Ma garan kartaa wajiyada lagu sameeyay garaadka macmalka ah?
Dr. Claire Sutherland oo ah cilmi-nafsiga ayaa haysata laba sawir oo waaweyn. Mid waxay muujinaysaa wejiga cilmi-baare jaamacadeed oo Australian ah oo hoggaaminaya daraasad cilmi-baaris caalami ah, kan kalena waa sawir been abuur ah oo uu soo saaray garaadka macmalka ah.
Garaadka macmalka ah ayaa hadda gaaray heer ay sii adkaanayso in la kala saaro waxa dhabta ah iyo waxa aan ahayn.
Laakiin dadka ma loo tababari karaa inay aqoonsadaan sawirka aadanaha oo uu dhab ahaantii sameeyay mashiin?
Waa su'aasha ay Dr. Claire Sutherland oo ka tirsan Jaamacadda Aberdeen iyo saaxiibkeed reer Australia ay baarayeen.
Waagii hore, way aad u fududayd in la aqoonsado sawirrada kombiyuutarrada laga sameeyay, kuwaas oo inta badan ay isticmaali jireen dadka wax khiyaama, sababtoo ah AI-du waxay sameyn jirtay khaladaad sida ku darista far dheeraad ah ama waxyaabo kale oo si cad u ahaa kuwo aan caadi ahayn.
Balse Garaadka Macmalka ah (AI) wuxuu wax ka bartaa khaladaadkiisa.
"Tababarka lagu barayo inuu aqoonsado calaamadaha muuqaalka ah — sida inuu raadiyo far lixaad ama khaladaad aan caadi ahayn — ayaa helay guul xaddidan," ayay tiri Amy Dowell, oo ah bare ka tirsan jaamacadda. "Sababta qayb ka mid ah ayaa ah in Garaadka Macmalka ah uu aad u horumaray, dadka khiyaanada sameeyaana laga yaabo inaysan isticmaalin sawirro leh cillado si fudud loo arki karo."
Iyadu waa haweeneyda leh timaha garabka gaaraya ee ka muuqata sawirka ay hayso Dr. Claire Sutherland. Sawirka ninkuse waa mid been-abuur ah.
Ms. Dowell waa agaasimaha Shaybaarka Dareenka iyo Wajiyada ee Jaamacadda Qaranka ee Australia.
Waxay hoggaamisay koox cilmi-baarayaal ah oo ka kala socday Australia, Canada iyo Boqortooyada Ingiriiska, kuwaas oo baarayay in dadka lagu tababari karo inay aqoonsadaan khiyaanada uu sameeyo Garaadka Macmalka ah (AI).
Jawaabtu, ugu yaraan xilligan, waa haa. Balse barashada sida loo aqoonsado sawirrada been-abuurka ah waxay u baahan tahay hab qoto-dheer oo taxaddar leh.
Abuurista dareen lagu garan karo sawirrada been-abuurka ah
Dr Claire Sutherland ayaa hogaamineysa waaxda cilmi baarista ee fadhigeedu yahay UK ee Jaamacadda Aberdeen.
Waxay sheegtay in ay ogaadeen in marka la eego wejiyada, ay si tartiib tartiib ah u kobciyeen dareenka ah in ay yihiin kuwo dhab ah.
"Marka waxaan u maleynay inay runtii xiiso yeelan doonto inaan aragno oo aan bari karno dadka kale," ayuu yidhi.
Maxaa la baray inay raadiyaan?
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Cilmi-baarayaashu waxay tababareen ka qaybgalayaasha iyagoo dareenkooda u soo jeedinaya lix astaamood:
- Isku-dhafka - AI badanaa wuu ku guuldareystaa inuu dib u abuuro astaamaha qarsoon ee naga dhigaya bini'aadam. Sida indho yar oo soo jiidasho leh ama dhoola cadeyn aan si fiican u sinanayn. "Haddii wax u muuqdaan kuwo aad u qumman, waxay u badan tahay inaysan run ahayn."
- Qiyaasta - Fikrad la mid ah. Sanka aadka u weyn ama dhegaha aadka u soo baxsan badanaa laguma arko sawirrada been abuurka ah.
- Soo jiidasho - Dr. Claire Sutherland waxay sharraxaysaa: "Wajiyada ay soo saarto AI waxay u muuqdaan kuwo soo jiidasho leh."
- Kala soocid - Wajiyada AI waxay u muuqdaan kuwo dhexdhexaad ah, sidaa darteed waxay u muuqdaan kuwo si caadi ah ugu eg kuwa guud."
