayaanna u baahanahay’, ayuu ku yiri muuqal uu iska duubay.

  18. Safaaradda Soomaliya ee UK oo 30 sano kadib adeegyo u fidineysa bulshada Soomaliyeed

    In ka badan muddo 30 sano ka dib, safaaradda Soomaaliya ee magaalada London ayaa waxay billowday bixinta baasaboor Soomaaliga, fiisaha dal-ku-galka iyo dukumentiyada kale ee ay u baahanyihiin Soomalida ku nool waddanka UK iyo Ireland.

    Waxaa sidookale baasaboorka dalban kara muwaadin kasta oo Soomaaliyeed balse heysta dhalashooyin kale. Waxaa sidookale dadkaas loo fidin doonaa adeegyo kale oo ballaaraan. Adeegyadaas waxaan ka wareysannay, safiirka Soomaaliya ee UK Cabdiqaadir Axmed Khayr.

  19. Waa ayo labada muuqaal duube ee geeridooda ay ka naxeen fanaaniinta Soomaaliyeed?

  20. Maxaa ka jira inay Najma Nashaad fanka ka baxday?

    Waxaa baraha bulshada la isla dhex marayay warar sheegaya inay gebi ahaanba fanka ka baxday, fanaanadda Najma Cabdinaasir Ciise (Najma Nashaad) oo kamid ah fanaaniinta aadka loogu jecelyahay magaalada Hargeysa.

    Najma oo aan goor dhoweyd kula xirriirnay Khadka telefoonka ee magaaladaas, ayaa inoo sheegtay inay isaga baxday fanka.

    Sababta ay uga baxday fanka la sheegay inay tahay, inay aad uga naxday geerida ku timid Allaha u naxriistee Mustafe Saleebaan oo kamid ahaa mulkiilayaasha barta youtube-ka Waqal studio iyo liibaan Daahir, kuwaas oo ahaa laba wiil oo dhalinyaro ah oo ay aad isugu dhawaayeen Najmo.

    Mustafe wuxuu kamid ahaa dhalinyarada heesaha iyo muuqaalo qurxoon ka duuba fanaaniinta Hargeysa oo isna aad loo jeclaa, waxayna ku geeriyooden shil baabuur oo ak dhacay inta u dhaxeysa Hargeysa iyo Burco.