'Dabin Jacayl' Marka jacaylka iyo xiriirka labada qof ay noqdaan hubka wax basaasidda - Kiiska madaxa shirkadda Nvidia

Xigashada Sawirka, Reuters
Kalsooni, xiriir jacayl, iyo isku dhawaansho. Waxay u egtahay in jacaylku uu yahay waxa kaliya ee jira. Laakiin caalamka hay'adaha sirdoonka iyo arrimaha dawladda, jacaylku sidoo kale wuxuu noqon karaa hub. Hubkan waxaa loo yaqaan 'Dabin Jacayl'.
Eraygan aad ayuu ugu badan yahay wararka maalmahan sababtoo ah warar xan ah ayaa soo baxayay kuwaasoo ku saabsan xiriirka madaxa shirkadda Nvidia Jensen Huang uu la leeyahay basaasad Shiinees ah oo magaceeda lagu sheegay Alice Huang.
Qaar ka mid ah arrimihiisa kale ayaa sidoo kale laga hadlayaa.
Si kastaba ha ahaatee, ma jiraan wax caddayn ah oo muujinaya in tani ay ahayd kiis dabinka jacaylka la xiriira ama in macluumaad qarsoodi ah la wadaagay.
Shiinuhu sidoo kale wuu beeniyay eedaymahan. Laakiin murankan ayaa mar kale keenay dabinka jacaylka.
Laakiin su'aashu waxay tahay, maxay hay'adaha amniga ee adduunka oo dhan ugu arkaan dabinka jacaylka inuu yahay khatar aad u weyn?
Waa maxay dabin jacayl (honey trap)?
Sida ku xusan Qaamuuska Cambridge, "honey trap" (dabin malab ah) waxay ka dhigan tahay in qof lagu soo jiido dabin adiga kuu yaalla, iyadoo la adeegsanayo soo jiidasho ama xiriir jaceyl, si loo gaaro ujeedo gaar ah.
Haddii qof uu isku dayo inuu helo xog uusan caadi ahaan heli karin, isagoo u maraya saaxiibtinimo, jaceyl, ama xiriir shucuur ku dhisan, waxaa taas loogu yeeri karaa "honey trap" (dabin malab ah ama dabin jaceyl).
Caalamka sirdoonka, arrintan waxaa loo samayn karaa sababo badan awgood.
Si loo helo xog la xiriirta sirta dowladda ama nidaamyada ciidamada.
Si loo helo marin loo maro tiknoolajiyad cusub ama cilmi baaris.
Si loo helo faa'iido dhaqaale ama mid siyaasadeed.
Ama si cadaadis loogu saaro qof saameyn leh, xitaa ilaa heer lagu qasbo waxyaabo aan caadi ahayn iyadoo la adeegsanayo hanjabaad ama cago juglayn.
Si kale haddii loo dhigo, ujeeddada dhabta ahi ma aha sheeko jacayl, xiriir jaceyl, ama dareen kalgacal, balse waa xogta laga helo arrintaas ama awoodda lagu gaari karo qof gaar ah.
Taariikhda 'Dabinnada Jacayl'

Xigashada Sawirka, BIBLIOTHÈQUE NATIONALE DE FRANCE
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Arrintan marka laga hadlayo waa in la soo qaado magaca Matahari.
Matahari waxay ahayd gabar qoob-ka-cayaarka caan ku ahayd qaaradda Yurub intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka. Waxaa lagu eedeeyay inay u basaasaysay Jarmalka. Sannadkii 1917, Faransiiska ayaa dilay.
In kasta oo taariikhyahannadu ay weli isku khilaafsan yihiin sida caddaynta ka dhanka ah ay u xooggan tahay, haddana magaceeda waxaa weli loo isticmaalaa astaan ahaan doodaha dabinnada jacayl iyo kuwa basaasnimo.
Xitaa intii lagu jiray Dagaalkii Qaboobaa, kiisaska noocaas ah ayaa sii socday inay soo baxaan.
Taariikhyahan British ah, Richard Deacon, wuxuu ku qoray buugiisa 'Spyclopedia' "Intii lagu jiray Dagaalkii Qaboobaa, hay'adda sirdoonka KGB ee Ruushka waxay isticmaashay basaasiin dumar ah oo wata magaca sirta ah 'Mozhno' si ay ula xiriiraan saraakiisha shisheeye, ula sameeyaan xiriiro qarsoodi ah, ka dibna u helaan dukumentiyo qarsoodi ah."
Waddamada reer Galbeedka waxay ku eedeeyeen in hay'adaha sirdoonka ee Midowgii Soofiyeeti ay isticmaaleen xiriiro shaqsiyeed si ay ula xiriiraan saraakiisha shisheeye iyo safiirro.
Mar dambe, hay'adda sirdoonka Britain ee MI5 ayaa sidoo kale ka digtay in hay'adaha shisheeye ay hubayn karaan xiriirka shakhsi ahaaneed si ay u gaaraan dadka saameynta leh.
Maxay khatar weyn u tahay xitaa xilligan ay tiknoloojiyaddu horumartay?
Haddaba su'aashu waxay tahay, marka adduunku galo xilliga sirdoonka macmalka ah (AI) iyo amniga internetka, maxaa hubkii hore ee caalamka sirdoonka sida dabinka malabka loogu tiriyaa inuu yahay khatar weyn?
Sababtu waa mid fudud. Xoogga ugu weyn ee urur kasta waa macluumaadkiisa.
Sida ugu fudud ee macluumaadkaas loo heli karo badanaa ma aha kombiyuutarrada, laakiin waa aadanaha.
Maanta, taleefanka gacanta, laptop-ka, ama akoonka iimaylka waxaa ku jiri kara macluumaad badan oo xasaasi ah.
Tani waa sababta hay'adaha amnigu aysan ula socon oo kaliya weerarrada internetka, laakiin sidoo kale ay isha ku hayaan in la dhex galo xiriirka dadka ka dhaxeeya.
Muranka ka dhashay arrinta Jensen Huang
Kiiska Jensen Huang, oo ah madaxa shirkadda tignoolajiyada Nvidia, wuxuu noqday mid aad loo hadal hayo oo si weyn looga doodo.
Sida laga soo xigtay warbixinnada warbaahinta, baaritaan ayaa socda kaasoo ku saabsan xiriir uu la leeyahay basaasad Shiinees ah oo lagu sheegay magaceda Alice Huang.
Jensen Huang ayaa qirtay inuu khiyaameeyay xaaskiisa wuxuuna raaligelin ka siiyey qoyskiisa.
Dhanka kale, Nvidia waxay bilowday baaritaan madax bannaan waxayna sheegtay inaysan jirin wax khatar ah oo ku wajahan amniga qaranka.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in FBI-du ay sidoo kale baarayso arrinta.
Si kastaba ha ahaatee, waxay noqon doontaa mid degdeg ah in la gaaro gunaanad kasta ka hor inta aan baaritaanku dhammaan. Laakiin hal shay ayaa cad.
Laga soo bilaabo wakhtigii Matahari ilaa da'da baraha bulshada iyo AI, sheekooyinka dabinada malabka ayaa soo noqnoqday marar badan.
Sababta oo ah iyadoo aan loo eegin inta ay tiknoolajiyadda mid isbeddelaysa marka laga hadlayo caalamka basaasnimada, habka ugu waxtarka badan ee lagu heli karo macluumaadka badanaa waa kalsoonida aadanaha.
Malaha tani waa sababta dabinada malabka ama dabinnada jacayl ay wali walaac ugu yihiin hay'adaha amniga adduunka oo dhan.






