- Muujinta shucuurta - Dr. Claire Sutherland ayaa tiri: "Wajiyada AI waxay u muuqdaan inay muujiyaan dareen yar. Waxay u muuqdaan inay muujiyaan xiiso yar."
- Xusuusasho - "Wajiyadani badanaa lama xasuusto oo way adag tahay in la xasuusto."
AI sidoo kale xirfad yar ayay u leedahay dib u dhiska wejiyada dadka aan caddaanka ahayn ama dadka da'da ah ama kuwa da'da yar, sababtoo ah qayb weyn oo ka mid ah xogta tababarkeeda waxay ka kooban tahay dad caddaan ah oo da' yar.
Qaar ka mid ah talooyinkan waxay u ekaan karaan kuwo aad isugu eg oo "aan caddayn," laakiin taasi waa qodobka loo socdo.
Waxaad dhif u heli doontaa calaamad qeexan oo muujinaysa in sawirku yahay AI been abuur ah. Waxay la rabaa inaad dareento astaamaha sawirradan.
Cilmi-baarayaashu waxay ogaadeen in haddii dadku la kulmaan sawirro dhab ah iyo sawirro AI soo saaray ka dibna loo sheego kan dhabta ah iyo kan been abuurka ah, awooddooda ay ku kala saari karaan, xitaa muddo saacad gudaheed ah.
Cilmi-baarayaashu waxay ogaadeen in dhibcaha saxnaanta ka qaybgalayaashu ay caadi ahaan ka bateen qiyaastii boqolkiiba 40 ilaa 80 boqolkiiba.
Dhowr ka qaybgale ayaa gaaray saxnaan ku dhow 100%.
Xigashada Sawirka, Nightingale
Maxay muhiim u tahay in Garaadka Macmalka ah (AI) uu barto aqoonsiga sawirka been-abuurka ah?
Shirkadda la-talinta caalamiga ah ee Deloitte ayaa saadaalisay in khasaaraha ka dhasha khiyaamooyinka been abuurka ah ee AI ee Mareykanka oo keliya uu gaari karo £40 bilyan sanadka soo socda, taasoo ka badan £12 bilyan sanadka 2023.
Warbixintu waxay soo xiganaysaa tusaale khiyaano ah oo shaqaale ka tirsan shirkad fadhigeedu yahay Hong Kong uu £25 milyan ugu wareejiyay tuugo ka dib markii uu wicitaan muuqaal ah la yeeshay qof been ah oo madaxiisa iska dhigay.
Isticmaal kale oo walaac leh oo tignoolajiyada been abuurka ah waa basaasnimo siyaasadeed.
Sannadkii 2019, baaritaan ay samaysay Associated Press ayaa lagu ogaaday in akoon LinkedIn ah, oo uu ku jirto sawir, ay u muuqatay inay leedahay haweeney lagu magacaabo Katie Jones.
Katie Jones waxay isu soo bandhigtay inay tahay khabiir ku takhasusay Ruushka iyo Eurasia waxayna sheegtay inay xiriir la leedahay hay'adaha cilmibaarista ee caanka ah ee Washington iyo madalaha siyaasadda.
Warbixinta Associated Press waxay sheegtay inuu dhab ahaantii ahaa been abuur qoto dheer oo ay soo saareen sirdoonka Ruushka wuxuuna awooday inuu la xiriiro kaaliyeyaasha sare ee siyaasadda Mareykanka iyo saraakiisha amniga qaranka.
Xigashada Sawirka, LinkedIn
Claire Sutherland waxay sidoo kale aragtaa isticmaalka wanaagsan ee tiknoolajiyada, oo ay ku jirto awood u lahaanshaha in si dhakhso ah oo raqiis ah loo muujiyo sida ilmo sannado badan maqnaa uu u ekaan karo mudooyin kala duwan.
Waxay tiri haddii dadku "u isticmaalaan si niyad wanaag ah oo dadku ogaadaan in AI la isticmaalayo, tiknoolajiyaddani waxay noqon kartaa mid aad waxtar u leh hawlaha hal-abuurka."
Markaa warka wanaagsani waa inaan weli ku noolayn adduun mugdi ah oo aan macquul ahayn in la kala saaro xaqiiqada iyo sawirrada kombiyuutarku soo saaro.
Laakiin warka xun ayaa ah in moodooyinka AI ay horeyba u "akhrinayeen" waraaqo cilmiyeed oo la daabacay. Wayna baranayaan.
